નવી દિલ્‍હીઃ ચંદ્રયાન-2 નોઉપયોગકરીને ISRO એસૌપ્રથમવખતચંદ્રપરસોલરકોરોનલમાસઇજેક્શનનીઅસરનુંઅવલોકનકર્યું. CHACE-2 ડિવાઇસેશોધીકાઢ્યુંકે CME એચંદ્રનાએક્સોસ્ફિયરમાંદબાણવધાર્યું. તટસ્થઅણુઓનીસંખ્યામાંપણવધારોથયો, જેસૈદ્ધાંતિકમોડેલોનીપુષ્ટિકરેછે. ચંદ્રપરભવિષ્યમાંમાનવવસાહતોમાટેઆશોધમહત્વપૂર્ણછે.

આ શોધ ચંદ્રના વાતાવરણીય રચના એક્સપ્લોરર-2 નો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવી હતી, જે ઓર્બિટરના વૈજ્ઞાનિક સાધનોમાંનું એક છે. અવલોકનોથી જાણવા મળ્યું કે, જ્યારે CME એ ચંદ્રની સપાટીને અસર કરી, ત્યારે ચંદ્રના ડેસાઇડ એક્સોસ્ફિયર અથવા તેના ખૂબ જ પાતળા વાતાવરણમાં કુલ દબાણ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું.

ISRO ના મતે, આ ઘટના દરમિયાન તટસ્થ અણુઓ અને પરમાણુઓની કુલ સંખ્યામાં એક ક્રમ કરતાં વધુ વધારો થયો. આનાથી લાંબા સમયથી ચાલતા સૈદ્ધાંતિક મોડેલોની પુષ્ટિ થઈ, પરંતુ તે પહેલાં ક્યારેય સીધી રીતે જોવા મળ્યું ન હતું. અવકાશ એજન્સીએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "આ વધારો અગાઉના સૈદ્ધાંતિક મોડેલો જેવો જ છે જેમણે આવી અસરની આગાહી કરી હતી, પરંતુ ચંદ્રયાન-2 પર CHACE-2 એ પહેલી વાર તેનું અવલોકન કર્યું છે."

સૂર્ય આપણો સૌથી નજીકનો તારો છે. તે અગ્નિનો ગોળો છે જે લાખો ડિગ્રી સેલ્સિયસ ગરમ છે અને પૃથ્વીના કદ કરતાં લાખો ગણો છે. સૂર્યની સપાટી પર હંમેશા હજારો વિસ્ફોટ થાય છે. આ વિસ્ફોટો ચાર્જ્ડ પ્લાઝ્મા, તીવ્ર તાપમાન અને ત્યાં હાજર ચુંબકીય ક્ષેત્રોને કારણે થાય છે. આ એક વિશાળ તોફાન બનાવે છે અને ચાર્જ્ડ પ્લાઝ્માનો વિશાળ જથ્થો અવકાશમાં ફેલાય છે. આને કોરોનલ માસ ઇજેક્શન કહેવામાં આવે છે.

હકીકતમાં, આ અવલોકન તક દુર્લભ છે, ગયા વર્ષે 10 મેના રોજ સૂર્યથી ચંદ્ર તરફ શ્રેણીબદ્ધ CMEs બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. આ શક્તિશાળી સૌર પ્રવૃત્તિને કારણે ચંદ્રની સપાટી પરના અણુઓ તૂટી ગયા અને ચંદ્રના બાહ્યમંડળમાં ભાગી ગયા, જેના કારણે તેની ઘનતા અને દબાણમાં અસ્થાયી વધારો થયો.

ISRO એ જણાવ્યું હતું કે આ સીધું અવલોકન ચંદ્રના પર્યાવરણને સૌર પ્રવૃત્તિ કેવી રીતે અસર કરે છે તે વિશે મૂલ્યવાન માહિતી પ્રદાન કરે છે, જે ભવિષ્યમાં માનવ વસાહતો અને ચંદ્ર પર વૈજ્ઞાનિક આધારોનું આયોજન કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે.

ISRO એ ભાર મૂક્યો હતો કે આવી આત્યંતિક સૌર ઘટનાઓ ચંદ્રના પર્યાવરણને ટૂંકા સમય માટે બદલી શકે છે, જે લાંબા ગાળાના ચંદ્ર આધારોના નિર્માણમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે.