બેંગલુરુ: ભારતની IT રાજધાની બેંગલુરુ હાલમાં દાયકાઓ જૂની ઘન કચરા વ્યવસ્થાપનની નિષ્ફળતાના કારણે ગંભીર વાયુ પ્રદૂષણની કટોકટીનો સામનો કરી રહી છે. શહેરના રહેવાસીઓ રાત્રે અજાણ્યા લોકો દ્વારા કચરો બાળવાના કારણે ઉત્પન્ન થતા ઝેરી ધુમાડામાં જીવવા મજબૂર બન્યા છે.

જોખમી હવા ગુણવત્તાના આંકડા:
મહાદેવ પુરા જેવા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો ભયંકર સ્વાસ્થ્ય જોખમ અનુભવી રહ્યા છે. એક રહેવાસી અનુપમાના જણાવ્યા અનુસાર, ૪ ઓક્ટોબરની રાત્રે તેમના ઘરમાં બંધ દરવાજા છતાં વાયુ પ્રદૂષણ મોનિટરે PM 2.5 નું રીડિંગ ૨૪૭ દર્શાવ્યું હતું. આ સ્તર 'ખૂબ જ બિનઆરોગ્યપ્રદ' હવાની ગુણવત્તા દર્શાવે છે, જે વૃદ્ધો અને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ધરાવતા લોકો માટે ગંભીર જોખમ છે.

કચરો બાળવાનું પ્રમાણ અને પ્રદૂષકો:
બેંગલુરુ સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ રિપોર્ટ (૨૦૨૧) મુજબ, મ્યુનિસિપલ કચરાનો લગભગ ૧૫-૨૦% હિસ્સો હજુ પણ ગેરકાયદેસર રીતે બાળવામાં આવે છે. આનાથી PM2.5 કણો, કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને ડાયોક્સિન જેવા ઝેરી પ્રદૂષકો હવામાં ભળે છે.

શહેરનો સરેરાશ AQI (Air Quality Index) વારંવાર ૧૨૦ ને વટાવી જાય છે, જે સલામત મર્યાદાથી ઘણો વધારે છે.

શાળાઓ નજીક જોખમ:
દક્ષિણ બેંગલુરુના હેમ્મીગેપુરા વોર્ડમાં, સરકારી હાઇસ્કૂલ નજીક નિયમિતપણે કચરો ફેંકવામાં આવે છે અને સળગાવવામાં આવે છે. ૬૫ વર્ષીય રહેવાસી રવિન્દ્ર કહે છે, "તે શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે. કાદવ (ધુમાડો) ક્યારેક વાતાવરણને ભરી દે છે."

સરકારી સંસ્થાઓ પર સવાલ:
સ્થાનિક રહેવાસી ગૌડૈયા એચ કેએ આક્ષેપ કર્યો છે કે, કોર્પોરેશનના પૌરકારમિકો પોતે પણ તિગલરાપલ્યા, આંબેડકર કોલેજ નજીક અને પીન્યા જેવા વિસ્તારોમાં કચરો અને પાંદડાના કચરાને આગ લગાવે છે.

"સરકારી સંસ્થાઓ પોતે જ પાંદડાના કચરા અને કચરાને બાળી રહી છે, આપણે બીજા કોને જવાબદાર ગણી શકીએ?" - ગૌડૈયા એચ કે

બેંગલુરુ પશ્ચિમ કોર્પોરેશનના કમિશનર રાજેન્દ્ર કે વી એ સ્વીકાર્યું કે સમસ્યા ગંભીર છે અને કચરો સાફ કરવામાં આવે એટલી જ ગતિએ પાછો આવે છે. તેમણે 'બ્લેકસ્પોટ' સાફ કરવા અને અમલદારશાહી દ્વારા સમસ્યા સુધારવાનો પ્રયાસ કરવાની વાત કરી છે, પણ નાગરિકો માને છે કે જ્યાં સુધી મૂળ કારણ – અપૂરતું અલગીકરણ અને પ્રોસેસિંગ – દૂર નહીં થાય, ત્યાં સુધી આ સમસ્યા ચાલુ રહેશે.

નાગરિકો ફરિયાદ કરે છે, પણ અધિકારીઓ કોઈ કાયમી નિવારણ લાવ્યા વિના ફરિયાદો બંધ કરી દે છે, જેનાથી લોકો લાચારી અનુભવી રહ્યા છે. બેંગલુરુનો કચરો બાળવાનો મુદ્દો દાયકાઓની શહેરી ઉપેક્ષા અને નીતિગત ખામીઓનું પ્રત્યક્ષ પ્રતિબિંબ છે.