નવી દિલ્હી : વૈજ્ઞાનિકોએ એન્ટાર્કટિક બરફની ચાદર નીચે 85 નવા "સક્રિય" તળાવો શોધી કાઢ્યા છે. દસ વર્ષના સેટેલાઇટ ડેટાથી આ તળાવોનું રહસ્ય ખુલ્યું. જે સતત ભરાય છે અને ખાલી થાય છે, જેનાથી હિમનદીઓનો વેગ વધે છે. આ સમુદ્રના સ્તરને અસર કરે છે. સક્રિય તળાવોની કુલ સંખ્યા હવે 231 પર પહોંચી ગઈ છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ એન્ટાર્કટિકાની જાડી બરફની ચાદર નીચે 85 નવા તળાવો શોધી કાઢ્યા છે. આ તળાવો અગાઉ અજાણ હતા. દસ વર્ષના સેટેલાઇટ ડેટાથી આ રહસ્ય ખુલ્યું છે. આ તળાવો "સક્રિય" છે, એટલે કે તેઓ સમયાંતરે ખાલી થાય છે અને ફરી ભરાય છે.

આના કારણે મહિનાઓ અને વર્ષોમાં તેમનું કદ અને આકાર બદલાય છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આ હિમનદીઓની સ્થિરતાને અસર કરે છે. બરફનું ધોવાણ સમયાંતરે થાય છે, જે વૈશ્વિક સમુદ્રના સ્તરને અસર કરી શકે છે.

અગાઉ, એન્ટાર્કટિકામાં 146 સક્રિય સબહિમશિલા તળાવો જાણીતા હતા. આ શોધ કુલ સંખ્યા 231 પર લાવે છે. અભ્યાસના મુખ્ય લેખક સેલી વિલ્સને સમજાવ્યું કે તળાવોના ભરણ અને ખાલી થવાનું અવલોકન કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. આ ઘટના વિશ્વભરમાં ફક્ત 36 વખત જોવા મળી હતી. અમારા અભ્યાસમાં ૧૨ વધુ અવલોકનો બહાર આવ્યા છે, જેનાથી કુલ ૪૮ અવલોકનો થયા છે.

આ તળાવો બરફ નીચે છુપાયેલા છે. પૃથ્વીની અંદરથી ગરમી વધે છે અથવા પથ્થર પર બરફના ઘર્ષણથી ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે. આ બરફ પીગળે છે, જેનાથી પાણી બને છે. તળાવો બને છે. ક્યારેક, આ તળાવો અચાનક ખાલી થઈ જાય છે. પાણીનો પ્રવાહ બરફની નીચે લુબ્રિકેશન પૂરું પાડે છે, જેના કારણે બરફ પથ્થર ઉપર ઝડપથી સરકી જાય છે અને સમુદ્ર તરફ આગળ વધે છે.

અભ્યાસ માટે ૨૦૧૦ થી ૨૦૨૦ સુધીના ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ક્રાયોસેટ-૨ ઉપગ્રહ દરિયાઈ બરફ, હિમનદીઓ અને બરફની ચાદરની જાડાઈ માપે છે. તેમાં રડાર અલ્ટીમીટર છે, જે બરફની ઊંચાઈમાં નાના ફેરફારો શોધી કાઢે છે.

સરોવરો ભરવા અને ખાલી થવાથી બરફ ઉપર અને નીચે ખસે છે. ડેટામાં જાણવા મળ્યું છે કે ડઝનેક સ્થળોએ બરફ ડૂબી રહ્યો છે અથવા થોડો વધી રહ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ૨૫ તળાવોના સમૂહ અને પાંચ નવા નેટવર્ક શોધ્યા. આ તળાવો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. એકનું ખાલી થવાથી બીજા પર અસર થાય છે, બરફની ગતિ ઝડપી બને છે.

આ શોધ બરફની ચાદરની ગતિવિધિઓને સમજવામાં અને આબોહવા મોડેલોને સુધારવામાં મદદ કરશે. વિલ્સને કહ્યું કે વર્તમાન મોડેલોમાં સબહિમશિખર પાણીની ગતિવિધિઓનો સમાવેશ થતો નથી. આ નવા ડેટા તળાવોમાં થતા ફેરફારોનું સ્થાન, કદ અને સમય જાહેર કરશે. આ એન્ટાર્કટિકાની નીચે પાણીના પ્રવાહને સમજવામાં મદદ કરશે.

એન્ટાર્કટિક બરફ પીગળવાથી સમુદ્રનું સ્તર વધે છે. જો હિમનદીઓ ઝડપથી સમુદ્રમાં પીછેહઠ કરે છે, તો દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો ડૂબી શકે છે, જે વિશ્વભરના લાખો લોકોને અસર કરશે. આ શોધ આબોહવા પરિવર્તનની અસરને વધુ સ્પષ્ટ કરે છે.

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે એન્ટાર્કટિકાની જળ વ્યવસ્થા જટિલ છે. આપણને સતત ઉપગ્રહ દેખરેખની જરૂર છે. આનાથી દરિયાની સપાટીની આગાહીઓમાં સુધારો થશે. ભારત જેવા દેશો માટે પણ આ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે બંગાળની ખાડીમાં પૂરનું જોખમ વધશે. આ શોધ દર્શાવે છે કે પૃથ્વીના રહસ્યો છુપાયેલા રહે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કાર્ય ચાલુ રહે છે. આબોહવા સંકટનો સામનો કરવા માટે આવી શોધો આવશ્યક છે.