મુંબઈ 20 સપ્ટેમ્બર, 2025: ભારતીય મૂડી બજાર નિયમનકાર, *સિક્યોરિટીઝ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (સેબી)*એ રોકાણકારો માટે એક મોટો અને રાહતભર્યો નિર્ણય લીધો છે. 19 સપ્ટેમ્બરના રોજ, સેબીએ એક નવો પરિપત્ર જાહેર કર્યો છે, જે મુજબ નોમિનીથી કાનૂની વારસદાર સુધી શેર ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ બનશે અને નોમિની પર *મૂડી લાભ કર (capital gains tax)*નો બોજ આવશે નહીં. આ નવા નિયમો 1 જાન્યુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવશે.
 
શું હતો જૂનો નિયમ અને શું છે નવી રાહત?
અત્યાર સુધી, જ્યારે કોઈ રોકાણકારનું અવસાન થતું ત્યારે તેમની સિક્યોરિટીઝ પહેલા નોમિનીના નામે ટ્રાન્સફર થતી હતી, અને પછી નોમિની દ્વારા કાનૂની વારસદારને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવતી હતી. આ બીજી ટ્રાન્સફરને ઘણીવાર "વેચાણ" તરીકે ગણવામાં આવતી હતી, જેના કારણે નોમિની પર મૂડી લાભ કર લાદવામાં આવતો હતો, ભલે તે સિક્યોરિટીઝના અંતિમ લાભાર્થી ન હોય.

સેબીએ આ સમસ્યાને ઓળખી અને સ્પષ્ટતા કરી કે આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 મુજબ, નોમિનીથી કાનૂની વારસદારને શેરનું ટ્રાન્સફર કરમુક્ત છે. આ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે, સેબીએ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) સાથે મળીને એક નવો 'TLH' (Transmission to Legal Heirs) કોડ રજૂ કર્યો છે. હવે આ કોડનો ઉપયોગ કરીને રિપોર્ટિંગ કરવામાં આવશે, જેનાથી ટ્રાન્સફરને વેચાણ નહીં, પરંતુ કરમુક્ત ટ્રાન્સમિશન તરીકે દર્શાવવામાં આવશે.

આ નિર્ણયથી મૃત રોકાણકારોના પરિવારો માટે સિક્યોરિટીઝનો વારસો મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ, કાર્યક્ષમ અને મુશ્કેલીમુક્ત બનશે.