નવી દિલ્હી : સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે UPI વપરાશકર્તાઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. તેનો વધતો ઉપયોગ એ હકીકત પરથી અંદાજી શકાય છે કે 18 ઓક્ટોબર, ધનતેરસના દિવસે, UPI દ્વારા એક જ દિવસમાં ₹1.02 લાખ કરોડના વ્યવહારો પ્રક્રિયા કરવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, આ સમયગાળા દરમિયાન વ્યવહારોની સંખ્યા 754 મિલિયન હતી, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ એક દિવસનો આંકડો છે. નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ધનતેરસથી દિવાળી સુધીના ત્રણ દિવસ દરમિયાન UPI વ્યવહારોની સરેરાશ સંખ્યા 736.9 મિલિયન હતી, જે ગયા વર્ષે 647.4 મિલિયન હતી. આ આશરે 15 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. 

   UPI દ્વારા ચુકવણી કરવી સરળ અને સંપૂર્ણપણે મફત છે. આમ છતાં, Google Pay અને PhonePe એ ગયા વર્ષ સુધીમાં ₹5,065 કરોડ (આશરે $1.5 બિલિયન) થી વધુની આવક મેળવી છે. ડિજિટલ જાયન્ટ્સે સમજાવ્યું છે કે તેઓએ કોઈપણ ઉત્પાદન વેચ્યા વિના આ સિદ્ધિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી. તેમની કમાણી આશ્ચર્યજનક છે. આ બે ચુકવણી એપ્લિકેશનોનું અનોખું વ્યવસાય મોડેલ વિશ્વાસ, સ્કેલ અને નવીનતા પર આધારિત છે 

   આઈસ વીસીના સ્થાપક ભાગીદાર મૃણાલ ઝવેરીએ તાજેતરમાં લિંક્ડઇન પર શેર કરેલી પોસ્ટમાં તેમના રેવન્યુ મોડેલને વિગતવાર સમજાવ્યું. મૃણાલના મતે, આ કંપનીઓની આવકનો મોટો હિસ્સો નાના કરિયાણાની દુકાનોમાંથી આવે છે. ફોનપે જેવી એપ્લિકેશનો શાકભાજી, કરિયાણા અને ચાની દુકાનોમાં ઉપયોગમાં લેવાતી વોઇસ-ઓપરેટેડ સ્પીકર સેવાઓથી નોંધપાત્ર નફો કમાઈ રહી છે. "ફોનપે પર 60 રૂપિયા પ્રાપ્ત થયા" ની જાહેરાત કરતું આ સ્પીકર દરેક દુકાન પર દર મહિને 100 રૂપિયા ભાડે આપવામાં આવે છે.

   દેશભરમાં 30 લાખથી વધુ દુકાનોને આ સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવી છે. આનાથી માસિક 30 કરોડ રૂપિયા અને વાર્ષિક 360 કરોડ રૂપિયાનો નફો થાય છે. આ પદ્ધતિ ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરતી નથી પણ દુકાનદાર માટે ખૂબ ઉપયોગી પણ સાબિત થાય છે.

આવી ફિનટેક કંપનીઓનું બીજું એક મોટું રહસ્ય સ્ક્રેચ કાર્ડ છે, જે ગ્રાહકોને 12 રૂપિયાના કેશબેક અથવા કૂપનથી આકર્ષિત કરે છે. પરંતુ આ માત્ર ગ્રાહક આનંદનો સ્ત્રોત નથી, પણ બ્રાન્ડ્સ માટે જાહેરાતનું માધ્યમ પણ છે. બ્રાન્ડ્સ તેમની દૃશ્યતા વધારવા માટે આ કાર્ડ્સ માટે ચૂકવણી કરે છે. આ ગુગલ પે અને ફોનપે માટેનો ફાયદો બમણો કરે છે. આ મોડેલ રોકાણ પર વળતર મશીનની જેમ કામ કરી રહ્યું છે.

આ કંપનીઓએ યુપીઆઈની વિશ્વસનીયતાને સોફ્ટવેર-એઝ-એ-સર્વિસ (SaaS) સ્તરમાં લીવરેજ કરી છે. નાના વ્યવસાયોને જીએસટી સહાય, ઇન્વોઇસ ઉત્પાદકો અને માઇક્રો-લોન જેવી સુવિધાઓ ઓફર કરવામાં આવી રહી છે. યુપીઆઈનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફક્ત એક હાઇલાઇટ હતું, પરંતુ વાસ્તવિક વ્યવસાય સોફ્ટવેર અને નાણાકીય સેવાઓમાંથી આવી રહ્યો છે. આ મોડેલમાં શૂન્ય રીઅલ-ટાઇમ કોસ્ટ ઓફ એકાઉન્ટિંગ (CAC) છે, જે તેને વધુ અસરકારક બનાવે છે.