નવી દિલ્‍હી, તા.૨૭: ભારતીય પરિવારોએ  ૨૦૨૪ માં તેમની સંપત્તિમાં ઝડપથી વધારો કર્યો છે આ વર્ષે કુલ નાણાકીય સંપત્તિમાં ૧૪.૫ ટકાનો વધારો થવાની ધારણા છે - જે ૨૦૨૩ માં જોવા મળેલા ૧૪.૩ ટકાના વિકાસ કરતા થોડો વધારે છે ૨૦૨૪માં વિશ્વભરમાં ઘરગથ્‍થુ સંપત્તિએ નવા રેકોર્ડ બનાવ્‍યા પરંતુ ભારતમાં સૌથી ઝડપી વળદ્ધિ જોવા મળી. આલિયાન્‍ઝ ગ્‍લોબલ વેલ્‍થ રિપોર્ટ ૨૦૨૫ મુજબ, ભારતીય ઘરગથ્‍થુઓની નાણાકીય સંપત્તિમાં ૧૪.૫%નો વધારો થયો, જે આઠ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. આ દર્શાવે છે કે ભારતનો મધ્‍યમ વર્ગ કેટલી ઝડપથી મજબૂત થઈ રહ્યો છે.

ભારતમાં માથાદીઠ નાણાકીય સંપત્તિમાં છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં પાંચ ગણો વધારો થયો છે. ૨૦૨૪માં રોકાણમાં સૌથી વધુ વધારો થયો છે, જે ૨૮.૭% વધ્‍યો છે. વીમા અને પેન્‍શનમાં ૧૯.૭% વધારો થયો છે. બેંક ડિપોઝિટ, જે હજુ પણ ઘરગથ્‍થુઓની કુલ સંપત્તિના ૫૪% હિસ્‍સો ધરાવે છે, તેમાં ૮.૭% વધારો થયો છે. ફુગાવા પછી, વાસ્‍તવિક સંપત્તિમાં ૯.૪%નો વધારો થયો છે, જેનો અર્થ એ થાય છે કે લોકોની ખરીદ શક્‍તિ મહામારી પહેલાના સ્‍તરથી ૪૦% વધી છે. માથાદીઠ ચોખ્‍ખી નાણાકીય સંપત્તિ ૨૦૨૪માં $૨,૮૧૮ પર પહોંચી ગઈ, જે પાછલા વર્ષ કરતાં ૧૫.૬% વધુ છે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ‘ભારતનો વધતો મધ્‍યમ વર્ગ વૈશ્વિક સંપત્તિના વલણોને બદલી રહ્યો છે અને ઉભરતા બજારોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી રહ્યો છે.'

ભારતે વળદ્ધિ દર્શાવી છે, પરંતુ ૨૦૨૪ માં વિશ્વની કુલ સંપત્તિ વળદ્ધિમાં યુએસ પરિવારોનો હિસ્‍સો અડધો હતો. છેલ્લા ૧૦ વર્ષોમાં, યુએસએ વૈશ્વિક સંપત્તિ વળદ્ધિમાં ૪૭% ફાળો આપ્‍યો હતો, જ્‍યારે ચીનનો હિસ્‍સો ૨૦%  હતો અને પશ્‍ચિમ યુરોપનો હિસ્‍સો ૧૨% હતો.

એલિયાન્‍ઝના મુખ્‍ય અર્થશાષાી લુડોવિક સુબ્રાન કહે છે, ‘યુએસમાં સંપત્તિ વળદ્ધિ અદભુત છે. ૨૦૨૪ માં વૈશ્વિક વળદ્ધિનો અડધો ભાગ યુએસ પરિવારો તરફથી આવ્‍યો હતો. લોકો માને છે કે યુએસ પાછળ છે, પરંતુ તે સંપત્તિ વળદ્ધિમાં વિશ્વનું નેતળત્‍વ કરે છે.'

જાપાન અને પશ્‍ચિમ યુરોપમાં સંપત્તિ વળદ્ધિ ઘણી ધીમી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે ત્‍યાંના લોકો એટલું રોકાણ કરતા નથી અને શેરબજારમાં જરૂરી રોકાણ ધરાવતા નથી. બીજા શબ્‍દોમાં કહીએ તો, ઘરોની કુલ સંપત્તિ એટલી ઝડપથી વધી નથી કારણ કે તેમના પૈસા સુરક્ષિત રસ્‍તાઓમાં કેન્‍દ્રિત છે અને જોખમી રોકાણો (જેમ કે શેર) માં ઓછા છે.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે રોકાણ એ સંપત્તિ વધારવાનો સૌથી મોટો રસ્‍તો છે. જોકે, દરેક દેશના લોકોને તેનો સમાન લાભ મળ્‍યો નથી. ઉદાહરણ તરીકે, યુએસમાં, રોકાણ તેમની કુલ સંપત્તિના ૫૯% હિસ્‍સો ધરાવે છે, જ્‍યારે યુરોપમાં ૩૫% અને ભારતમાં ફક્‍ત ૧૩% છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતમાં મોટાભાગના લોકો તેમના પૈસા બેંક ડિપોઝિટ જેવા સુરક્ષિત સ્‍થળોએ રાખે છે, તેથી તેમની સંપત્તિ યુએસ અથવા યુરોપ જેટલી ઝડપથી વધતી નથી.

