હાય હાય... બિલ્ડરોએ ‘લાંચનો રેટ' ઘટાડવા મ્યુ.તંત્રને વિનંતી કરશે
મુંબઇમાં ભ્રષ્ટાચારનો ભોરિંગ માજા મૂકી રહયો છે : ૨૫ ટોચના બિલ્ડરો બીએમસીમાં જઇ ‘લાંચના ભાવ' ઘટાડવા વિનંતી કરી : બિલ્ડરોનાં દરેક કામ માટે ‘ફિકસ રેટ' : પ્રસાદી ધર્યા વગર કામજ ન થાય : લાંચ પણ ચો.ફુટ સામે લેવાતી હોવાની ચર્ચા : ભ્રષ્ટાચારને કારણે મકાનોના ભાવ આસમાને
મુંબઇ, તા.૪: મુંબઈના અગ્રણી બિલ્ડરોનું એક જૂથ બળહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને મળવાનું આયોજન કરી રહ્યું છે, જેથી બિલ્ડિંગ પ્રપોઝલ વિભાગના અધિકારીઓ દ્વારા કથિત રીતે લેવામાં આવતી ઊંચી લાંચમાં ઘટાડો કરવાની માંગ કરી શકાય. ઉદ્યોગ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લગભગ ૨૫ ટોચના ડેવલપર્સે તાજેતરમાં આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરી હતી, અને વર્તમાન ‘દર' પરવડી ન શકે તેમ જણાવ્યું હતું.
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, બે વર્ષ પહેલાં નવા વિકાસ નિયંત્રણ નિયમો રજૂ થયા પછી આ સમસ્યા શરૂ થઈ હતી. આ નિયમો બિલ્ડિંગ પ્લાનમાં હેરાફેરી અથવા ગેરકાયદેસરતા માટે બહુ ઓછી જગ્યા છોડે છે.જોકે, ઇજનેરો બિલ્ડરોને લાંચ આપવા માટે દબાણ કરવા માટે ઇરાદાપૂર્વક મંજૂરીઓમાં વિલંબ કરી રહ્યા છે.ડેવલપર્સ દલીલ કરે છે કે આવા વિલંબથી તેમને ભારે ખર્ચ થાય છે કારણ કે પ્રોજેક્ટ લોનમાં ઘણીવાર ૨૪ ટકા સુધીનો વ્યાજ દર હોય છે.બિલ્ડરો દ્વારા શેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે લાંચની રકમ મંજૂરીના પ્રકાર પર આધાર રાખીને બદલાય છે.ગ્રેટ આંધ્ર ડોટ કોમ નો અહેવાલ જણાવે છે
છૂટછાટો અને ફંજીબલ FSI માટે, કથિત દર રૂ.૯૫૦ પ્રતિ ચોરસ મીટર છે, જ્યારે શરૂઆત પ્રમાણપત્રોની કિંમત રૂ૧,૩૦૦ પ્રતિ ચોરસ મીટર હોવાનું કહેવાય છે.
અન્ય ચાર્જમાં TDR માટે પ્રતિ ચોરસ મીટર રૂ૨,૭૦૦, ફાયર બ્રિગેડ NOC માટે પ્રતિ ચોરસ મીટર રૂ.૯૦૦ અને પ્રતિ ક્લિયરન્સ રૂ.૨ લાખથી રૂ.૨.૫ લાખ સુધીની એકમ રકમનો સમાવેશ થાય છે.
વારંવાર ફરિયાદો કરવા છતાં, મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓ આ મુદ્દાને ઉકેલવામાં નિષ્ફળ ગયા છે, જેના કારણે બિલ્ડરો હતાશ થઈ ગયા છે અને રાહત મેળવવા માંગે છે બીજી બાજુ, આ ભારે લાંચના કારણે મિલકતોના ભાવ વધી રહ્યા છે. એક આઘાતજનક, કડવું અને સૌથી ખરાબ સત્ય!
