નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે વકફ (સુધારા) અધિનિયમ ૨૦૨૫ના કેટલાક મહત્વના પ્રાવધાનો પર વચગાળાનો સ્ટે મૂક્યો છે, જોકે સમગ્ર કાયદા પર રોક લગાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ અને ન્યાયમૂર્તિ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસિહની બેંચે આ આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સમગ્ર સુધારાને રોકવાનું કોઈ કારણ નથી, કારણ કે અધિનિયમની બંધારણીયતાનો પ્રશ્ન હાલ વિચારણા હેઠળ છે, પરંતુ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પ્રાવધાનોને રોકવા જરૂરી છે.
કોર્ટે સ્ટે આપેલા મુખ્ય પ્રાવધાનો:
 * મુસ્લિમ હોવાની ફરજિયાત શરત: કોઈપણ વ્યક્તિને વકફ સંપત્તિ સમર્પિત કરતા પહેલા પાંચ વર્ષ સુધી મુસ્લિમ હોવાનો અભ્યાસ ફરજિયાત છે (કલમ ૩(r)). કોર્ટે આ પ્રાવધાન પર ત્યાં સુધી રોક લગાવી દીધી છે જ્યાં સુધી રાજ્ય સરકારો એવો નિયમ ન બનાવે કે કઈ વ્યક્તિ ખરેખર મુસ્લિમ છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે આ નિયમ વિના આ પ્રાવધાન મનસ્વી નિયંત્રણો ઊભા કરશે.
 * કલેક્ટરને અધિકાર નહીં: કલેક્ટરને વ્યક્તિગત નાગરિકોના અધિકારોનો નિર્ણય લેવાની મંજૂરી નહીં હોય, કારણ કે આ સત્તાના વિભાજન (separation of powers)ની વિરુદ્ધ છે. ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી કોઈ ત્રીજા પક્ષના અધિકારો સ્થાપિત કરી શકાતા નથી.
 * બિન-મુસ્લિમ સભ્યોની મર્યાદા: વકફ સંસ્થાઓમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોને સામેલ કરવાનો પ્રાવધાન મર્યાદિત કરવામાં આવ્યો છે. હવે એક વકફ બોર્ડમાં ૩થી વધુ બિન-મુસ્લિમ સભ્યો નહીં હોય અને કુલ વકફ પરિષદમાં ૪થી વધુ બિન-મુસ્લિમ સભ્યો નહીં હોય.
કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ આદેશો માત્ર પ્રાથમિક (પ્રાઈમા ફેસ) છે અને પક્ષકારોને અધિનિયમની કાયદેસરતાને પડકારવા માટે આગળ અરજી કરવાની મંજૂરી છે.
વકફ સુધારા અધિનિયમ શું છે?
વકફ સુધારા અધિનિયમ ૩ એપ્રિલે લોકસભા, ૪ એપ્રિલે રાજ્યસભા દ્વારા પસાર થયો હતો અને ૫ એપ્રિલે તેને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી. આ કાયદો ૧૯૯૫ના વકફ કાયદામાં સુધારો કરે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વકફ સંપત્તિના નિયમનને વધુ સારું બનાવવાનો છે.
આ અધિનિયમની બંધારણીયતાને લઈને ભારતના ઘણા સાંસદો અને સંગઠનોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. જ્યારે ૬ ભાજપ શાસિત રાજ્યોએ આ અધિનિયમના પક્ષમાં અરજી દાખલ કરી છે. સરકારે દાવો કર્યો છે કે આ સુધારો વકફનો દુરુપયોગ રોકવા અને ગેરકાયદેસર દાવાઓ સમાપ્ત કરવા માટે છે. સરકારે એ પણ જણાવ્યું કે વકફ બોર્ડમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોનો સમાવેશ કરવાનો ઉદ્દેશ્ય આ સંસ્થાઓમાં સમાવેશીકરણ અને વિવિધતા લાવવાનો છે.