ભારતમાં ધનિકો વધુ ધનવાન બની રહ્યા છે : ઝડપી વળદ્ધિ છતાં, ભારતમાં સંપત્તિની અસમાનતા સ્‍પષ્ટપણે જોવા મળે છે. ૨૦૦૪ માં, સૌથી ધનિક ૧૦% ભારતીયો દેશની સંપત્તિના ૫૮% માલિક હતા. બે દાયકા પછી, આલિયાન્‍ઝ રિપોર્ટ મુજબ, તેમનો હિસ્‍સો વધીને ૬૫% થયો છે, જે સંપત્તિના વધતા કેન્‍દ્રીકરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સરેરાશ અને સરેરાશ સંપત્તિ વચ્‍ચેનો તફાવત પણ વધ્‍યો છે, જે સમાન સમયગાળા દરમિયાન ગુણોત્તર ૨.૬ થી વધીને ૩.૧ થયો છે - જે દર્શાવે છે કે સમળદ્ધિ સમાન રીતે વહેંચાયેલી નથી.

તે જ સમયે, કુલ સંપત્તિમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ભારતમાં માથાદીઠ ચોખ્‍ખી નાણાકીય સંપત્તિ હવે ૨૦૦૪ કરતા ૧૩ ગણી વધારે છે, જે ચીનને પણ પાછળ છોડી દે છે, જ્‍યાં સંપત્તિમાં બાર ગણો વધારો થયો છે. આ ઉછાળો ભારતને વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા સંપત્તિ-વળદ્ધિ ધરાવતા દેશોમાં સ્‍થાન આપે છે. છતાં, જેમ આલિયાન્‍ઝ રિપોર્ટ ચેતવણી આપે છે, આ અસાધારણ વળદ્ધિને ન્‍યાયીપણા અને વિતરણ ન્‍યાય સાથે સંતુલિત કરવી એક મોટો પડકાર છે.

છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં વૈશ્વિક સ્‍તરે અમીર અને ગરીબ વચ્‍ચેનો સંપત્તિનો તફાવત ઓછો થયો નથી. સૌથી ધનિક ૧૦% હજુ પણ કુલ સંપત્તિના આશરે ૬૦% હિસ્‍સો ધરાવે છે. ભારતમાં પરિસ્‍થિતિ થોડી અલગ છે. ૨૦૨૪ માં, ભારતના ટોચના ૧૦% ધનિકો કુલ સંપત્તિના ૬૫% માલિક હતા, જે ૨૦ વર્ષ પહેલાં ૫૮% હતા. સરેરાશ અને સરેરાશ સંપત્તિ વચ્‍ચેનો તફાવત પણ ૨.૬ થી વધીને ૩.૧ થયો છે, જેનો અર્થ છે કે અમીર અને ગરીબ વચ્‍ચેનો તફાવત વધ્‍યો છે. આમ છતાં, ભારતમાં સંપત્તિમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં માથાદીઠ ચોખ્‍ખી નાણાકીય સંપત્તિમાં ૧૩ ગણો વધારો થયો છે, જે ચીનના ૧૨ ગણા વિકાસને વટાવી ગયો છે.

ભારતનો મધ્‍યમ વર્ગ વધી રહ્યો છે અને લોકો નાણાકીય જ્ઞાન મેળવી રહ્યા છે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે સંપત્તિમાં વળદ્ધિ ચાલુ રહેશે. લોકો હવે ફક્‍ત બેંક થાપણોમાં જ નહીં પરંતુ શેર અને પેન્‍શનમાં પણ રોકાણ કરી રહ્યા છે. વૈશ્વિક સ્‍તરે, અસમાન સંપત્તિ અને રોકાણમાં તફાવત સમાવિષ્ટ વિકાસ માટે પડકારો રહેશે, પરંતુ એકંદર સંપત્તિ નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચી રહી છે.(૨૩.૩)