ચીને બ્રહ્મપુત્ર નદી (યાર્લુંગ ત્સાંગપો) પર વિશ્વના સૌથી મોટા બંધનું બાંધકામ શરૂ કરી દીધું છે. આ સમાચારથી ભારતમાં ચિંતા વધી છે કે જો ચીન અચાનક પાણી છોડશે તો અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામ જેવા ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોમાં ભારે પૂર આવી શકે છે.

આ ખતરાને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકારે અરુણાચલ પ્રદેશમાં દિબાંગ બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વ્યક્તિગત રીતે તેની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી છે અને તેને સમયસર પૂર્ણ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ બંધને ચીનના સુપર ડેમ સામે ભારતનો જવાબ માનવામાં આવે છે. આમ કરવાથી દુનિયાને એક સંદેશ પણ જશે કે ભારતને રોકી શકાય નહીં. 

દિબાંગ બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ ડેમ 2880 મેગાવોટની ક્ષમતા સાથે બનાવવામાં આવી રહ્યો છે. તે 2032 સુધીમાં પૂર્ણ થશે અને તે ભારતનો સૌથી ઊંચો ડેમ હશે. તેની ઊંચાઈ અને મજબૂતાઈ માત્ર વીજ ઉત્પાદનને ટેકો આપવા માટે જ નહીં પરંતુ ચીન દ્વારા છોડવામાં આવતા વધારાના પાણીને સંભાળવા માટે પણ ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહી છે. તેને વ્યૂહાત્મક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે 

ગયા અઠવાડિયે, પીએમ મોદીએ આ પ્રોજેક્ટ અને અન્ય સાત મેગા પ્રોજેક્ટ્સની વિડિઓ કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા સમીક્ષા કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ વિલંબ દેશ માટે બેવડો ફટકો છે. આનાથી ખર્ચ વધે છે અને જનતા સમયસર ડિલિવરીથી વંચિત રહે છે. તેમણે અધિકારીઓને પરિણામલક્ષી અભિગમ અપનાવવા વિનંતી કરી. 

બ્રહ્મપુત્ર નદી બંને દેશો વચ્ચે સહકારનો સેતુ બની શકી હોત, પરંતુ ચીનના મેગા-ડેમ પ્રોજેક્ટે તેને યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવી દીધું છે. ચીન દલીલ કરે છે કે આ ડેમ વીજળી અને વિકાસ માટે જરૂરી છે, જ્યારે ભારત ચિંતિત છે કે તે પાણીના પ્રવાહ અને પૂર નિયંત્રણ પર સીધી અસર કરશે. આ જ કારણ છે કે ભારત હવે દિબાંગ પ્રોજેક્ટને સુરક્ષા તરીકે જુએ છે. 

દર વર્ષે અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાં ભારે વરસાદ અને પૂરથી વિનાશ સર્જાય છે. દિબાંગ ડેમ આ વિસ્તારો માટે બફર તરીકે કામ કરશે. તે પાણીનો સંગ્રહ કરશે અને નિયંત્રિત રીતે છોડશે, જેનાથી અચાનક પૂરથી રાહત મળશે. વધુમાં, ઉત્પન્ન થતી વીજળી ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં મદદ કરશે. 

નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રોજેક્ટ ફક્ત વીજળી કે પૂર નિયંત્રણનો સ્ત્રોત નથી, પરંતુ ભારતની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તે ચીનના ડેમ પ્રોજેક્ટનો સૌથી મજબૂત પ્રતિકાર રજૂ કરે છે. ભારત એ સંદેશ પણ આપી રહ્યું છે કે તે તેની જળ સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરશે નહીં.