નવી દિલ્‍હી,તા.૩: જૂન સુધીમાં ભારતમાં કુલ ૩૪,૬૦૦ ટન સોનું હતું. પ્રતિ ઔંસ ૪૦૫૬ ના વર્તમાન ભાવે આ મૂલ્‍ય આશરે ૩,૭૮૫ બિલિયન છે. મોર્ગન સ્‍ટેનલીના અહેવાલ મુજબ, આ સોનું દેશના કુલ સ્‍થાનિક ઉત્‍પાદન (GDP)ના આશરે ૮૮.૮%નું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે. વર્તમાન બજાર ભાવે, આ ભારતીય ઘરોના ઇક્‍વિટી સ્‍ટોક હોલ્‍ડિંગ કરતાં લગભગ ૩.૧ ગણું છે, જેનું મૂલ્‍ય $૧,૧૮૫ બિલિયન છે.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના બજારોમાંનું એક છે. આનું કારણ એ છે કે પીળી ધાતુ પ્રત્‍યે સાંસ્‍કૃતિક જોડાણ રોકાણ માંગ અને આર્થિક પરિબળો દ્વારા પ્રેરિત છે. મૂલ્‍યના ભંડાર, ફુગાવા સામે રક્ષણ અને સલામત-સ્‍વર્ગ સંપત્તિ તરીકે તેનું મહત્‍વ તેને ભારતીય પરિવારો માટે એક અમૂલ્‍ય સંપત્તિ બનાવે છે.

વર્લ્‍ડ ગોલ્‍ડ કાઉન્‍સિલ (WGC) અનુસાર, જૂન ૨૦૨૫ સુધીના ચાર-ત્રિમાસિક ગાળાના આધારે, ભારત વૈશ્વિક સોનાની માંગમાં આશરે ૨૬% હિસ્‍સો ધરાવે છે. પાંચ વર્ષની સરેરાશ ૨૩% હતી. ભારત ચીન પછી બીજા ક્રમે છે જેનો હિસ્‍સો આશરે ૨૮% છે. ભારતની સોનાની માંગમાં ઝવેરાતનો હિસ્‍સો બે તૃતીયાંશ છે. બાર અને સિક્કાનો હિસ્‍સો, એટલે કે, છૂટક રોકાણ સાધનો, છેલ્‍લા પાંચ વર્ષમાં ૨૩.૯% થી વધીને જૂન ૨૦૨૫ સુધીમાં ૩૨% થયો છે.

ભારતમાં સોનાનો વાર્ષિક વપરાશ, વોલ્‍યુમની દ્રષ્ટિએ, ૨૦૨૧ માં ૭૫૦ થી ૮૪૦ ટન સુધી મર્યાદિત રહ્યો. જૂન ૨૦૧૧માં પૂરા થયેલા ક્‍વાર્ટરમાં ૧,૧૪૫ ટનની ટોચ કરતાં આ નોંધપાત્ર રીતે ઓછો છે. જોકે, સ્‍થાનિક સોનાના ભાવમાં તીવ્ર વધારાને કારણે, જૂન ૨૦૨૫ માં પૂરા થયેલા ક્‍વાર્ટરમાં મૂલ્‍યની દ્રષ્ટિએ સોનાનો વપરાશ ચાર-ક્‍વાર્ટરના આધારે $૬૮ બિલિયનના રેકોર્ડ ઉચ્‍ચ સ્‍તરે પહોંચ્‍યો, જે જૂન ૨૦૨૩માં પૂરા થયેલા ક્‍વાર્ટરમાં $૪૪ બિલિયન હતો, એમ મોર્ગન સ્‍ટેનલીના નોંધમાં જણાવાયું છે.

મોર્ગન સ્‍ટેનલીના જણાવ્‍યા અનુસાર, ઘરગથ્‍થુ નાણાકીય બચતમાં થાપણોનો હિસ્‍સો ૨૦૨૪-૨૫ માં ઘટીને ૩૫ ટકા થયો, જે ૨૦૨૩-૨૪ માં ૪૦ ટકા અને રોગચાળા પહેલા ૪૬ ટકા હતો. સમાન સમયગાળા દરમિયાન ઇક્‍વિટી ૧૫.૧ ટકાની રેકોર્ડ ઉચ્‍ચતમ સપાટીએ પહોંચી, જે ૨૦૨૩-૨૪ માં ૮.૭ ટકા અને રોગચાળા પહેલા લગભગ ૪ ટકા હતો.