નવી દિલ્હી: ચીનના મહત્ત્વાકાંક્ષી અને વિશ્વના સૌથી મોટા હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ, થ્રી ગોર્જ્સ ડેમને લઈને નાસા (NASA) એ એક ચોંકાવનારો અને ભયાનક ખુલાસો કર્યો છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ ડેમમાં સંગ્રહિત અબજો ટન પાણીના વિશાળ જથ્થાએ પૃથ્વીના કુદરતી પરિભ્રમણ પર અસર કરી છે!

પૃથ્વીની ધરી ખસી અને સમય સંકોચાયો
નાસાના અહેવાલ મુજબ, યાંગ્ત્ઝે નદી પર બનેલા આ ડેમમાં પાણી એક જગ્યાએ એકઠું થવાથી પૃથ્વીની સપાટી પરનું દળ વિતરણ (Mass Distribution) બદલાઈ ગયું છે. આ ફેરફારના કારણે બે મુખ્ય ઘટનાઓ બની છે:

1. પૃથ્વીની ધરીમાં ફેરફાર: પૃથ્વીની ધરી લગભગ ૨ સેન્ટિમીટર (cm) ખસી ગઈ છે.

2. પરિભ્રમણ ગતિમાં ફેરફાર: પૃથ્વીના પરિભ્રમણની ગતિમાં થોડો ફેરફાર થયો છે, જેના કારણે એક દિવસ લગભગ ૦.૦૬ માઇક્રોસેકન્ડ (Microsecond) ટૂંકો થઈ ગયો છે.

વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટનાને સમજાવવા માટે ફિગર સ્કેટરનું ઉદાહરણ આપે છે: જેમ સ્કેટર હાથ ફેલાવીને ધીમું ફરે છે અને હાથ જોડીને ઝડપથી ફરે છે, તેવી જ રીતે દળનું વિતરણ થવાથી પૃથ્વીની પરિભ્રમણ ગતિ પ્રભાવિત થઈ છે.

ચીનનું ખતરનાક એન્જિનિયરિંગ
ચીનનો થ્રી ગોર્જ્સ ડેમ (૧૯૯૪માં શરૂ, ૨૦૧૨માં સંપૂર્ણ કાર્યરત) ૨૨,૫૦૦ મેગાવોટથી વધુ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે, હવે નાસાએ આને એક મહત્ત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ તરીકે ટાંક્યું છે કે કેવી રીતે મોટા પાયે માનવ નિર્મિત પ્રોજેક્ટ્સ એક ગ્રહની ભૌતિક રચના અને કુદરતી પ્રણાલીઓને અસર કરી શકે છે.

જોકે, વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ફેરફાર રોજિંદા જીવનમાં અનુભવી શકાતો નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે માનવ હસ્તક્ષેપની અસર ગ્રહની ગતિશીલતા પર કેટલી મોટી હોઈ શકે છે.