નવી દિલ્હી : ભારતમાં આધુનિક યુગની શરૂઆત થવા જઈ રહી છે! કેન્દ્ર સરકારે 2027ની વસ્તી ગણતરી (Census) માટેની પ્રક્રિયાની ઔપચારિક જાહેરાત કરી દીધી છે, જે ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે. નાગરિકોને પ્રથમ વખત 1 થી 7 નવેમ્બર, 2025 દરમિયાન 'સ્વ-ગણતરી' (Self-Enumeration) વિન્ડો દ્વારા ડિજિટલ રીતે તેમની વ્યક્તિગત માહિતી ફાઇલ કરવાની સુવિધા મળશે.
 
પ્રથમ તબક્કાનું પૂર્વ-પરીક્ષણ (Pre-testing) શરૂ
ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને સેન્સસ કમિશનર, મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણ દ્વારા જાહેર કરાયેલ ગેઝેટ નોટિફિકેશન મુજબ, વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા માટેની પૂર્વ-પરીક્ષણ કવાયત 10 થી 30 નવેમ્બર, 2025 દરમિયાન તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પસંદગીના વિસ્તારોમાં હાથ ધરવામાં આવશે. આ પરીક્ષણનો હેતુ પૂર્ણ-સ્તરની વસ્તી ગણતરી પહેલા સિસ્ટમો, પદ્ધતિઓ અને મોબાઇલ એપ્લિકેશનની કાર્યક્ષમતા ચકાસવાનો છે.
 
વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં:
વસ્તી ગણતરી 1 એપ્રિલ, 2026 અને 28 ફેબ્રુઆરી, 2027 વચ્ચે બે મુખ્ય તબક્કામાં પૂર્ણ થશે:

1. તબક્કો-1 (ઘરયાદી અને રહેઠાણ સમયપત્રક - HLO): દરેક ઘરની રહેઠાણની સ્થિતિ, સંપત્તિ અને સુવિધાઓનો ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવશે.

2. તબક્કો-2 (વસ્તી ગણતરી - PE): દરેક ઘરના દરેક વ્યક્તિની વસ્તી વિષયક, સામાજિક-આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક વિગતો રેકોર્ડ કરવામાં આવશે.

મહત્વપૂર્ણ તારીખો:

• વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા 1 ફેબ્રુઆરી, 2027 ના રોજ શરૂ થવાની છે.

• સંદર્ભ તારીખ મોટાભાગના ભારતીય વિસ્તારો માટે 1 માર્ચ, 2027 રહેશે.

• હિમાલયન અને બરફથી ઘેરાયેલા પ્રદેશો (લદ્દાખ, J&K, HP, UT) માટે સંદર્ભ તારીખ 1 ઓક્ટોબર, 2026 રહેશે.
 
પ્રથમવાર જાતિની ગણતરી અને વિશાળ તૈયારી
આ વસ્તી ગણતરીમાં પ્રથમ વખત નાગરિકોની જાતિની ગણતરી (Caste Enumeration) કરવામાં આવશે. આ વિશાળ કાર્યને પાર પાડવા માટે, લગભગ 34 લાખથી વધુ ગણતરીકારો અને સુપરવાઇઝર્સ તૈનાત કરવામાં આવશે.

આઝાદી પછીની આ આઠમી અને ભારતની કુલ 16મી વસ્તી ગણતરી હશે, જે રાષ્ટ્રની વિગતવાર સામાજિક-આર્થિક પ્રોફાઇલ પૂરી પાડશે.