આઘાતજનક વાત એ છે કે આ ઘટના ફક્ત મુંબઈ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઘણા રિયલ એસ્ટેટ એજન્ટો અનુસાર, સક્રિય રિયલ એસ્ટેટ બજારો ધરાવતા અન્ય મોટા શહેરોમાં પણ પ્રચલિત છે. છતાં, મુંબઈની પરિસ્થિતિ સૌથી ખુલ્લી અને દલીલપૂર્વક સૌથી ખરાબ છે.
મુંબઈના બિલ્ડીંગ સેક્ટરમાં ભ્રષ્ટાચારનો ભરડો પછી ગાઢ બન્યો છે. નગરપાલિકાના (બીએમસી) અધિકારીઓ સાથે બિલ્ડરો લાંચની દરોની ખુલ્લી ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જેનાથી શહેરના વિકાસ કાર્યો અને રહેવાસીઓના હિતોને આઘાત પહોંચી રહ્યો છે. આ વાત એક વર્ષ જૂની નથી, પરંતુ તાજેતરના અહેવાલો અને તપાસોમાં આવું જ દૃશ્ય જોવા મળે છે. અંગ્રેજી, હિન્દી, ઉર્દુ અને મરાઠી મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પરથી મળેલી વિશ્વસનીય માહિતી અનુસાર, આ ભ્રષ્ટાચારનું માળખું એટલું વ્યવસ્થિત છે કે તે શહેરની અર્થવ્યવસ્થાને જડમૂળથી ખોખલુ બનાવી રહ્યું છે. લાંચના ‘દરપત્ર'ની વાસ્તવિકતારાષ્ટ્રીય અંગ્રેજી અખબારના તાજા વિશ્લેષણ મુજબ, ૨૦૧૪માં જે ‘બ્રાઇબ રેટ કાર્ડ'ની ચર્ચા થઈ હતી, તે આજે પણ જીવંત છે. ત્યારે નિર્માણ વેપારીઓએ બીએમસીના અધિકારીઓને ૧,૨૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટની લાંચ આપવાની વાત કરી હતી. આજે આ દરો વધીને ૧,૫૦૦થી ૨,૦૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટ સુધી પહોંચી ગયા છે, ખાસ કરીને સાઉથ મુંબઈ અને બાંદ્રા-અંધેરી વિસ્તારોમાં. નવીનતમ ડેવલપમેન્ટ કંટ્રોલ નિયમો હોવા છતાં, અધિકારીઓએ મંજૂરીની પ્રક્રિયાને જાણીજોઈને વિલંબ કરી વેપારીઓને દબાણ હેઠળ લાંચ આપવા મજબૂર કર્યા છે. આનાથી એક મલ્ટી-સ્ટોરીડ ઇમારત માટે ૫થી ૩૦ કરોડ રૂપિયાની લાંચની માંગ થાય છે, જેનો બોજ ગ્રાહકો પર પડે છે.
હિન્દી મીડિયામાંથી મળતી માહિતી અનુસાર, તાજેતરમાં એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો (એસીબી)એ બીએમસીના એક્ઝિકયુટિવ એન્જિનિયર મંડાર તારીને ૭૫ લાખ રૂપિયાની લાંચ લેતા પકડ્યા. આ કેસમાં અવૈધ ફ્લોર્સને બચાવવા માટે ૨ કરોડની માંગ કરવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસ નેતા વર્ષા ગાંધીવાડે આને :૧,૦૦૦ કરોડનો ઘોટાળોઁ કહીને સરકાર પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. તેઓ કહે છે કે કોન્ટ્રાક્ટરો અને અધિકારીઓ વચ્ચે મિલી ભગતથી ટેન્ડર પ્રક્રિયા બદલાઈ જાય છે, જેનાથી મુંબઈકરોના નાણાંનો દુરુપયોગ થાય છે.
