નવી દિલ્‍હી તા.૧૬: સામાન્‍ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે ઉંમર અને આવક જાહેર ન કરવી જોઈએ. કદાચ આ ભાવના ભારતીયોમાં વધુ પડતી પ્રભાવશાળી બની ગઈ છે. ભારતીયો સામાન્‍ય રીતે તેમની આવક જાહેર કરવા માંગતા નથી, આવકવેરા વિભાગને પણ. દરમિયાન, રાષ્ટ્રીય આંકડા કાર્યાલય (NSO) એ રાષ્ટ્રીય ઘરગથ્‍થુ આવક સર્વેનો મુસદ્દો તૈયાર કરતા પહેલા એક સર્વે હાથ ધર્યો હતો. આ સર્વેમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે લોકો પગાર, નાણાકીય સંપત્તિમાંથી થતી આવક, ઘરેણાં પરનો ખર્ચ અથવા ચૂકવેલ આવકવેરો જાહેર કરવામાં ખચકાટ અનુભવે છે.

નોંધનીય છે કે દેશમાં પહેલીવાર, ઘરગથ્‍થુ આવકનું વ્‍યાપક મૂલ્‍યાંકન કરવા માટે એક ખાસ રાષ્ટ્રીય ઘરગથ્‍થુ આવક સર્વે (NHIS) હાથ ધરવામાં આવશે. આ સર્વે, રાષ્ટ્રીય આંકડા કાર્યાલયના દેખરેખ હેઠળ એક રાષ્ટ્રવ્‍યાપી ખાસ સર્વે, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં શરૂ કરવામાં આવશે. આ પહેલો અખિલ ભારતીય સર્વે હશે જે ઘરગથ્‍થુ આવક માપવા પર કેન્‍દ્રિત હશે, જે ભારતની સામાજિક-આર્થિક આંકડાકીય પ્રણાલીમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ડેટા ગેપને દૂર કરવા તરફ એક મહત્‍વપૂર્ણ પગલું છે.

NSO એ તેના નવમા (૧૯૫૫), પંદરમા (૧૯૫૯), ઓગણીસમા (૧૯૬૪), અને ચોવીસમા (૧૯૬૯) સર્વેક્ષણો (જુલાઈ ૧૯૬૯-જૂન ૧૯૭૦) માં ઘરગથ્‍થુ આવક વિશે માહિતી એકત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ જાહેર અનિચ્‍છાને કારણે આ પ્રયાસો અધૂરા રહ્યા હતા. તેથી, NSO હવે અગાઉના પ્રયાસોના પરિણામો ટાળવા માટે સક્રિય રીતે તૈયારી કરી રહ્યું છે.

બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડના એક અહેવાલ મુજબ, ભૂતપૂર્વ મુખ્‍ય આંકડાશાષા પ્રણવ સેન કહે છે કે ભારતમાં ઘરગથ્‍થુ આવક સર્વેક્ષણ કરવાના અગાઉના પ્રયાસોનો એક મોટો ગેરલાભ આવકના બહુવિધસ્ત્રોતોને પકડવામાં તેમની અસમર્થતા હતી. ઉદાહરણ તરીકે, ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં, લોકો ઓછામાં ઓછા ત્રણ વ્‍યવસાયોની જાણ કરે છે, જ્‍યારે શહેરી વિસ્‍તારોમાં, તેઓ ઓછામાં ઓછા બેની જાણ કરે છે. વધુમાં, આવક ભાડા અને રોકાણો જેવા વધારાનાસ્ત્રેતોમાંથી આવે છે.

પ્રી-ટેસ્‍ટિંગ ઝુંબેશમાં એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્‍તારોમાં પરિવારો ખર્ચ વધારે પડતો અને આવક ઓછી દર્શાવે છે. વધુમાં, તેઓ નાણાકીય સંપત્તિઓ વિશેની માહિતી યાદ રાખી શકતા ન હતા અથવા સચોટ રીતે જાણ કરી શકતા ન હતા. મોટાભાગના લોકો બચત ખાતા, ફિક્‍સ ડિપોઝિટ અને અન્‍ય નાણાકીય સંપત્તિઓ પર મળેલા વ્‍યાજથી અજાણ હતા.

આ પ્રી-ટેસ્‍ટિંગ ઝુંબેશ ૪ થી ૮ ઓગસ્‍ટ દરમિયાન NSO ના ફિલ્‍ડ ઓપરેશન્‍સ ડિવિઝનના ૧૫ પ્રાદેશિક કાર્યાલયોમાં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આમાં છ પ્રદેશો શામેલ હતાઃ મુંબઈ, દિલ્‍હી, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ. દરેક પસંદ કરેલી પ્રાદેશિક કચેરીમાં બે શહેરી અને બે ગ્રામીણ વિસ્‍તારોનો સમાવેશ થતો હતો, જેમાં શ્રીમંત અને વંચિત બંનેને આવરી લેવામાં આવ્‍યા હતા.(૩૮.૨૫)