નવી દિલ્હી, તા. ૨૩ ઓક્ટોબર: ભારતીય સેના તેના દુશ્મનો માટે વધુ ઘાતક અને અણધારી બને તે માટે મોટા પરિવર્તન તરફ આગળ વધી રહી છે. ભારતીય સેનાની આર્મ ઓફ ઈન્ફન્ટ્રીના ડાયરેક્ટર જનરલ, લેફ્ટનન્ટ જનરલ અજય કુમારે બુધવારે જાહેરાત કરી કે ભારત આગામી છ મહિનામાં ૨૫ 'ભૈરવ બટાલિયન' ઊભી કરવાની યોજના ધરાવે છે. આમાંથી પાંચ બટાલિયન સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થઈ ગઈ છે, અને બાકીની ૧૬ બટાલિયન આગામી છ મહિનામાં કાર્યરત થશે.
ભારતની ચીન અને પાકિસ્તાન સરહદો પર ઓપરેશનલ ક્ષમતા વધારવાના ઉદ્દેશથી આ પગલું ઘણું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
શું છે 'ભૈરવ બટાલિયન'?
લેફ્ટનન્ટ જનરલ અજય કુમારે 'ભૈરવ બટાલિયન' ને ચીન અને પાકિસ્તાનની સરહદો પર ઝડપી, ઉચ્ચ-અસરવાળા ઓપરેશન્સ માટેનું 'લીન એન્ડ મીન' (Lean and Mean - ઓછી સંખ્યામાં, પણ અત્યંત કાર્યક્ષમ) દળ ગણાવ્યું હતું.
સૂત્રો અનુસાર, આ 'ભૈરવ કમાન્ડોઝ' ભારતીય સેનાના સ્પેશિયલ ફોર્સિસની જેમ જ હશે, પરંતુ તેઓ ભારે હથિયારોથી સજ્જ નહીં હોય કે તેમને સૌથી જટિલ મિશન સોંપવામાં આવશે નહીં.
 * મુખ્ય કાર્ય: તેમનું મુખ્ય કાર્ય સરહદ પારથી દુશ્મન ટુકડીઓની જાણકારી મેળવવી (Reconnaissance), વિક્ષેપ (Disruption) પહોંચાડવું અને અવરોધ (Interdiction) પેદા કરવાનું રહેશે. આનાથી સ્પેશિયલ ફોર્સિસ તેમની ઉચ્ચ-પ્રાથમિકતાવાળી કામગીરી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકશે.
 * મિશનની પ્રકૃતિ: ભૈરવ બટાલિયનને આશ્ચર્યજનક હુમલાઓ (Surprise Attacks), કાઉન્ટર-ઇન્સર્જન્સી અને દુશ્મનના "સંવેદનશીલ વિસ્તારો" પર હુમલા કરવા માટે તાલીમ આપવામાં આવશે.
 * સંકલિત સંરચના: આ બટાલિયન માત્ર આર્મીની પાયદળમાંથી જ નહીં, પરંતુ સિગ્નલ્સ, આર્મી એર ડિફેન્સ અને આર્ટિલરી રેજિમેન્ટ્સના સૈનિકોને જોડીને બનાવવામાં આવશે, જેથી જટિલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરી શકે તેવી બહુ-કુશળ ટીમો તૈયાર થઈ શકે.
 * સૈનિકોની સંખ્યા: દરેક ભૈરવ યુનિટમાં આશરે ૨૫૦ જવાનોની ક્ષમતા હશે, જે ઘાતક પ્લાટૂન (લગભગ ૨૦ જવાનો) કરતાં ઘણી મોટી છે.
૨૫ બટાલિયન ક્યાં તૈનાત થશે?
લેફ્ટનન્ટ જનરલ કુમારે જણાવ્યું કે પાંચ ભૈરવ યુનિટ્સ કાર્યરત છે અને તેમને ઓપરેશનલ વિસ્તારોમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે:
 * ત્રણ યુનિટ ચીન અને પાકિસ્તાન સાથેની ઉત્તરીય સરહદ પર.
 * એક યુનિટ પૂર્વોત્તર (નોર્થઇસ્ટ)માં.
 * એક યુનિટ પશ્ચિમી મોરચા પર.
બાકીની ૧૬ બટાલિયન આગામી છ મહિનામાં ઊભી કરાશે.
ઓપરેશન સિંદૂરથી મળી નવી શીખ
લેફ્ટનન્ટ જનરલ કુમારે જણાવ્યું કે ભૈરવ બટાલિયનની જરૂરિયાત મે મહિનામાં પાકિસ્તાનના આતંકવાદી શિબિરો સામે ભારતે હાથ ધરેલા ઓપરેશન સિંદૂર પછી અનુભવાઈ હતી. આ ઓપરેશનથી આધુનિક યુદ્ધો કેવી રીતે લડવામાં આવશે અને જીતવામાં આવશે તે અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ સમજણ મળી. તેમણે કહ્યું કે, આનાથી શ્રેષ્ઠ પરિસ્થિતિગત જાગૃતિ અને નિર્ણય લેવા માટે સુધારેલ ગુપ્ત માહિતી, સર્વેલન્સ અને રિકોનિસન્સ (ISR) ક્ષમતાઓને સંકલિત કરવાના વધતા મહત્વ પર ભાર મૂકાયો.
સેનામાં અન્ય મોટા પરિવર્તનોની યોજના
ભારતીય સેનામાં 'ભૈરવ બટાલિયન' ઉપરાંત અન્ય મોટા પરિવર્તનો પણ આયોજન હેઠળ છે:
 * અશ્ની (Ashni) પ્લાટૂન: પાયદળ બટાલિયનોમાં ડ્રોન ઓપરેશન્સની જવાબદારી સંભાળવા માટે 'અશ્ની (અગ્નિ)' પ્લાટૂન ઊભી કરવામાં આવી રહી છે. આ ડ્રોન સર્વેલન્સ, લૉઇટરિંગ મ્યુનિશન્સ અને કામિકાઝી ભૂમિકાઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાશે.
 * રુદ્ર બ્રિગેડ્સ: આ 'ઓલ-આર્મ્સ' ફોર્મેશન હશે, જે પાયદળ, યાંત્રિક યુનિટો, ટાંકીઓ, આર્ટિલરી, સ્પેશિયલ ફોર્સિસ અને માનવરહિત એરિયલ સિસ્ટમ્સને સમર્પિત લોજિસ્ટિક્સ અને કોમ્બેટ સપોર્ટ સાથે જોડશે.
 * શક્તિબાણ યુનિટ્સ: આ યુનિટ્સ સંપૂર્ણપણે માનવરહિત એરિયલ સિસ્ટમ (UAS)- સંચાલિત હશે.
 * દિવ્યાસ્ત્ર બેટરીઝ: ઓછામાં ઓછી પાંચ રેજિમેન્ટમાં 'દિવ્યાસ્ત્ર બેટરીઝ' હશે, જે પરંપરાગત ગનરીને ડ્રોન અને લૉઇટરિંગ મ્યુનિશન્સ સાથે સંકલિત કરીને હાઇબ્રિડ પ્રિસિઝન એટેક માટે બનાવવામાં આવી છે.
ભારતીય સેના પાકિસ્તાન અને ચીન તરફથી વધી રહેલા ખતરાનો સામનો કરવા માટે પોતાની સૈન્ય શક્તિને આધુનિક અને અદ્યતન બનાવવા માટે કોઈ કસર છોડી રહી નથી.