મુંબઈ, ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫: શેરબજારના નિયમનકાર સેબી (Securities and Exchange Board of India) એ લિસ્ટેડ કંપનીઓના સંચાલનમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સોમવારે સેબીએ સંબંધિત પક્ષ વ્યવહારો (Related Party Transactions - RPT) ની મંજૂરી મેળવવા માટે કંપનીઓએ ઓડિટ સમિતિઓ (Audit Committees) અને શેરધારકોને કઈ ન્યૂનતમ માહિતી પ્રદાન કરવી પડશે, તેના પર નવી અને વિગતવાર માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે.

નવા નિયમોમાં શું છે ખાસ?
નવા નિયમોનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે કંપનીઓના આંતરિક વ્યવહારો (RPT) માં કોઈ ગેરરીતિ ન થાય અને શેરધારકોના હિતોનું રક્ષણ થાય

ઓડિટ સમિતિ માટે જરૂરી માહિતી:

• કંપનીએ સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે આ વ્યવહાર લિસ્ટેડ એન્ટિટીના હિતમાં કેમ છે.

• વ્યવહારના મૂલ્યાંકન અહેવાલો (Valuation Reports) અથવા કોઈપણ બાહ્ય અહેવાલો પ્રદાન કરવા પડશે.

• વ્યવહાર દ્વારા કંપનીને થનારા ફાયદા વિશે વિગતવાર માહિતી આપવી પડશે.

• પ્રતિપક્ષનું વાર્ષિક ટર્નઓવર (સ્વૈચ્છિક ધોરણે) જાહેર કરી શકાય છે.

શેરધારકોની મંજૂરી માટે જરૂરી માહિતી:

• સમજૂતીજનક નિવેદનમાં ઓડિટ સમિતિને આપેલી માહિતીનો સારાંશ આપવો પડશે.

• લોન, એડવાન્સિસ અથવા રોકાણોની વિગતો જાહેર કરવી.

• કોઈપણ મૂલ્યાંકન અહેવાલો શેરધારકોને તેમના રજિસ્ટર્ડ ઇમેઇલ દ્વારા સુલભ હશે તેની ખાતરી કરવી.

નાના RPT માટે મોટી રાહત!
જોકે નિયમો કડક બનાવવામાં આવ્યા છે, સેબીએ નાના વ્યવહારો માટે ડિસ્ક્લોઝરની આવશ્યકતાઓને હળવી કરીને સંતુલન જાળવ્યું છે.

જે RPTs કંપનીના વાર્ષિક એકીકૃત ટર્નઓવરના ૧ ટકાથી વધુ ન હોય અથવા રૂ. ૧૦ કરોડ (બેમાંથી જે ઓછું હોય) થી વધુ ન હોય, તેમને વિગતવાર ડિસ્ક્લોઝરની આવશ્યકતાઓમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

તાત્કાલિક અમલ: સેબીનો આ પરિપત્ર તાત્કાલિક અમલમાં આવી ગયો છે. આ નિર્ણય કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે, જે રોકાણકારોના વિશ્વાસને મજબૂત બનાવશે.