મોરેશિયસ તા.૫: ચીફ જસ્‍ટીસ ઓફ ઇન્‍ડિયા બી. આર. ગવઈએ કહ્યું કે ભારતીય ન્‍યાયિક પ્રણાલી બુલડોઝરના શાસન દ્વારા નહીં, પરંતુ કાયદાના શાસન દ્વારા સંચાલિત થાય છે. મોરેશિયસમાં એક કાર્યક્રમમાં બોલતા તેમણે બુલડોઝર ન્‍યાયની નિંદા કરતા પોતાના ચુકાદાનો ઉલ્‍લેખ કર્યો.

કાયદાના શાસનના સિદ્ધાંત અને ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તેના વ્‍યાપક અર્થઘટન પર પ્રકાશ પાડતા, CJI ગવઈએ કહ્યું, ૅઆ ચુકાદાએ સ્‍પષ્ટ સંદેશ આપ્‍યો છે કે ભારતીય ન્‍યાયિક પ્રણાલી બુલડોઝરના શાસન દ્વારા નહીં પરંતુ કાયદાના શાસન દ્વારા સંચાલિત થાય છે.

જસ્‍ટિસ ગવઈ મોરેશિયસની ત્રણ દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે છે. બુલડોઝર જાસ્‍ટિસ કેસમાં પોતાના ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્‍યું હતું કે કથિત ગુનાઓના આરોપીઓના ઘરો તોડી પાડવાથી કાનૂની પ્રક્રિયાઓ બાયપાસ થાય છે, કાયદાના શાસનનું ઉલ્‍લંઘન થાય છે અને બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ આશ્રયના મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્‍લંઘન થાય છે.

તેમણે કહ્યું કે એ પણ સ્‍વીકારવામાં આવ્‍યું છે કે કારોબારી અન્‍ય કોઈ ભૂમિકા ભજવી શકતી નથી. મોરેશિયસના રાષ્ટ્રપતિ ધરમબીર ગોખુલ, વડા પ્રધાન નવીનચંદ્ર રામગુલામ અને મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ રેહાના મુંગલી ગુલબુલ પણ હાજર હતા. તેમના સંબોધનમાં, મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશે ૧૯૭૩ના કેશવાનંદ ભારતી કેસ સહિત સુપ્રીમ કોર્ટના વિવિધ સીમાચિﾎરૂપ નિર્ણયોનો ઉલ્‍લેખ કર્યો.

મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ ગવઈએ જણાવ્‍યું હતું કે સામાજિક ક્ષેત્રમાં, ઐતિહાસિક અન્‍યાયના નિવારણ માટે કાયદા ઘડવામાં આવ્‍યા છે અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોએ ઘણીવાર તેમના અધિકારો મેળવવા માટે આ અને કાયદાના શાસનની ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો છે.

તેમણે કહ્યું રાજકીય ક્ષેત્રમાં, કાયદાનું શાસન સુશાસન અને સામાજિક પ્રગતિના ધોરણ તરીકે કામ કરે છે, જે ખરાબ શાસન અને અરાજકતાની બિલકુલ વિરુદ્ધ છે, મહાત્‍મા ગાંધી અને બીઆર આંબેડકરના યોગદાનનો ઉલ્‍લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું કે તેમનું વિઝન દર્શાવે છે કે ભારતમાં કાયદાનું શાસન ફક્‍ત નિયમોનો સમૂહ નથી. તેમણે તાજેતરના નોંધપાત્ર નિર્ણયોનો ઉલ્‍લેખ કર્યો, જેમાં મુસ્‍લિમોમાં ટ્રિપલ તલાકની પ્રથા નાબૂદ કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. ન્‍યાયાધીશ ગવઈએ ગોપનીયતાના અધિકારને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે માન્‍યતા આપતા નિર્ણયના મહત્‍વ પર પણ ભાર મૂક્‍યો.(૩૮.૪)