નવી દિલ્હી, ૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫: પાકિસ્તાન દ્વારા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ અરબી સમુદ્ર પર એક વ્યૂહાત્મક બંદર (પોર્ટ)ના નિર્માણ અને સંચાલનની ઓફર કરવામાં આવી છે. 'ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ'ના એક અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાને અમેરિકા સાથેના તેના સંબંધોને પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસરૂપે આ પગલું ભર્યું છે.
બંદરનું સ્થાન અને વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ:
 * આ નાગરિક બંદર બલૂચિસ્તાનના ગ્વાદર જિલ્લામાં આવેલા પાસની નામના શહેરમાં સ્થિત હશે.
 * આ સ્થાન ઈરાનમાં ભારત દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલા ચાબહાર બંદરની વ્યૂહાત્મક રીતે નજીક છે. ચાબહાર ખાતે ભારત શાહિદ બેહિશ્તી ટર્મિનલ વિકસાવી રહ્યું છે અને ૨૦૨૪માં ઈરાન સાથે ૧૦ વર્ષનો કરાર પણ કર્યો છે. પાસની ચાબહારથી માત્ર ૩૦૦ કિમી દૂર છે.
 * રસપ્રદ વાત એ છે કે, પાસની ચીન દ્વારા સંચાલિત ગ્વાદર બંદરથી માત્ર ૧૦૦ કિમી દૂર છે.
પાકિસ્તાનની ઓફર:
 * રિપોર્ટ મુજબ, પાકિસ્તાની સેના પ્રમુખ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરના સલાહકારોએ ટોચના અમેરિકી અધિકારીઓનો આ $૧.૨ બિલિયનના સોદાની ઓફર સાથે સંપર્ક કર્યો છે.
 * આ બ્લુપ્રિન્ટ મુજબ, યુએસ પાસની બંદર પર એક ટર્મિનલનું નિર્માણ અને સંચાલન કરશે, જેનાથી તેને પાકિસ્તાનના મહત્વપૂર્ણ ખનિજો (Critical Minerals) સુધી પહોંચ મળશે.
 * આ બંદરનો ઉપયોગ યુએસ સૈન્ય હેતુઓ માટે અથવા સૈન્ય મથક સ્થાપવા માટે નહીં થાય, પરંતુ પાકિસ્તાન યુએસ પાસેથી આ બંદરને ખનિજ-સમૃદ્ધ પશ્ચિમી પ્રાંતો સાથે જોડતા રેલ નેટવર્ક માટે ફાઇનાન્સ કરાવવા માંગે છે.
અમેરિકા અને ભારત માટે અસરો:
 * પાકિસ્તાને યુએસને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે પાસની ઈરાન અને મધ્ય એશિયાની નજીક હોવાથી વેપાર માટે અમેરિકાના વિકલ્પોમાં વધારો થશે અને અરબી સમુદ્ર અને મધ્ય એશિયામાં અમેરિકાનો પ્રભાવ વધશે.
 * જોકે, પાકિસ્તાને અગાઉના જો બાઇડેન વહીવટ દ્વારા પોતાને દૂર રાખવામાં આવ્યા બાદ, ટ્રમ્પ સાથે સંબંધો સુધારવા માટે આ પગલું ભર્યું છે.
 * ભારત આ વિકાસ પર ચાંપતી નજર રાખશે, કારણ કે તે ચાબહાર દ્વારા પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સુધી પહોંચ મેળવવા માંગે છે. જો યુએસ આ ડીલ સ્વીકારે છે, તો ભૌગોલિક રાજનીતિમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
 * નોંધનીય છે કે સપ્ટેમ્બરમાં સેના પ્રમુખ મુનીરે વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફ સાથે ટ્રમ્પને મળ્યા હતા અને તેમને પાકિસ્તાનની ખનિજ સંપત્તિ વિશે માહિતી પણ આપી હતી. એક યુએસ મેટલ્સ કંપનીએ પણ સંરક્ષણ અને ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ માટે પાકિસ્તાનમાં સંયુક્ત રીતે વ્યૂહાત્મક ખનિજોની શોધ માટે $૫૦૦ મિલિયનના રોકાણના સોદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.