ઉર્દુ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ જેમ કે ઇન્ક્લુસિવ ન્યૂઝ અને દૈનિક જાગરણના અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે બીએમસીના અધિકારીઓએ ૧૦૩ કરોડના સ્વચ્છતા અને સ્લમ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાં ભ્રષ્ટાચાર કર્યો છે. એ-વોર્ડ (કોલાબા, કાફ પેરેડ)માં નકલી મરામત આદેશો અને અધૂરા કાર્યોના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. આનાથી સ્લમ વિસ્તારોમાં રહેતા ૨૮,૦૦૦થી વધુ લોકો પીડિત થઈ રહ્યા છે, જ્યાં કચરાના ઢગલા અને બદબુથી રોગોનો ફેલાવો વધ્યો છે.
મરાઠી અખબારો જેમ કે સામના અને મેહનાટ ટાઇમ્સમાંથી મળેલી માહિતી અનુસાર, મુંબઈ મહાનગરપાલિકામાં ૩ લાખ કરોડનો ભ્રષ્ટાચાર થયો છે. ભાજપ નેતા અમીત સાટમે ઉદ્ધવ ઠાકરે પર આક્ષેપ મૂકયો છે કે તેમના કાર્યકાળમાં રસ્તા, શિક્ષણ અને આરોગ્ય વિભાગોમાં આવું થયું. વર્ષા ગાંધીવાડે કહ્યું કે મહાનગરપાલિકા ભ્રષ્ટાચારનું કુરણ બની ગઈ છેઁ, જ્યાં કોન્ટ્રાક્ટરોને પહેલેથી જ નક્કી કરીને ટેન્ડર આપવામાં આવે છે. આનાથી મુંબઈના રસ્તા અને પાયાભૂત સુવિધાઓનું બગાડ થઈ રહ્યું છે.
એસીબીની તાજી તપાસમાં બીએમસીના અધિકારીઓને ૫૦ લાખથી ૨ કરોડની લાંચના કેસમાં પકડાયા છે. એક કેસમાં, અંધેરીમાં અવૈધ ફ્લોર્સને બચાવવા માટે ડુપ્લિકેટ નોટ્સ વાપરીને વેપારીએ અધિકારીઓને ફસાવ્યા.
સીબીઆઈએ પણ મુંબઈ, કલકત્તા અને બેંગલુરુમાં નિર્માણ વેપારીઓ અને બેંકો વચ્ચેની મિલીભગતની તપાસ શરૂ કરી છે, જેમાં ૧,૨૦૦થી વધુ ગ્રાહકો પીડિત છે.રેડિટ અને એક્સ (ટ્વિટર) પરની ચર્ચાઓમાં વપરાશકર્તાઓ કહે છે કે આ ભ્રષ્ટાચાર એટલો સામાન્ય છે કે વેપારીઓ પણ એસીબીને રેર્કોડિંગ કરીને ફરિયાદ કરે છે.ઁ એક પોસ્ટમાં લખાયું છે, ઁબીએમસીમાં કોઈ કામ લાંચ વિના નથી થતું.
આ ભ્રષ્ટાચારથી મુંબઈના મિલકત દરોમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, જે દુબઈ કરતાં પણ વધુ થઈ ગયા છે. ગ્રાહકોને મોંઘા ફ્લેટ્સ ખરીદવા પડે છે, જ્યારે સ્લમ વિસ્તારોમાં સ્વચ્છતા અને સુરક્ષા નબળી પડે છે. વિપક્ષીઓએ માંગ કરી છે કે સરકારે તાત્કાલિક તપાસ કરાવીને દોષિતોને સજા આપે.
બીએમસીએ ૨૦૨૩માં ૫૫ કર્મચારીઓને હાંકી કાઢયા અને ૧૩૪ને સસ્પેન્ડ કર્યા, પરંતુ આ પૂરતું નથી.મુંબઈ જેવા મહાનગરમાં આવું ચાલુ રહે તો વિકાસનું સ્વપ્ન નજીક નહીં આવે. સમાજ અને મીડિયાએ આ વિરુદ્ધ લડવું પડશે, જેથી શહેરના નાગરિકોને સુલભ અને પારદર્શક વાતાવરણ મળે.
