નવી દિલ્હી : મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ જણાવ્યું હતું કે ભારત એક એવો દેશ છે જે "કાયદાના શાસન" માં માને છે. અહીં, શાસન મનસ્વીતા કે બળ દ્વારા નહીં, પરંતુ બંધારણ અને કાયદા દ્વારા સંચાલિત થાય છે. મોરેશિયસમાં "કાયદાના શાસન સ્મારક વ્યાખ્યાન" માં, મુખ્ય ન્યાયાધીશ ગવઈએ ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચેના ઊંડા સંબંધોને યાદ કરીને પોતાનું ભાષણ શરૂ કર્યું. તેમણે નોંધ્યું હતું કે બંને દેશોએ સંસ્થાનવાદની મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યો છે અને આજે, મુક્ત અને લોકશાહી સમાજ તરીકે, ભાગીદાર છે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે કાયદો શક્તિ છે, સત્તાનું મનસ્વી શાસન નથી.

ગવઈએ જણાવ્યું હતું કે "કાયદાનું શાસન" નો અર્થ એ છે કે દરેક વ્યક્તિ, પછી ભલે તે સામાન્ય નાગરિક હોય કે સત્તામાં હોય, કાયદાનું પાલન કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ગુલામી અથવા વસાહતી કાયદા જેવા કાયદાના નામે ઘણીવાર અન્યાય થતો રહ્યો છે, પરંતુ સાચો કાયદો એ છે જે ન્યાય, સમાનતા અને ન્યાયીપણાનું રક્ષણ કરે છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશે મહાત્મા ગાંધીનું નામ લીધું અને કહ્યું કે કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા, વ્યક્તિએ સમાજના સૌથી ગરીબ અને છેલ્લા વ્યક્તિ પર તેની અસરનો વિચાર કરવો જોઈએ. ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરનો ઉલ્લેખ કરતા, ગવઈએ કહ્યું કે બંધારણે સત્તાના દુરુપયોગને રોકવા અને દરેક વ્યક્તિ માટે ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમો અને પ્રક્રિયાઓ કાળજીપૂર્વક નક્કી કરી છે. ગવઈએ કહ્યું કે ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે હંમેશા "કાયદાના શાસન" ને મજબૂત બનાવ્યું છે. તેમણે અનેક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણયો ટાંક્યા.

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો:

કેશવાનંદ ભારતી કેસ (૧૯૭૩): જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે સંસદ બંધારણના મૂળભૂત માળખાને બદલી શકતી નથી.

મેનકા ગાંધી કેસ (૧૯૭૮): જેમાં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ કાયદો ન્યાયી, ન્યાયી અને વાજબી હોવો જોઈએ.

ટ્રિપલ તલાક કેસ (૨૦૧૭): જેમાં કોર્ટે તેને મનસ્વી અને ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યો.

ચૂંટણી બોન્ડ કેસ (૨૦૨૪): જેમાં કોર્ટે કહ્યું હતું કે રાજકીય પક્ષોને દાન આપવામાં પારદર્શિતા જરૂરી છે.

ગવઈએ પોતાના તાજેતરના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે સુનાવણી અને યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના કોઈના ઘરને બુલડોઝરથી તોડી પાડવું એ કાયદાના શાસનની વિરુદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું, "ભારત બુલડોઝર દ્વારા નહીં, કાયદાના શાસન દ્વારા સંચાલિત છે."