નવી દિલ્હી, ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ : ડિજિટલ યુગમાં આપણા અધિકારોની સીમાઓ શું છે, તે અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે એક સ્પષ્ટ અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે ઠરાવ્યું હતું કે વોટ્સએપનો ઉપયોગ કરવો એ ભારતના નાગરિકો માટે મૂળભૂત અધિકાર નથી.

આ ચુકાદો એક મહિલા ડૉક્ટર, ડૉ. રમણ કુન્દ્રા દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીના સંદર્ભમાં આવ્યો, જેમણે દાવો કર્યો હતો કે મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ તેમના એકાઉન્ટને બ્લોક કરી શકે નહીં કારણ કે તે તેમના વ્યવસાયિક અને વ્યક્તિગત સંદેશાવ્યવહાર માટે અનિવાર્ય છે. ડૉક્ટર છેલ્લા ૧૦-૧૨ વર્ષથી ગ્રાહકો સાથે વાતચીત કરવા માટે વોટ્સએપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા.

ખાનગી સેવા, મૂળભૂત અધિકાર નહીં!
જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે અરજી પર ચુકાદો આપતા કહ્યું:
•    ખાનગી એન્ટિટી: "વોટ્સએપ એક ખાનગી એન્ટિટી છે અને વપરાશકર્તાઓ તેની સેવાની શરતો (Terms of Service) થી બંધાયેલા છે."
•    દુરુપયોગ: કોર્ટે જણાવ્યું કે ખાનગી મેસેજિંગ સેવાનો દુરુપયોગ બંધારણીય રીતે સુરક્ષિત અધિકારોના દાયરામાં આવતો નથી. પ્લેટફોર્મે ડૉક્ટર પર સેવાના દુરુપયોગનો આરોપ લગાવીને એકાઉન્ટ બ્લોક કર્યું હતું.
•    નીતિઓનું પાલન: બેન્ચે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ડિજિટલ સંદેશાવ્યવહાર મહત્વપૂર્ણ હોવા છતાં, વપરાશકર્તાઓએ પ્લેટફોર્મની નીતિઓનું પાલન કરવું જોઈએ અને ખાનગી રીતે સંચાલિત સેવાઓનો અધિકાર દાવો કરી શકતા નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટની મફત સલાહ: સ્વદેશી એપ વાપરો!
કોર્ટે ડૉક્ટરને તેમના સંદેશાવ્યવહાર માટે વૈકલ્પિક પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવાની પણ સલાહ આપી. બેન્ચે મફત સલાહ આપતા ટિપ્પણી કરી, "તમે [ઝોહો દ્વારા વિકસિત સ્થાનિક] આરાતાઈ (Arattai) એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરી શકો છો."

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ડિજિટલ સેવાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વપરાશકર્તાઓએ પ્લેટફોર્મ દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો અને શરતોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે, અને ખાનગી કંપનીઓની સેવાઓ બંધારણીય મૂળભૂત અધિકારો હેઠળ સુરક્ષિત નથી.