નવી દિલ્હી. દક્ષિણ એશિયાના બીજા દેશની લોકશાહી સરકારે યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન સામે ઝૂકવું પડ્યું છે. પડોશી દેશ નેપાળમાં વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોના હિંસક આંદોલનના બીજા દિવસે પીએમ કેપી શર્મા ઓલીએ રાજીનામું આપવું પડ્યું. રાજદ્વારી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા 12 કલાક દરમિયાન ભારત, અમેરિકા, બ્રિટન, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા દ્વારા આપવામાં આવેલી પ્રતિક્રિયાએ પણ પીએમ ઓલી પર દબાણ લાવવામાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

ભારત સહિત આ દેશોએ ઓલી સરકાર પ્રત્યે કોઈ સહાનુભૂતિ દર્શાવી નથી. તેનાથી વિપરીત, આ દેશોએ શાંતિપૂર્ણ વિદ્યાર્થી આંદોલનને ટેકો આપવાનો સંકેત આપ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, ઘરેલુ કારણોસર તેમજ કોઈપણ મોટા દેશ તરફથી સમર્થન ન મળવાને કારણે, ઓલી સરકાર પાસે મર્યાદિત વિકલ્પો હતા.

ઓલીના રાજીનામાના થોડા કલાકો પછી, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું, 'અમે ગઈકાલથી નેપાળમાં થયેલા વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છીએ અને ઘણા યુવાનોના જીવ ગુમાવવાથી ખૂબ દુઃખી છીએ. અમારા વિચારો અને પ્રાર્થનાઓ મૃતકોના પરિવારો સાથે છે. અમે ઘાયલ થયેલા લોકોના ઝડપી સ્વસ્થ થવાની પણ ઇચ્છા રાખીએ છીએ. નજીકના મિત્ર અને પાડોશી તરીકે, અમે આશા રાખીએ છીએ કે તમામ સંબંધિત પક્ષો સંયમ રાખશે અને શાંતિપૂર્ણ માધ્યમો અને વાતચીત દ્વારા કોઈપણ મુદ્દાનું નિરાકરણ લાવશે. અમે એ પણ જોયું છે કે કાઠમંડુ અને નેપાળના અન્ય ઘણા શહેરોમાં કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો છે. નેપાળમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોને સાવચેતી રાખવા અને નેપાળી અધિકારીઓ દ્વારા જારી કરાયેલા પગલાં અને માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

ભારતના પ્રતિભાવ પહેલાં, નેપાળમાં ઓસ્ટ્રેલિયા, ફિનલેન્ડ, ફ્રાન્સ, જાપાન, કોરિયા પ્રજાસત્તાક, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના દૂતાવાસો દ્વારા જારી કરાયેલ સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, 'આજે કાઠમંડુ અને નેપાળના અન્ય વિસ્તારોમાં થયેલી હિંસાથી અમે ખૂબ દુઃખી છીએ, જેમાં પ્રદર્શનો દરમિયાન થયેલા જીવલેણ નુકસાન અને ઇજાઓનો સમાવેશ થાય છે. અમે પીડિતોના પરિવારો પ્રત્યે હૃદયપૂર્વક સંવેદના વ્યક્ત કરીએ છીએ, બધા અસરગ્રસ્ત લોકો અને ઘાયલોને ઝડપથી અને સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થવાની ઇચ્છા રાખીએ છીએ. અમારી સરકારો શાંતિપૂર્ણ સભા અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના સાર્વત્રિક અધિકારો માટે તેમના મજબૂત સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કરે છે. અમે તમામ પક્ષોને મહત્તમ સંયમ રાખવા, વધુ ઉશ્કેરણી ટાળવા અને આ મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવા વિનંતી કરીએ છીએ.'

હકીકતમાં, ઓલી કુલ ત્રણ વખત નેપાળના વડા પ્રધાન બન્યા પરંતુ તેઓ ક્યારેય ભારત સાથે વિશ્વસનીય દ્વિપક્ષીય સંબંધ સ્થાપિત કરી શક્યા નહીં. પહેલી વાર, તેમણે 11 ઓક્ટોબર, 2015 ના રોજ નેપાળના વડા પ્રધાન તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો. ત્યારબાદ તેમની છબી સંપૂર્ણપણે ભારત વિરોધી અને ચીન તરફી હતી.

જોકે પાછળથી પીએમ નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે નેપાળ સાથેના સંબંધો અંગે પરિપક્વ પગલાં લીધાં, પરંતુ ઓલીના કાર્યકાળ દરમિયાન, આવા ઘણા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે જેણે ભારત સાથે નેપાળના સંબંધોમાં તણાવ પેદા કરવાનું કામ કર્યું. તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ (2015-2016) માં, ઓલીએ ચીન સાથે પરિવહન અને પરિવહન કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આનાથી નેપાળના વિદેશી વેપાર પર ભારતનો એકાધિકાર સમાપ્ત થયો.

આ પગલું ભારતની પરંપરાગત ભૂમિકાને નબળી પાડવા માટે જોવામાં આવ્યું હતું, કારણ કે નેપાળ ભૌગોલિક રીતે ભારત પર નિર્ભર રહ્યું છે. ઓલીનો ચીન પ્રત્યેનો પ્રેમ એક મોટું કારણ છે કે તેઓ ઘણી વખત નેપાળના પીએમ બન્યા છતાં ભારત સાથે વિશ્વાસપાત્ર સંબંધો સ્થાપિત કરી શક્યા નહીં. જ્યારે ઓલી ફરીથી નેપાળના પીએમ બન્યા, ત્યારે તેમણે મે 2020 માં એક નવો રાજકીય નકશો બહાર પાડ્યો, જેમાં લિપુલેખ, કાલાપાની અને લિમ્પિયાધુરા વિસ્તારોને નેપાળનો ભાગ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. આ વિસ્તારો ભારતના નિયંત્રણ હેઠળ છે અને ભારતે તેને 'એકપક્ષીય પગલું' તરીકે નકારી કાઢ્યું હતું.

તે સમયે, જ્યારે ભારત પૂર્વી લદ્દાખના સરહદી વિસ્તારમાં ચીનની આક્રમક લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓનો સામનો કરી રહ્યું હતું, ત્યારે ઓલીએ ભારત અને નેપાળ વચ્ચે સરહદ વિવાદને વેગ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો. જો કે, લગભગ એક વર્ષ પછી, રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે તેમને રાજીનામું આપવું પડ્યું. આ ઉપરાંત, તેઓ ઘણી વખત ભારત વિરુદ્ધ નિવેદનો પણ આપી રહ્યા છે.