જમ્મુ: જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારે સદીઓ જૂની 'દરબાર મૂવ' પ્રથાને ફરી શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેના પગલે સમગ્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. આ પ્રણાલી હેઠળ, સિવિલ સચિવાલય સહિતની મુખ્ય સરકારી કચેરીઓ દર છ મહિને ઉનાળામાં શ્રીનગર અને શિયાળામાં જમ્મુ વચ્ચે સ્થાનાંતરિત થાય છે.

આ નિર્ણયને લઈને જમ્મુ અને કાશ્મીર બંને પ્રદેશોમાં જુદા-જુદા મંતવ્યો પ્રવર્તી રહ્યા છે. જમ્મુના વેપારી વર્ગ અને નાગરિકોના એક હિસ્સાએ આ પગલાને આવકાર્યો છે. તેઓ તેને વેપારને વેગ આપવા, ઐતિહાસિક વારસાને જાળવવા અને પ્રાદેશિક વહીવટી સંતુલનને પુનર્જીવિત કરવા તરફનું સકારાત્મક પગલું માને છે. જમ્મુના રહેવાસી રાજેશ શર્માના મતે, આ પ્રથા ઐતિહાસિક રીતે બંને પ્રદેશોને જોડવાનું અને સમાન પ્રતિનિધિત્વની ભાવના જાળવવાનું પ્રતીક રહી છે.

જોકે, કાશ્મીર ઘાટીમાં આ નિર્ણય સામે ભારે અસંતોષ અને શંકા જોવા મળી રહી છે. વિરોધીઓનું કહેવું છે કે ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને ઈ-ઓફિસ પ્રણાલીના યુગમાં આ વાર્ષિક સ્થાનાંતરણ બિનજરૂરી અને ખર્ચાળ છે. ૨૦૨૧માં વહીવટી સુધારા હેઠળ આ પ્રથાને બંધ કરી દેવાઈ હતી, ત્યારે દલીલ કરાઈ હતી કે તેનાથી સરકારી તિજોરી પરનો નાણાકીય બોજ ઓછો થશે.

કાશ્મીર યુનિવર્સિટીના એક અર્થશાસ્ત્રી સહિતના વિવેચકો હજારો કર્મચારીઓ માટે રહેઠાણ, પરિવહન અને અન્ય લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ તરફ ધ્યાન દોરીને સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે, જ્યારે પ્રદેશને વિકાસ અને રોજગાર માટે ભંડોળની જરૂર છે, ત્યારે આટલો મોંઘો વહીવટી ખર્ચ શા માટે? અંદાજ મુજબ, આ પ્રથાને કારણે સરકારી તિજોરી પર નોંધપાત્ર આર્થિક ભાર પડશે.

કાશ્મીરી સામાજિક કાર્યકર્તા ફિરદૌસ અહેમદ અને અન્ય નાગરિક સમાજ જૂથોએ શાસન અને જવાબદેહી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેઓ કહે છે કે શિયાળા દરમિયાન જ્યારે વહીવટી તંત્ર જમ્મુમાં શિફ્ટ થાય છે, ત્યારે કાશ્મીર ઘાટીના રહેવાસીઓ વીજળીની અછત, રસ્તાઓ બંધ થવા અને આરોગ્ય સેવાઓમાં પડકારો જેવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરે છે, અને અધિકારીઓની ગેરહાજરીને કારણે એક વહીવટી અવકાશ પેદા થાય છે.

સરકારી અધિકારીઓ દાવો કરે છે કે આ નિર્ણય ઐતિહાસિક સાતત્ય જાળવવા અને બંને રાજધાનીઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે. જોકે, ડિજિટલ સાધનોથી ભૌતિક સ્થળાંતરની જરૂરિયાત ઓછી થઈ ગઈ હોવાથી, આ પરંપરાને પુનઃસ્થાપિત કરવાની નાણાકીય સમજદારી અને વહીવટી કાર્યક્ષમતા પર પ્રશ્નો હજી પણ યથાવત્ છે. આ નિર્ણયે જમ્મુ-કાશ્મીરને પરંપરા અને આધુનિકતાના આંતરછેદ પર મૂકી દીધું છે, જ્યાં સવાલ એ છે કે શું સાંકેતિક એકતા માટે આટલો મોટો આર્થિક બોજ ઉઠાવવો યોગ્ય છે?