એસીબી તપાસની વધુ વિગતોઃ મુંબઈમાં બીએમસી અધિકારીઓ સામે લાંચના કેસોની ઊંડી ઝીણવટઃ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બ્યુરો (એસીબી) દ્વારા બીએમસી અધિકારીઓ સામે ચલાવવામાં આવતી તપાસોમાં તાજેતરમાં ઘણા ગંભીર કેસો સામે આવ્યા છે. આ કેસોમાં લાંચની માંગથી લઈને અવૈધ નિર્માણને બચાવવા માટેના વ્યવસ્થિત ભ્રષ્ટાચાર સુધીની વાતો સામેલ છે. વિવિધ અંગ્રેજી, હિન્દી, મરાઠી અને ઉર્દુ મીડિયાસ્ત્રોતો તેમજ એક્સ પ્લેટફોર્મ પરથી મળેલી માહિતી અનુસાર, આ તપાસો ૨૦૨૪થી ૨૦૨૫ સુધીના સમયગાળામાં વધુ તીવ્ર બની છે. એસીબીએ આ વર્ષે ૬૭૦થી વધુ ટ્રેપ્સ લગાવ્યા છે, જેમાંથી મુંબઈમાં ૫૩થી વધુ આરોપીઓ પકડાયા છે.
ટાઇમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા અને ફ્રી પ્રેસ જર્નલ જેવા અંગ્રેજી મીડિયા અનુસાર, ૨૦૨૫માં એસીબીએ બીએમસીના એક્ઝિકયુટિવ એન્જિનિયર મંડાર તારી સામેની તપાસમાં ત્રણ વધુ અધિકારીઓને સહ-આરોપી બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ કેસમાં અવૈધ માળખા બચાવવા માટે ૨ કરોડની લાંચની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેમાંથી ૭૫ લાખ રૂપિયા લેતા તારીને પકડાયા હતા. કોર્ટમાં સીસીટીવી ફૂટેજની જાળવણી માટે અરજી કરાઈ છે, જે ૨૧ જુલાઈથી ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ના વચ્ચેની છે.
હિન્દી મીડિયા જેમ કે હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ અને ન્યૂઝ ૧૮માંથી મળતી માહિતી અનુસાર, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં પી/નોર્થ વોર્ડના સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ વિભાગમાં પ્રશાંત કસારે અને મોહકરને ૭,૫૦૦ રૂપિયાની લાંચ લેતા પકડાયા. આ કેસમાં ક્લીનરની હાજરી અને ફરિયાદીના વિવાદને લઈને લાંચની માંગ કરવામાં આવી હતી. તે જ સમયે, એલ વોર્ડમાં બે અધિકારીઓને ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા માસિક લાંચના કેસમાં પકડાયા, જે યોગા ક્લાસને લઈને હતું.
મરાઠી અખબારો જેમ કે સામના અને મેહનાટ ટાઇમ્સમાં જણાવાયું છે કે જુલાઈ ૨૦૨૫માં એસીબીએ બે અલગ કેસોમાં સરકારી અધિકારીઓને પકડ્યા, જેમાંથી એકમાં બીએમસીના જુનિયર એન્જિનિયર રાહુલ કાંબળે અને હરિકળષ્ણ અદિમૂળમે અવૈધ નિર્માણને બચાવવા ૨૦,૦૦૦ રૂપિયાની લાંચ લીધી. કાંબળે હજુ પણ ભાગી ગયા છે, અને તપાસ ચાલુ છે. જૂન ૨૦૨૫માં એચ/ઈસ્ટ વોર્ડના સેનિટરી ઈન્સ્પેક્ટર સરબજીતસિંહ બાજવાને હેલ્થ લાયસન્સ માટે ૨ લાખ રૂપિયાની લાંચમાં પકડાયા.
