અરાવલી : યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આક્રમક ટેરિફ નીતિથી વૈશ્વિક વેપાર જગતમાં મચેલી ઊથલપાથલ વચ્ચે, ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે દેશને આગળ ધપાવવા માટે એક સ્પષ્ટ અને સચોટ વ્યૂહરચના રજૂ કરી છે. જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (JNU) ખાતે સ્કૂલ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝના પ્રથમ અરાવલી સમિટમાં બોલતા, જયશંકરે કહ્યું કે "દરેક વસ્તુને શસ્ત્ર બનાવવી" એ આજના વિશ્વની વાસ્તવિકતા છે, અને ભારતે આ અસ્થિર વાતાવરણમાં પ્રગતિ જારી રાખવી જોઈએ.

જયશંકરે સ્વીકાર્યું કે ટ્રમ્પના ભારતીય માલ પર 50% ટેરિફ લાદવાના નિર્ણયથી વૈશ્વિક વેપાર ગણતરીઓ ઉથલાવી દીધી છે. હવે માત્ર ખર્ચ જ નહીં, પરંતુ માલિકી અને સુરક્ષા પણ આર્થિક વ્યવહારો માટે મુખ્ય માપદંડ બની ગયા છે.

જયશંકરનો ગેમ-ચેન્જર '3D' પ્લાન
વિદેશ મંત્રીએ ભારતની પ્રગતિના ત્રણ મુખ્ય એન્જિનોને "3D" તરીકે ઓળખાવ્યા, જેને તેઓ બદલાતા વિશ્વમાં ભારતનું સૌથી મોટું શસ્ત્ર માને છે:

1. D: માંગ (Demand) - બજાર શક્તિનો ઉપયોગ
જયશંકરે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત પાસે વિશાળ સ્થાનિક બજાર છે. જો અન્ય દેશો ભારત પર ટેરિફ લગાવે તો, ભારત તેની બજાર શક્તિનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે જાણે છે. તેમનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો: "આપણે સ્વદેશી ઉત્પાદનો અપનાવવા જોઈએ જેથી આપણા બજારનો આપણને ફાયદો થાય."

2. D: વસ્તી વિષયક (Demography) - કુશળ યુવા વસ્તી
ભારતની કુશળ યુવા વસ્તી એ દેશની સૌથી મોટી સંપત્તિ છે. સ્કીલ ઇન્ડિયા અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા જેવી સરકારી પહેલો યુવા નવીનતાને નવી ઊંચાઈઓ આપી રહી છે. જયશંકરે વૈશ્વિક સ્તરે કુશળ કાર્યબળને પ્રોત્સાહન આપવાને પ્રાથમિકતા ગણાવી.

3. D: ડેટા (Data) - ભવિષ્યની ઊર્જાનું કેન્દ્ર
જયશંકરે કહ્યું કે ભારત ઝડપથી ડેટા પાવર બની રહ્યું છે. નોઈડા અને દક્ષિણ ભારતમાં મોટા ડેટા સેન્ટરો વિકસી રહ્યા છે. "ડેટા ભવિષ્યની ઊર્જા છે, અને ભારત તેનું કેન્દ્ર બની શકે છે."

વૈશ્વિક પડકાર અને ભારતની પ્રગતિ
જયશંકરે વૈશ્વિક પડકારોની ઝલક આપતા કહ્યું કે વિશ્વ "અસાધારણ અસ્થિરતા" અનુભવી રહ્યું છે. વૈશ્વિક ઉત્પાદનનો ત્રીજો ભાગ એક જ ભૌગોલિક ક્ષેત્ર (ચીન) માં કેન્દ્રિત છે, અને ટેકનોલોજી પરનું નિયંત્રણ વધુ કડક બની ગયું છે.

તેમનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો: ભારતે પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરતી વખતે વૈશ્વિક વંશવેલોમાં સતત વધારો કરવો જોઈએ. જો ટ્રમ્પ ટેરિફને યુદ્ધના હથિયાર તરીકે વાપરે, તો ભારત તેના "3D" નો ઉપયોગ કરીને નવી વૈશ્વિક વ્યૂહરચનાનું હથિયાર બનાવશે.