ચંદીગઢ : રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં હવાની ગુણવત્તા ગંભીર સ્તરે બગડી રહી છે, ત્યારે પંજાબમાંથી આવતા પરાળી (Stubble Burning) સળગાવવાના આંકડા ચિંતા વધારી રહ્યા છે. પંજાબ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (PPCB) ના ડેટા મુજબ, ૧૫ સપ્ટેમ્બરથી ૨૨ ઓક્ટોબર સુધીમાં રાજ્યમાં પરાળી સળગાવવાના કુલ ૪૮૪ કેસ નોંધાયા છે.

આ આંકડો ૧૬ ઓક્ટોબર સુધીના ૧૮૮ કેસોની સરખામણીમાં માત્ર ૬ દિવસમાં ૨૯૬ કેસનો તીવ્ર વધારો દર્શાવે છે, જે દર્શાવે છે કે ઘણા ખેડૂતો પાકના અવશેષો બાળવાનું બંધ કરવાની સરકારી અપીલોને અવગણી રહ્યા છે.

કયા જિલ્લામાં સૌથી વધુ કેસ?
પરાળી બાળવાના સૌથી વધુ બનાવો તરનતારન અને અમૃતસર જિલ્લામાં નોંધાયા છે:

જિલ્લો    કેસની સંખ્યા

તરનતારન    ૧૫૪ (સૌથી વધુ)

અમૃતસર    ૧૨૬

ફિરોઝપુર    ૫૫

પટિયાલા    ૩૧

ગુરદાસપુર    ૨૩

ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં ડાંગર (Paddy)ની લણણી પછી રવિ પાક માટે ખેડૂતો પાસે ખૂબ ઓછો સમય હોય છે, તેથી તેઓ ઝડપથી ખેતર સાફ કરવા માટે પરાળી સળગાવે છે.

દંડ અને FIR:
PPCB એ પરાળી બાળનારા ખેડૂતો સામે કડક કાર્યવાહી કરી છે:

• અત્યાર સુધીમાં ૨૨૬ કેસોમાં રૂ. ૧૧.૪૫ લાખનો દંડ (પર્યાવરણીય વળતર) ફટકારવામાં આવ્યો છે, જેમાંથી રૂ. ૭.૪૦ લાખ વસૂલવામાં આવ્યા છે.

• ૧૮૪ FIR ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ ૨૨૩ હેઠળ નોંધાઈ છે (જેમાં તરનતારનમાં ૬૧ અને અમૃતસરમાં ૫૩ FIR નો સમાવેશ થાય છે).

• રાજ્ય સત્તાવાળાઓએ પરાળી બાળનારા ખેડૂતોના જમીન રેકોર્ડમાં ૧૮૭ 'લાલ એન્ટ્રીઓ' પણ ચિહ્નિત કરી છે, જે તેમને લોન લેવા અથવા તેમની જમીન વેચવાથી અટકાવે છે.

પંજાબ સરકારે પરાળી બાળવાના નુકસાન અંગે ઝુંબેશ શરૂ કરી હોવા છતાં, આ આંકડા દર્શાવે છે કે જમીની સ્તરે પડકાર હજી પણ મોટો છે, જે દિલ્હી-NCR ના વાયુ પ્રદૂષણમાં વધારો કરી શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ૨૦૨૪ માં પંજાબમાં ખેતરોમાં આગ લાગવાના કેસમાં ૭૦ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો (૧૦,૯૦૯ કેસ), જે ૨૦૨૩ માં ૩૬,૬૬૩ હતા. જોકે, આ વર્ષની શરૂઆતની ગતિ ચિંતાજનક છે.