નવી દિલ્‍હ તા.૧૩: ઘર બનાવવા અને ચલાવવામાં ગૃહિણીઓના યોગદાનને મહત્‍વપૂર્ણ માનતા, દિલ્‍હી હાઈકોર્ટે કહ્યું કે હાલમાં ઘર, પરિવાર અને બાળકોની સંભાળ રાખવામાં ગૃહિણીઓના યોગદાનને માન્‍યતા આપવા માટે કોઈ કાનૂની આધાર નથી. આ યોગદાન ઘણીવાર છુપાયેલું અને ઓછું આંકવામાં આવે છે. તેમના યોગદાનને ઓળખવા પર ભાર મૂકતા, કોર્ટે કહ્યું કે આનાથી તેમના માલિકી અધિકારો નક્કી કરવામાં મદદ મળશે અને આવા યોગદાનનું મૂલ્‍ય નક્કી કરી શકાય છે.

જસ્‍ટિસ અનિલ ખેત્રપાલ અને ન્‍યાયાધીશ હરીશ વૈદ્યનાથન શંકરની બેન્‍ચે ૧૧ સપ્‍ટેમ્‍બરના રોજ આપેલા ચુકાદામાં જણાવ્‍યું હતું કે કદાચ, સમય જતાં, વિધાનસભા ગૃહિણીઓના યોગદાનને અર્થપૂર્ણ રીતે લ્લશ્‍યમાન થાય તે સુનિﾍતિ કરવા માટે પગલાં લેશે. આ આધારે, માલિકીના દાવાઓના સંદર્ભમાં તેમના અધિકારો નક્કી કરવા માટે કામ કરવું જોઈએ. કોર્ટે કહ્યું કે, કોઈએ ભૂલવું ન જોઈએ કે આ દેશમાં ઘણા પરિવારોમાં, ખાસ કરીને એવા પરિવારોમાં જ્‍યાં ઘરકામ વગેરેના રૂપમાં કોઈ મદદ મળતી નથી, ત્‍યાં પૂર્ણ-સમય ગૃહિણીની હાજરી પરિવારને ઘર અને પરિવારના ભરણપોષણ માટે ઉઠાવવા પડતા તમામ પ્રકારના અન્‍ય ખર્ચાઓથી બચાવે છે.

આ બચતમાં નિયમિત વધારો કરીને મોટી રકમ એકઠી કરવા સાથે, પરિવારોને ઘર મિલકત ખરીદવાની સુવિધા મળે છે. બે ન્‍યાયાધીશોની બેંચ સમક્ષ એક મહિલા (પત્‍ની) ની અપીલ હતી. તેણીએ ફેમિલી કોર્ટના આદેશને પડકાર્યો હતો જેના દ્વારા તેણીનો સિવિલ દાવો ફગાવી દેવામાં આવ્‍યો હતો. મહિલાએ હાઇકોર્ટમાં માંગ કરી હતી કે વિવાદિત મિલકત પર તેણીનો સમાન અને કાનૂની અધિકાર રહેશે. તેણીને મિલકતમાં કબજો સાથે ૫૦% માલિક જાહેર કરવામાં આવે.

મહિલા પક્ષે દલીલ કરી હતી કે પત્‍નીને તેના હિસ્‍સાથી વંચિત રાખવું એ ઘોર અન્‍યાય હશે, ખાસ કરીને જ્‍યારે તેણીએ પરિવારની સંભાળ રાખવા માટે નોકરી પણ છોડી દીધી હોય. તેથી, મિલકતમાં પતિ અને પત્‍ની બંનેના સંયુક્‍ત લાભની ધારણા ઉભી કરવી જોઈએ. મહિલાની અપીલનો નિકાલ કરતા, કોર્ટે કહ્યું કે લગ્ન એ પતિ અને પત્‍ની બંનેના સમાન પ્રયાસોથી બનેલું સંયુક્‍ત સાહસ છે, જેનું યોગદાન, પછી ભલે તે નાણાકીય, ભાવનાત્‍મક કે ઘરેલું હોય, પરિવારની સ્‍થિરતા અને સુખાકારી માટે અભિન્ન છે. જો કે, કોર્ટે સ્‍પષ્ટ કર્યું કે પત્‍નીનું તેના સાસરિયાના ઘરમાં રહેઠાણ, પોતે જ, તેણીને પતિના નામે હાલની મિલકતો ધરાવવાનો અદમ્‍ય અધિકાર આપી શકતું નથી. આ માટે, નક્કર પુરાવા અને ઘરેલું યોગદાન સ્‍થાપિત કરવું જરૂરી છે.(૩૮.૧૧)