નવી દિલ્‍હી, તા.૧૧: એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી શરૂ થતા નવા શૈક્ષણિક સત્રમાં ત્રીજા ધોરણથી શિક્ષણના ભાગ રૂપે આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ (AI) ને સામેલ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. શિક્ષણ મંત્રાલય પ્રાથમિક સ્‍તરે સ્‍કીલ ઇન્‍ડિયા ઇકોસિસ્‍ટમમાં આ વિષયને એકીકળત કરવાની યોજના પર ઝડપથી કામ કરી રહ્યું છે.

AI અર્થતંત્રમાં નવી નોકરીની તકો માટેના રોડમેપ પર નીતિ આયોગના અહેવાલના લોન્‍ચિંગ સમયે, શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગના સચિવ સંજય કુમારે જણાવ્‍યું હતું કે આગામી વર્ષથી શરૂ થતાં, તમામ રાજ્‍યોમાં શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે AI અભ્‍યાસક્રમ વિકસાવવામાં આવશે.

હાલમાં, CBSE શાળાઓ વિદ્યાર્થીઓને ધોરણ ૮ થી શરૂ કરીને આ વિષયનો અભ્‍યાસ કરવાનો વિકલ્‍પ આપે છે. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે પડકાર એ છે કે શકય તેટલી વહેલી તકે બધી શાળાઓમાં શાળા શિક્ષણમાં AI લાગુ કરવામાં આવે. શાળા વિભાગે તેના શિક્ષકો માટે શિક્ષણ સામગ્રી બનાવવા માટે AI સાધનોનો ઉપયોગ કરવા માટે એક પાયલોટ પ્રોજેક્‍ટ પણ શરૂ કર્યો છે. શાળા હોય કે કોલેજ, AI દરેક વિદ્યાર્થી માટે જરૂરી બની ગયું છે. તેથી, AI કૌશલ્‍ય શીખવું મહત્‍વપૂર્ણ બની ગયું છે. જો તમે પણ AI કૌશલ્‍ય શીખવા માંગતા હો, તો તમે NBT Upskill AIના કારકિર્દી વળદ્ધિ વર્કશોપની મદદ લઈ શકો છો.

નવો અભ્‍યાસક્રમ અમલમાં મુકાશેઃ આ પ્રસંગે, ઉચ્‍ચ શિક્ષણ વિભાગના સચિવ ડૉ. વિનીત જોશીએ જણાવ્‍યું હતું કે કૌશલ્‍ય-આધારિત અભ્‍યાસક્રમોની સાથે, BA, BCom અને BSc જેવા સામાન્‍ય અભ્‍યાસક્રમોમાં જરૂરી ફેરફારોનો અવકાશ છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં ૧,૨૦૦ થી વધુ યુનિવર્સિટીઓ છે, અને બધી યુનિવર્સિટીઓ પોતાના અભ્‍યાસક્રમો અને અભ્‍યાસક્રમો વિકસાવે છે. નીતિ આયોગના આ અહેવાલને પગલે, યુનિવર્સિટીઓને નવી તકનીકો અનુસાર અભ્‍યાસક્રમો વિકસાવવા કહેવામાં આવશે, અને આ પ્રક્રિયા શકય તેટલી વહેલી તકે અપનાવવી જોઈએ.

સરકારી શાળાઓમાં અટલ ટિંકરિંગ લેબ્‍સઃ શાળા શિક્ષણ સચિવ સંજય કુમારે જણાવ્‍યું હતું કે અટલ ઇનોવેશન મિશન હેઠળ અટલ ટિંકરિંગ લેબ્‍સમાં મોટા પાયે AI લાગુ કરવામાં આવશે. બાળકોમાં નવીનતા અને વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણીને પ્રોત્‍સાહન આપવા માટે સરકારી શાળાઓમાં આ અટલ ટિંકરિંગ લેબ્‍સ સ્‍થાપિત કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે AI ના આગમન સાથે, આપણું પ્રાથમિક ધ્‍યાન ફક્‍ત રોજગાર સર્જન અને નોકરી ગુમાવવાને બદલે આ નવી ટેકનોલોજીને શકય તેટલી ઝડપથી અપનાવવા અને તેના લાભો લોકો સુધી પહોંચે તે સુનિશ્‍ચિત કરવા પર હોવું જોઈએ.

સ્‍કીલ ઇન્‍ડિયા ઇકોસિસ્‍ટમ નિર્માણમાં

૧૯૯૦ ના દાયકામાં કમ્‍પ્‍યુટર, ઇમેઇલ અને ઇન્‍ટરનેટ રજૂ કરવામાં આવ્‍યા ત્‍યારે પણ આવી જ ચર્ચાઓ થઈ હતી, પરંતુ આ ટેકનોલોજી દ્વારા કેટલો ફેરફાર લાવવામાં આવ્‍યો છે? કોઈપણ નવી ટેકનોલોજીના પરિચય સાથે વિશ્વમાં સુધારાનો ટ્રેક રેકોર્ડ છે. કેન્‍દ્ર સરકાર સ્‍કીલ ઇન્‍ડિયા ઇકોસિસ્‍ટમમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ, વર્ચ્‍યુઅલ રિયાલિટી અને મિક્‍સ્‍ડ રિયાલિટી જેવી ટેકનોલોજીનો સમાવેશ કરીને વિદ્યાર્થીઓને વધુ સારા કારકિર્દી વિકલ્‍પો પ્રદાન કરવાના મિશન પર કામ કરી રહી છે.

૯મા અને ૧૦મા ધોરણના લગભગ ૮૦૦,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓએ AI પસંદ કર્યું છે.

CBSE એ ૨૦૧૯ માં તેની શાળાઓમાં AI વિષય રજૂ કર્યો હતો. ૨૦૨૪-૨૫ ના સત્રમાં, ૪,૫૩૮ શાળાઓના આશરે ૭,૯૦,૯૯૯ વિદ્યાર્થીઓએ ૯મા અને ૧૦મા ધોરણમાં AI વિકલ્‍પ પસંદ કર્યો છે. ૯૪૪ શાળાઓના ૫૦,૩૪૩ વિદ્યાર્થીઓએ સિનિયર સેકન્‍ડરી સ્‍તરે આ વિષય પસંદ કર્યો છે. CBSE શાળાઓમાં IT ઈન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચર વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે, ત્‍યારે શિક્ષણ મંત્રાલય હવે દેશભરના વિદ્યાર્થીઓને કૌશલ્‍ય અભ્‍યાસક્રમના વિકલ્‍પો પૂરા પાડવાની યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. CBSE શાળાઓમાં AI અને મશીન ર્લનિંગ અભ્‍યાસક્રમોની ખૂબ માંગ છે.