૦૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫: યુરોપના સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં એક મોટી ઉથલપાથલના સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેણે અમેરિકાના લશ્કરી વર્ચસ્વને સીધો પડકાર ફેંક્યો છે. અત્યાર સુધી અમેરિકાના સુપર-એડવાન્સ્ડ F-35 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ પર વિશ્વાસ રાખતા યુરોપના એક મહત્વના દેશ સ્પેને હવે અમેરિકન જેટને નકારી કાઢ્યું છે અને તેના બદલે તુર્કીના સ્વદેશી વિકસિત ફાઇટર જેટ 'KAAN' ને ખરીદવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે.

આ નિર્ણય અમેરિકા માટે એક મોટો ફટકો છે. F-35 પ્રોગ્રામની વધતી કિંમતો, વારંવારના સોફ્ટવેર વિલંબ અને સૌથી અગત્યનું, યુએસ પર સતત ડિજિટલ નિર્ભરતાના પ્રશ્નોને કારણે સ્પેને આ ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે.

F-35 શા માટે પડતું મૂકાયું?

• વધતો ખર્ચ અને તકનીકી ખામીઓ: જેટનો ખર્ચ સતત વધતો રહ્યો છે, અને તેમાં સોફ્ટવેરની નિષ્ફળતાઓ અને તકનીકી ખામીઓનું પ્રમાણ પણ વધારે છે.

• સોર્સ કોડ પર અમેરિકન નિયંત્રણ: યુએસ દ્વારા F-35ના સોર્સ કોડને ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ખરીદનાર દેશો માટે અમેરિકા પરની નિર્ભરતા અનિવાર્ય બની જાય છે.

• યુરોપની સ્વતંત્રતાની ઝંખના: યુરોપે હવે "રીઆર્મ યુરોપ પ્રોગ્રામ" હેઠળ યુએસ પરની સંરક્ષણ નિર્ભરતા ઘટાડવાનું નક્કી કર્યું છે.

તુર્કીનું KAAN કેમ બન્યું સ્પેનની પસંદ?
સ્પેને તેના જૂના F-18 અને F-5 વિમાનોને બદલવા માટે ₹૬.૨૫ બિલિયન યુરો (લગભગ $૭.૨૪ બિલિયન)નું બજેટ ફાળવ્યું છે. યુરોપના મહત્વાકાંક્ષી FCAS પ્રોજેક્ટ (ફ્યુચર કોમ્બેટ એર સિસ્ટમ)માં ફ્રાન્સ અને જર્મની વચ્ચેના આંતરિક વિખવાદોને કારણે તેમાં વિલંબ થયો છે અને તેના ભવિષ્ય પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન લાગી ગયું છે.

આ સંજોગોમાં, તુર્કીનું KAAN જેટ એક વ્યવહારુ અને ઝડપથી ઉપલબ્ધ વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે:

• KAANની ક્ષમતા: તુર્કીના KAAN ફાઇટર જેટે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ માં તેની પ્રથમ ઉડાન ભરી હતી. તેને પાંચમી પેઢીનું જેટ માનવામાં આવે છે, જેમાં સ્ટીલ્થ ડિઝાઇન, હાઇ-સ્પીડ એવિઓનિક્સ અને મજબૂત લડાઇ ક્ષમતાઓ છે.

• TUSAŞના CEOનો દાવો: TUSAŞ ના CEO Temel Kotil એ તો ત્યાં સુધી દાવો કર્યો છે કે, "KAAN એ F-35 કરતા વધુ સારું વિમાન છે."

• વધતી ભાગીદારી: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સ્પેન અને તુર્કી વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બન્યો છે, જે આ ડીલને વધુ વેગ આપી શકે છે.

તુર્કીની સંરક્ષણ ક્ષમતા માટે સીમાચિહ્ન
જો સ્પેન આ KAAN જેટ ખરીદવા માટે કરાર પર હસ્તાક્ષર કરે છે, તો તે ઇન્ડોનેશિયા પછી KAAN માટે બીજો આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહક બનશે. ઇન્ડોનેશિયાએ પહેલેથી જ ૪૮ KAAN જેટ ખરીદવા માટે કરાર કર્યો છે. આ ડીલ તુર્કીને વૈશ્વિક સંરક્ષણ બજારમાં એક મુખ્ય ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરશે અને વિશ્વભરમાં અમેરિકન F-35ની માંગને મોટો આંચકો આપી શકે છે.