ઉર્દુ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ જેમ કે દૈનિક જાગરણ અને ઇન્ક્લુસિવ ન્યૂઝમાંથી મળેલી વિગતો અનુસાર, એ-લિ ૨૦૨૫માં ત્રણ બીએમસી અધિકારીઓ - મંજય વસંત ઘોલાપ, તુલસીદામ માધુકર કાડુ અને મચીન રામદામ કોન્ડવિલકર - ને ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા માસિક લાંચના કેસમાં પકડાયા. આ કેસ વી.એમ.આઈ. (માર્કેટ ડિવિઝન) પાસે ખાલી જગ્યામાં યોગા ક્લાસને લઈને હતો.
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪માં એસીબીએ દહીસરમાં બીએમસીના વરિષ્ઠ અધિકારી શીતોળેને પકડ્યા, જેમણે લાંચના પૈસા ટોયલેટમાં ધોઈ નાખ્યા હતા. એસીબીએ સેપ્ટિક ટેન્ક અને ૨૦થી વધુ નાળીઓમાંથી પૈસા કાઢયા, અને ફેનોલ્ફથેલીન પાવડરના પુરાવા મળ્યા. આ કેસ બોરીવલીના રેસ્ટોરન્ટના લાયસન્સને લઈને હતો.ફ્રી પ્રેસ જર્નલ અનુસાર, ૨૦૨૪માં એસીબીએ ૭૯૫ ટ્રેપ્સ લગાવ્યા હતા, પરંતુ ૨૦૨૫માં આ સંખ્યા ઘટીને ૬૭૦ થઈ, જેમાં બીએમસીમાં એક પણ કેસ નોંધાયો નથી. જોકે, મિસઅપ્રોપ્રિએશન કેસો ૧૨થી વધીને ૩૦ થયા છે.
એક્સ પરના તાજા પોસ્ટ્સમાંથી મળેલી માહિતી અનુસાર, ઓક્ટોબર ૨૦૨૫માં થાણે બીએમસીના ઉપાયુક્તને ૨૫ લાખ રૂપિયાની લાંચમાં પકડાયા, જેનો વીડિયો ડીઆરવી ન્યૂઝે શેર કર્યો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં એલાયન ગેટ પાસે ૨૦ કરોડના શૌચાલય -ોજેક્ટમાં ભ્રષ્ટાચારના આરોપો સામે આવ્યા, જેમાં ફુટપાથ પર નિર્માણ રોકવાની માંગ કરાઈ છે. જુલાઈ ૨૦૨૫માં કાંદીવલીમાં હેલ્થ ઈન્સ્પેક્ટર ગણેશ કડમને ૩૦,૦૦૦ રૂપિયાની લાંચમાં પકડાયા, જે અવૈધ કેફેને ચાલુ રાખવા માટે હતું.
એસીબીની વેબસાઇટ અનુસાર, ૨૦૨૫માં મુંબઈમાં ૨૭થી વધુ કેસો નોંધાયા છે, જેમાંથી મોટા ભાગના લાંચ અને મિસઅપ્રોપ્રિએશન સાથે સંબંધિત છે. આ તપાસોમાંથી બીએમસીના વિભાગો જેમ કે સોલિડ વેસ્ટ, હેલ્થ અને ઈન્જિનિયરિંગમાં ભ્રષ્ટાચારનું માળખું સ્પષ્ટ થાય છે. વિપક્ષીઓ અને સમાજસેવીઓએ માંગ કરી છે કે આ તપાસોને વ્યાપક બનાવીને ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવી જોઈએ.આ કેસોમાંથી મુંબઈના નાગરિકોમાં ગુસ્સો વધી રહ્યો છે, અને એસીબીને વધુ સખત કાર્યવાહી કરવા પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે. જો આ ભ્રષ્ટાચાર રોકાય તો શહેરના વિકાસને નવી ગતિ મળશે.(૨૩.૧૨)
(11:34 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
