નવી દિલ્હી : કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધીએ ધ હિન્દુમાં તેમના લેખ દ્વારા ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટનો સખત વિરોધ કર્યો છે. તેને 72,000 કરોડ રૂપિયાની 'નકામી અને ખર્ચાળ યોજના' ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે આ પ્રોજેક્ટ આદિવાસી સમુદાયો માટે અસ્તિત્વનો ખતરો છે અને પર્યાવરણ માટે વિનાશક સાબિત થશે. તેમના મતે, તે વિશ્વની અનોખી જૈવવિવિધતાનો નાશ કરશે અને આદિવાસીઓના અધિકારોને કચડી નાખશે.

પરંતુ સોનિયા ગાંધીની ટીકામાં ઘણી ખામીઓ અને રાજકારણનો રંગ પણ દેખાય છે. 2004ના સુનામીમાં જ્યારે નિકોબારી ગામોનો નાશ થયો હતો, ત્યારે કોંગ્રેસ સરકારે આદિવાસીઓના પુનર્વસન અને આધુનિક સુવિધાઓ પૂરી પાડવા પર ધ્યાન આપ્યું ન હતું. આજે, જ્યારે મોદી સરકાર રસ્તા, વીજળી અને કનેક્ટિવિટી વિશે વાત કરી રહી છે, ત્યારે તેને 'આપત્તિ' કહીને ડરાવવામાં આવી રહ્યો છે.

સોનિયા ગાંધીનો આરોપ છે કે પ્રોજેક્ટમાં નિયમો અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓની અવગણના કરવામાં આવી છે. જ્યારે સત્ય એ છે કે તેને નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ, પર્યાવરણ મંત્રાલયની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ અને નેશનલ સેન્ટર ફોર સસ્ટેનેબલ કોસ્ટલ મેનેજમેન્ટ (NCSCM) દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી છે. NCSCM તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે પ્રોજેક્ટનો વિસ્તાર CRZ 1B શ્રેણીમાં આવે છે, જ્યાં બંદરનું બાંધકામ કાયદેસર છે. આ નિયમોની અવગણના નથી પરંતુ પાલન છે.

સોનિયા ગાંધીએ વનનાબૂદીની ભરપાઈ માટે વૃક્ષો વાવવાની યોજનાને 'ભયંકર પર્યાવરણીય આપત્તિ' ગણાવી હતી. પરંતુ આ ભારતના વન સંરક્ષણ કાયદા હેઠળ ફરજિયાત પ્રક્રિયા છે, જેને કોંગ્રેસ સરકારો દ્વારા વર્ષોથી અપનાવવામાં આવી હતી. તેને નકારવી એ પર્યાવરણીય નિયમોનો ઇનકાર છે.

ભારતનો 25% કાર્ગો વિદેશી બંદરોમાંથી પસાર થાય છે, જેમાં કોલંબોના ચીન-નિર્મિત ટર્મિનલમાંથી 40% કાર્ગો હેન્ડલ થાય છે. ગલાથિયા ખાડીની 18-20 મીટર ઊંડાઈ અને તેનું ભૌગોલિક સ્થાન ભારતને સિંગાપોર જેવા ટ્રાન્સશિપમેન્ટ હબ સાથે સ્પર્ધા કરવાની દુર્લભ તક આપે છે. જો આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થાય છે, તો ભારત વિદેશી બંદરો પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે અને દર વર્ષે અબજો રૂપિયા બચાવી શકે છે.

સોનિયા ગાંધીએ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દાને લગભગ અવગણ્યો હતો. ભારતનો મોટો ભાગ હાલમાં કોલંબોમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં ચીને અબજો રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે અને જાસૂસી જહાજો પણ બંધ થઈ જાય છે. આ ભારતની સુરક્ષા માટે એક મોટો ખતરો છે. આવી સ્થિતિમાં, ગલાથિયા ખાડી પર એક મોટું બંદર બનાવવું એ માત્ર આર્થિક જ નહીં પરંતુ વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાત છે.

મોદી સરકારે 2024 માં ગલાથિયા ખાડીને 'મુખ્ય બંદર' તરીકે જાહેર કર્યું. 44,000 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બનનારો આ પ્રોજેક્ટ ચાર તબક્કામાં વિકસાવવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કો 2028 સુધીમાં પૂર્ણ થશે, જે 40 લાખ TEU કન્ટેનરને હેન્ડલ કરી શકશે. 2058 સુધીમાં, તેની ક્ષમતા 1.6 કરોડ TEU સુધી પહોંચી શકે છે. આનાથી ભારત પૂર્વ કિનારા પર એક દરિયાઈ મહાસત્તા બની શકે છે.