મુંબઈ: ભારતીય મૂડી બજારના નિયમનકાર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) ટ્રેડિંગ માટે કડક નિયમોની જાહેરાત કરી છે, જે 1 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવવા જઈ રહ્યા છે. SEBIનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય F&O સેગમેન્ટમાં થતી અતિશય સટ્ટાખોરીને ઘટાડવાનો અને જોખમને રોકડ બજારની વાસ્તવિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડવાનો છે.

નવા નિયમો લાગુ થતાં, હવે ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગમાં પોઝિશન મર્યાદાઓ વધુ કડક બનશે, જેનાથી બજારની સ્થિરતા વધારવાની આશા છે.

મુખ્ય ફેરફાર: માર્કેટ-વાઇડ પોઝિશન લિમિટ (MWPL) કડક
નવા નિયમનનો સૌથી મોટો ફેરફાર માર્કેટ-વાઇડ પોઝિશન લિમિટ (MWPL) માં છે, જે હવે સ્ટોકના રોકડ વોલ્યુમ અને ફ્રી ફ્લોટ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલ હશે.

SEBI એ નક્કી કર્યું છે કે MWPL ની મર્યાદા સ્ટોકના ફ્રી ફ્લોટના 15 ટકા અથવા એક્સચેન્જ પર રોકડ વોલ્યુમના 65 ગણા - આ બંનેમાંથી જે ઓછું હશે તે પ્રમાણે નક્કી કરવામાં આવશે. આનાથી MWPL દર ત્રણ મહિને રોલિંગ કેશ વોલ્યુમ ડેટાના આધારે અપડેટ થશે.

નવા નિયમો હેઠળ, જ્યારે કોઈ સ્ટોક માટે બજારમાં ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ તેના MWPL ના 95 ટકાથી વધી જાય છે, ત્યારે બ્રોકરો અને ટ્રેડરો ફક્ત પોઝિશન ઘટાડવા (ઓફસેટિંગ પોઝિશન) માટે જ ટ્રેડ કરી શકશે, નવી પોઝિશન લઈ શકશે નહીં.

3 નવેમ્બરથી ઇન્ટ્રાડે મોનિટરિંગ વધશે
SEBI એ દેખરેખ પ્રણાલીને પણ મજબૂત બનાવી છે.

1. ઇન્ટ્રાડે મોનિટરિંગ: 3 નવેમ્બર, 2025 થી, વ્યક્તિગત સ્ટોક્સ માટે MWPL નું ઇન્ટ્રાડે મોનિટરિંગ શરૂ કરવામાં આવશે. ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશનો ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન ઓછામાં ઓછા ચાર વખત આનું નિરીક્ષણ કરશે.

2. સજા: જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન થશે, તો એક્સચેન્જો દ્વારા પગલાં લેવામાં આવશે, જેમાં વધારાના મોનિટરિંગ માર્જિન લાદવાનો સમાવેશ થાય છે.

3. પ્રી-ઓપન સત્ર: 6 ડિસેમ્બર, 2025 થી, ટ્રેડિંગની સુવિધા અને પ્રવાહિતા વ્યવસ્થાપન સુધારવા માટે F&O ટ્રેડિંગ માટે પણ પ્રી-ઓપન સત્રો લંબાવવામાં આવશે.

SEBI ને આશા છે કે આ કડક નિયમો F&O બજારમાં જોખમ ઘટાડશે અને સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર અસરકારક રીતે નિયંત્રણ લાવી શકશે.