નવી દિલ્હી : દેશમાં સંશોધન, નવીનતા અને સમાવેશકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની એક મહત્વાકાંક્ષી પહેલ, ભારત સંશોધન યાત્રા 2025 (India Research Tour 2025) નો સોમવારે દિલ્હીમાં ભવ્ય પ્રારંભ થયો. કેન્દ્રીય મહિલા અને બાળ વિકાસ રાજ્યમંત્રી સાવિત્રી ઠાકુરે ભારતીય સામાજિક વિજ્ઞાન સંશોધન પરિષદ (ICSSR) ના સહયોગથી સ્પ્રિંગર નેચર દ્વારા આયોજિત આ પહેલને ઔપચારિક રીતે લીલી ઝંડી આપી.

મહિલા સશક્તિકરણ અને જ્ઞાન અર્થતંત્ર પર ભાર
મંત્રી સાવિત્રી ઠાકુરે આ પ્રસંગે જણાવ્યું કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર જ્ઞાન અને નવીનતા દ્વારા મહિલાઓ અને બાળકોને સશક્ત બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

"ભારત સંશોધન યાત્રા દેશભરના સંશોધકોને જોડવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે. મહિલા સંશોધકો અને વિદ્વાનોને સશક્ત બનાવવું એ સમાવિષ્ટ જ્ઞાન અર્થતંત્ર બનાવવા માટે મૂળભૂત છે." - સાવિત્રી ઠાકુર

તેમણે યુનિવર્સિટીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓમાં મહિલા સંશોધકો માટે સુરક્ષિત અને તકોથી ભરપૂર વાતાવરણ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. મંત્રીએ 'હર રિસર્ચ, અવર ફ્યુચર' (Her Research, Our Future) જેવી પહેલો દ્વારા શિક્ષણ અને નીતિ નિર્માણમાં મહિલાઓના અવાજને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાના મંત્રાલયના મિશનને બિરદાવ્યું.

15 શહેરો, 7 રાજ્યો અને પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ
આ યાત્રાની ત્રીજી આવૃત્તિ દેશભરમાં જ્ઞાનનો પ્રચાર કરશે. આ યાત્રામાં 15 શહેરો અને 7 રાજ્યો માં આવેલી 29 અગ્રણી સંસ્થાઓની મુલાકાતો શામેલ છે.

મુખ્ય સંસ્થાઓ:

• IIT ખડગપુર, કાનપુર અને ગુવાહાટી.

• IIM કલકત્તા, લખનૌ અને બોધગયા.

• મૌલાના આઝાદ મેડિકલ કોલેજ (નવી દિલ્હી) અને અન્ય પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ.

યાત્રાના મુખ્ય સ્તંભો: ખુલ્લું વિજ્ઞાન અને AI
આ પ્રવાસના ચાર મુખ્ય સ્તંભો છે, જે સંશોધનના ભવિષ્યને આકાર આપશે:

1. ખુલ્લો પ્રવેશ (Open Access): સંશોધન જ્ઞાનની પહોંચને સાર્વત્રિક બનાવવી.

2. સંશોધન અખંડિતતા: શિષ્યવૃત્તિમાં નીતિશાસ્ત્રને મજબૂત બનાવવું.

3. AIની ભૂમિકા: પ્રકાશન અને સંશોધન પ્રક્રિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ.

4. વૈવિધ્ય અને સમાવેશ: "હર રિસર્ચ, અવર ફ્યુચર" જેવી પહેલો દ્વારા લિંગ સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવું.

આ યાત્રા સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યો (SDGs) માં યોગદાન આપવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. સ્પ્રિંગર નેચરના CEO ફ્રેન્ક વ્રાંકેન-પીટર અને ICSSR ના સભ્ય સચિવ પ્રોફેસર ધનંજય સિંહ સહિતના મહાનુભાવો આ પ્રસંગે હાજર રહ્યા હતા.

આ યાત્રા ભારતને વૈશ્વિક જ્ઞાન અર્થતંત્રમાં એક મજબૂત ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરશે.