નવી દિલ્હી : રવી સિઝન પહેલા ભારતને મોટો ઝટકો લાગી શકે છે કારણ કે ચીને 15 ઓક્ટોબરથી તમામ યુરિયા અને સ્પેશિયાલિટી ખાતરો (જેમ કે TMAP અને AdBlue) ની નિકાસ સ્થગિત કરી દીધી છે. આ પ્રતિબંધ અનિશ્ચિત સમય માટે અમલમાં રહેશે, જે ભારત સહિત વૈશ્વિક ખાતર બજારને અસર કરી શકે છે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો માને છે કે ભાવ 10-15% વધી શકે છે, જોકે હાલમાં રવિ ખાતરની જરૂરિયાતો પૂરી થવાની અપેક્ષા છે.

    ભારત તેની સ્પેશિયાલિટી ખાતરની જરૂરિયાતોનો 95% હિસ્સો ચીન પાસેથી મેળવે છે, જેમાં ફોસ્ફેટ (TMAP) અને યુરિયા સોલ્યુશન (AdBlue) જેવા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. સોલ્યુબલ ફર્ટિલાઇઝર ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશન (SFIA) ના પ્રમુખ રાજીબ ચક્રવર્તીએ જણાવ્યું હતું કે ચીને "15 ઓક્ટોબરથી નિકાસ વિન્ડો સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે" અને આ બંધ "ઓછામાં ઓછા આગામી 5-6 મહિના સુધી ચાલી શકે છે." આ નિર્ણય બાદ, ભારતમાં ખાતરના ભાવ 10-15% વધી શકે છે. ચક્રવર્તીએ કહ્યું, "સ્પેશિયાલિટી ખાતરના ભાવ પહેલાથી જ અસામાન્ય રીતે ઊંચા છે, અને તે હવે વધુ વધશે 

  ભારત વાર્ષિક આશરે 250,000 ટન ખાસ ખાતરનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાંથી લગભગ 65% રવિ સિઝન (ઓક્ટોબરથી માર્ચ) માં વપરાય છે. જોકે, નિષ્ણાતો કહે છે કે આ સિઝન માટે ચિંતાનું કોઈ કારણ નથી કારણ કે વેપારીઓએ વૈશ્વિક એજન્સીઓ દ્વારા પૂરતો સ્ટોક પહેલેથી જ મેળવી લીધો છે. જોકે, જો ચીનનો પ્રતિબંધ માર્ચ 2026 પછી પણ ચાલુ રહે તો સમસ્યા ગંભીર બની શકે છે.

   ભારત પાસે દક્ષિણ આફ્રિકા, ચિલી અને ક્રોએશિયા જેવા કેટલાક વિકલ્પો છે - પરંતુ આ ફક્ત એક કે બે ઉત્પાદનો સુધી મર્યાદિત છે. તેથી, ચીનના પુરવઠામાં વિક્ષેપ ભારત જેવા મુખ્ય કૃષિ દેશ માટે મોટો ફટકો છે, ખાસ કરીને જ્યારે રવિ પાકની વાવણીની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. ખાતરના વધતા ભાવ ઘઉં, ચણા અને સરસવ જેવા પાકોના ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે, જે ખેડૂતોની આવક અને ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર અસર કરી શકે છે 

  ચીન વિશ્વનો સૌથી મોટો ખાતર ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશ છે. ચીને મે અને ઓક્ટોબર દરમિયાન મર્યાદિત નિકાસને મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ હવે વધતી જતી સ્થાનિક માંગ અને અસ્થિર આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવોને કારણે પ્રતિબંધો ફરીથી લાદ્યા છે. આ પગલાથી માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર એશિયા અને આફ્રિકામાં ખાતર બજારો ખોરવાઈ ગયા છે. 

 ભારત માટે હાલમાં એકમાત્ર રાહત એ છે કે રવિ સિઝન માટે પૂરતો સ્ટોક છે, પરંતુ ભાવમાં વધારો થવાની ધારણા છે. જો ચીન માર્ચ પછી પણ નિકાસ ખોલશે નહીં, તો 2026 ના ખરીફ પાક માટે કટોકટી વધુ ઘેરી થવાની સંભાવના છે. એટલે કે, ચીનનો આ નિર્ણય વૈશ્વિક ખાતર બજારમાં સૌથી મોટો સમાચાર બની ગયો છે, અને તેની અસર ખેડૂતોના ખિસ્સાથી લઈને ખાતર કંપનીઓ સુધી દરેક જગ્યાએ અનુભવાશે.