નવી દિલ્હી : દિલ્હીનું રાજકારણ ફરી એકવાર ગરમાઈ શકે છે. ખાસ અદાલતો હવે ભૂતપૂર્વ સાંસદો અને ધારાસભ્યો સામેના કેસોની સુનાવણી કરશે. આ એ જ અદાલતો છે જે પહેલાથી જ સાંસદો અને ધારાસભ્યો સામેના કેસોનો સામનો કરી રહી હતી. આ દરખાસ્ત મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ રજૂ કરી હતી, અને લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર VK સક્સેનાએ તેને મંજૂરી આપી છે. આનાથી રાજકીય વર્તુળોમાં અટકળોને વેગ મળ્યો છે કે શું આ નિર્ણય અરવિંદ કેજરીવાલ અને મનીષ સિસોદિયા જેવા નેતાઓને ઘેરવા માટે લેવામાં આવ્યો છે, જેઓ ચૂંટણી હારી ગયા હતા.

2023 માં દિલ્હીમાં ત્રણ ખાસ અદાલતોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ત્રણેય રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટ સંકુલમાં કાર્યરત છે. આ અદાલતો અગાઉ ધારાસભ્યો અને સાંસદોને ઘેરતા કેસોની સુનાવણી કરતી હતી. જો કે, હવે આ અદાલતો ફક્ત વર્તમાન સાંસદો જ નહીં પરંતુ ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્યોને પણ ઘેરતા કેસોની સુનાવણી કરશે. આ અદાલતો ભ્રષ્ટાચાર અને પોક્સો કાયદા હેઠળના કેસોની સુનાવણી કરે છે.

ઝડપી સુનાવણીનો હેતુ
આ દરખાસ્ત મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા દ્વારા મોકલવામાં આવી હતી, અને એલજી વી.કે. સક્સેનાએ તેને મંજૂરી આપી હતી. આને જુલાઈ 2023 માં સ્થાપિત વિશેષ અદાલત પ્રણાલીના વિસ્તરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. રેખા ગુપ્તા સરકારના આ પગલાને કાનૂની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવાની પહેલ તરીકે વર્ણવવામાં આવી રહી છે. જોકે, રાજકીય વર્તુળોમાં એવી પણ ચર્ચા છે કે તાજેતરની ચૂંટણી હારી ગયેલા અરવિંદ કેજરીવાલ અને મનીષ સિસોદિયા સામેના બાકી કેસોને હવે ઝડપી બનાવવામાં આવી શકે છે. ઘણા એવા કેસ છે જેમાં આમ આદમી પાર્ટી સરકાર સામે તપાસ ચાલી રહી છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે 2020 માં જણાવ્યું હતું કે સાંસદો અને ધારાસભ્યોને લગતા કેસોની ઝડપથી સુનાવણી થવી જોઈએ. તે માટે, જુલાઈ 2023 માં ત્રણ વિશેષ અદાલતોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. હવે, ભૂતપૂર્વ જનપ્રતિનિધિઓને તેમના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવવાનો ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે દલીલ કરવામાં આવી રહી છે. દિલ્હીની રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટ પહેલાથી જ ઘણા મોટા રાજકીય કેસોનું કેન્દ્ર રહી છે, પછી ભલે તે દારૂ નીતિથી સંબંધિત હોય કે ભ્રષ્ટાચારના આરોપોથી સંબંધિત. ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્યો અને સાંસદો સાથે સંકળાયેલા કેસોનો સમાવેશ પરિસ્થિતિને વધુ રાજકીય બનાવશે. કોર્ટ ફક્ત ભ્રષ્ટાચારના કેસ જ નહીં પરંતુ બાળકો સાથે સંકળાયેલા ગુનાઓની પણ સુનાવણી કરે છે.

આઠ વધુ અદાલતો પહેલાથી જ સક્રિય
દિલ્હીમાં આઠ અન્ય અદાલતો પહેલાથી જ POCSO કેસોની સુનાવણી માટે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે. કાયદાનો સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય બાળકો અને ભ્રષ્ટાચારના કેસોની ઝડપી સુનાવણી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, ન્યાયમાં વિલંબને દૂર કરવાનો છે. ભાજપે ચૂંટણી દરમિયાન ભ્રષ્ટાચારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને સરકાર બનાવતાની સાથે જ ખાસ અદાલતો સ્થાપવાનું વચન આપ્યું હતું. કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, રાજકારણીઓ સામે દાખલ કરાયેલા કેસોમાં ઘણીવાર લાંબા વિલંબનો સામનો કરવો પડે છે. આ માત્ર ન્યાયિક પ્રક્રિયાને અસર કરતું નથી પરંતુ જાહેર વિશ્વાસને પણ નબળી પાડે છે. હવે, ભૂતપૂર્વ જનપ્રતિનિધિઓ સાથે સંકળાયેલા કેસોની વિશેષ અદાલતોમાં સુનાવણી પારદર્શિતા વધારશે અને ઝડપી ન્યાય સુનિશ્ચિત કરશે.

રાજકીય અર્થ શું છે?

કેજરીવાલ અને સિસોદિયા ચૂંટણી હારી ગયા હશે, પરંતુ તેમના સંબંધિત ઘણા કેસ હજુ પણ અદાલતોમાં પેન્ડિંગ છે. આ સંદર્ભમાં, રેખા ગુપ્તા સરકારનું આ પગલું ઘણા રાજકીય સંદેશા મોકલે છે. જ્યારે તેને "કાનૂની જવાબદારી" તરફના સુધારા તરીકે ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે, ત્યારે વિપક્ષ તેને "રાજકીય લક્ષ્યીકરણ" તરીકે જુએ છે. રાજકીય નિષ્ણાતોના મતે, આ નિર્ણય ફરી એકવાર રાજધાનીની રાજનીતિ કોર્ટની આસપાસ કેન્દ્રિત કરી શકે છે.