નવી દિલ્હી 19 સપ્ટેમ્બર, 2025: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં વધુ એક તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. તાજેતરમાં ભારતીય માલ પર ૫૦ ટકા ટેરિફ લાદ્યા બાદ હવે અમેરિકાએ ઈરાનના ચાબહાર બંદર પરના પ્રતિબંધોમાંથી ભારતને આપવામાં આવેલી છૂટ પાછી ખેંચી લીધી છે. આ નિર્ણયની સીધી અસર ભારતના વ્યૂહાત્મક અને વેપારી હિતો પર પડશે, કારણ કે ભારત આ બંદરના વિકાસમાં સક્રિયપણે જોડાયેલું છે.

શું છે આખો મામલો?
અમેરિકાના સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના પ્રવક્તા થોમસ પિગોટે જણાવ્યું છે કે, ૨૦૧૮માં ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોમાંથી ચાબહાર બંદરને આપવામાં આવેલી મુક્તિ હવે રદ કરવામાં આવી રહી છે. આ નિર્ણય ૨૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫થી અમલમાં આવશે. આ પગલા પાછળનો હેતુ ઈરાન પર મહત્તમ દબાણ લાવવાનો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

ભારત પર શું અસર થશે?

• વ્યૂહાત્મક ફટકો: ચાબહાર બંદર ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વનું છે. તેનાથી પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સાથે વેપારનો સીધો માર્ગ ખુલે છે. પ્રતિબંધો પાછા ખેંચી લેવાથી આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ પર અસર થવાની સંભાવના છે.

• આર્થિક નુકસાન: ભારતે આ બંદરના વિકાસ માટે કરોડો રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે. આ બંદરના સંચાલન માટે ભારતે ૧૦ વર્ષનો કરાર પણ કર્યો છે. જો આ પ્રતિબંધો લાગુ થશે, તો ભારતના આર્થિક રોકાણો જોખમમાં મૂકાશે.

• વેપાર પર અસર: ભારતે ૨૦૨૩માં અફઘાનિસ્તાનમાં ઘઉં મોકલવા માટે આ બંદરનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ભવિષ્યમાં આવા વેપાર પર પણ પ્રશ્નાર્થ ઊભો થશે.

આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે થયો છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફ યુદ્ધને લઈને પહેલેથી જ તણાવ પ્રવર્તી રહ્યો છે. જોકે, બંને દેશો વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલી વાટાઘાટોને સકારાત્મક ગણાવવામાં આવી છે અને આશા છે કે આ ટેરિફનો મુદ્દો જલ્દીથી ઉકેલાઈ જશે.