ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ચીન સાથેના વેપાર યુદ્ધને એક નવા સ્તરે લઈ જઈને મોટો આર્થિક હથોડો માર્યો છે. યુએસએ મંગળવારથી અમેરિકન બંદરો પર ડોક થતા ચીની જહાજો પર ફી (ચાર્જ) લાદવાનું શરૂ કર્યું છે. આ પગલાનો સીધો હેતુ કોમર્શિયલ શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગમાં ચીનના દબદબાનો સામનો કરવાનો અને વર્ષોથી સંઘર્ષ કરી રહેલા અમેરિકન શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગને પુનર્જીવિત કરવાનો છે.

યુ.એસ.ના પગલાં અને ચીનનો બદલો

* ફીનું લક્ષ્ય: આ ફી ચીની શિપિંગ કંપનીઓની માલિકીના જહાજો તેમજ ચીનમાં બનેલા જહાજો અમેરિકન બંદરો પર મોકલતી બિન-ચીની શિપિંગ લાઇનો પર લાગુ થશે.

* ચીનનું વર્ચસ્વ: BRS શિપબ્રોકર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ચીને 2024માં વિશ્વના 60% મોટા જહાજો બનાવ્યા હતા, જ્યારે અમેરિકા માત્ર એક જ બનાવી શક્યું છે.

* નાણાકીય અસર: HSBCના અંદાજ મુજબ, ચીનની અગ્રણી શિપિંગ કંપની COSCOને આગામી વર્ષે આ ફી પેટે $1.5 બિલિયન (અંદાજે ₹12,500 કરોડથી વધુ) ચૂકવવા પડી શકે છે, જે તેની 2026ની ઓપરેટિંગ કમાણીના લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ જેટલી છે!

ચીનનો બદલો: યુ.એસ.ના આ પગલાના જવાબમાં ચીનના પરિવહન મંત્રાલયે શુક્રવારે બદલો લેવાની ધમકી આપી હતી અને ચીની પોર્ટ પર ડોક થતાં અમેરિકન જહાજો પર ફી લાદવાની યોજના જાહેર કરી છે.

હાનવાહ ગ્રુપ પર ચીનનો પ્રતિબંધ
યુ.એસ.ના પગલાંની જાહેરાત બાદ તરત જ, ચીને દક્ષિણ કોરિયાના હાનવાહ (Hanwha) ગ્રુપની પાંચ અમેરિકન પેટાકંપનીઓને તેની પ્રતિબંધોની યાદીમાં ઉમેરી દીધી. ચીનનો આરોપ છે કે આ કંપનીઓ યુ.એસ. શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગના પગલાંને "સમર્થન અને સહાય" કરી રહી છે. આ સમાચાર બાદ હાનવા મહાસાગરના શેરોમાં 8%નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.

આયાત મોંઘી થવાનો ભય
આ ફીના સમર્થકો દલીલ કરે છે કે તે ગેરકાયદેસર ચીની સબસિડીનો સામનો કરવા માટે જરૂરી છે. જોકે, વિવેચકો માને છે કે આ પગલું સપ્લાય ચેઇનને ઓછી કાર્યક્ષમ બનાવશે અને અંતે આયાતી માલસામાન (જેમ કે ફર્નિચર અને કિચન કેબિનેટ) ની કિંમતમાં વધારો કરશે, જેનો બોજ અંતિમ ગ્રાહકો પર પડશે.

કેટો ઇન્સ્ટિટ્યૂટના કોલિન ગ્રેબોએ જણાવ્યું: "બિનકાર્યક્ષમતા, જે પણ ફી ચૂકવવામાં આવે છે તેની સાથે, ખર્ચમાં વધારો કરશે. તે ફક્ત ક્યારે થશે તેની વાત છે."

યુ.એસ. આશા રાખે છે કે આ ફી દ્વારા અમેરિકન શિપયાર્ડ્સને ફાયદો થશે, પરંતુ વિશ્લેષકો શંકા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે આ પગલું ચીનના વર્ચસ્વને પાછળ છોડવા માટે પૂરતું હશે.