મુંબઈ, તા. ૨૪ ઓક્ટોબર: ભારતના ૧૦-મિનિટ ડિલિવરીના ઝડપી બજારમાં અત્યાર સુધી બહારથી નિરીક્ષણ કરી રહેલા મુકેશ અંબાણીના રિલાયન્સ રિટેલે હવે પોતાના તમામ શસ્ત્રો સાથે મેદાનમાં ઝંપલાવ્યું છે. Blinkit, Zepto અને Swiggy Instamart ના પ્રભુત્વ વચ્ચે, રિલાયન્સે તેના JioMart ક્વિક કૉમર્સ પિવટ દ્વારા ભારતમાં સૌથી મોટા ફુલફિલમેન્ટ ગ્રીડમાંથી એક જમાવ્યું છે, જે આ બજારમાં એક મોટો ખલેલકારક પરિબળ સાબિત થઈ શકે છે.
રિલાયન્સનો હાઇબ્રિડ મોડલ
ક્વિક કૉમર્સમાં રિલાયન્સનો અભિગમ અલગ છે. કંપનીએ હાલના રિટેલ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને ઓમ્નીચેનલ (Omnichannel) અને એસેટ-લાઇટ (Asset-Light) હાઇબ્રિડ મોડલ અપનાવ્યું છે.
 * ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: રિલાયન્સે દેશભરમાં તેના ૩,૦૦૦ રિટેલ સ્ટોર્સને ડિલિવરી હબ તરીકે ઉપયોગમાં લીધા છે, સાથે સાથે ટોચના શહેરોમાં નેટવર્કની ખામીઓને દૂર કરવા માટે ૬૦૦ ડાર્ક સ્ટોર્સ પણ ગોઠવ્યા છે.
 * ગ્રોથ: માત્ર એક ક્વાર્ટરમાં જ પ્લેટફોર્મે ૫૮ લાખ (૫.૮ મિલિયન) નવા ગ્રાહકો ઉમેર્યા છે. દૈનિક ઓર્ડરોમાં ક્રમિક ધોરણે ૪૨% અને વાર્ષિક ધોરણે (YoY) ૨૦૦% નો જંગી ઉછાળો નોંધાયો છે.
 * વિશાળતા: રિલાયન્સ રિટેલ માત્ર કરિયાણાની વસ્તુઓ જ નહીં, પણ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ફેશન સહિતની તમામ વસ્તુઓની ડિલિવરી ૧,૦૦૦ થી વધુ શહેરોના ૫,૦૦૦ પિન કોડ્સમાં ૩૦ મિનિટની અંદર કરી રહી છે.
રિલાયન્સ રિટેલના CFO દિનેશ તાલૂજાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, "અમારી દરખાસ્ત સૌથી મજબૂત છે કારણ કે અમારી પાસે સૌથી વિશાળ વસ્તુઓનો સંગ્રહ (widest assortment) છે. અમારી કિંમતો શ્રેષ્ઠ છે. અમે અમારા સ્ટોર્સ અને JioMart પર કિંમતોમાં કોઈ તફાવત કરતા નથી, અને સૌથી મહત્ત્વનું, અમારી પાસે કોઈ છુપાયેલા શુલ્ક નથી."
બજારનું વિસ્તરણ: મેટ્રો નહીં, ટિયર-૨ પર ધ્યાન
જ્યાં Blinkit અને Zepto મેટ્રો શહેરો જીતવા માટે મૂડી ખર્ચી રહ્યા છે, ત્યાં રિલાયન્સ શાંતિપૂર્વક ટિયર-૨ અને સેમી-અર્બન બજારો તરફ પોતાનો વિસ્તાર વધારી રહી છે, જ્યાં તેનું આધુનિક વેપારમાં પહેલેથી જ પ્રભુત્વ છે. જેપી મોર્ગનના વિશ્લેષક સંજય મૂકીમે નોંધ્યું કે, "રિલાયન્સ રિટેલ ટિયર-II/સેમી-અર્બન વિસ્તારોમાં સ્પર્ધાત્મક લાભ ધરાવે છે કારણ કે તેની પાસે પહેલેથી જ સ્ટોરની હાજરી છે."
રિલાયન્સની વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ છે: સ્પર્ધાત્મક કિંમતો અને વિશાળ વસ્તુઓની શ્રેણી (larger assortment) દ્વારા ક્વિક કૉમર્સમાં પોતાને અલગ પાડવો. આ બજારનું કદ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં ₹૬૪,૦૦૦ કરોડ થી બમણું થયું છે, અને કેરએજ રેટિંગ્સ (Careedge Ratings) માને છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૮ સુધીમાં તેનું કુલ ઓર્ડર મૂલ્ય ₹૨ લાખ કરોડ જેટલું ત્રણ ગણું થઈ જશે.
BNP પરિબાઉસે રિલાયન્સના આ પગલાને "પ્રચંડ મોડું પરિવર્તન (formidable late pivot)" ગણાવ્યું છે. HSBC એ પણ નોંધ્યું છે કે રિલાયન્સ હવે તેના હાઇપરલોકલ સ્ટોર્સના નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને ક્વિક કૉમર્સમાં પ્રવેશ કરી રહી છે.
રિલાયન્સના CFO તાલૂજાએ સમજાવ્યું કે JioMart નું પ્રારંભિક મોડેલ શેડ્યૂલ ડિલિવરી પર કેન્દ્રિત હતું, પરંતુ ગ્રાહક વર્તણૂક બદલાતા હવે તેઓએ મોડેલ બદલ્યું છે: "અમે ગયા વર્ષે અમારા મોડેલને 'નેક્સ્ટ-ડે ડિલિવરી' માંથી '૬૦-૯૦ મિનિટ ડિલિવરી', અને પછી '૩૦ મિનિટ' માં બદલ્યું અને હવે સ્પર્ધાને ટક્કર આપવા માટે '૩૦ મિનિટથી નોંધપાત્ર રીતે ઓછો સમય' કરી દીધો છે."
ક્વિક કૉમર્સને CLSA એ મુખ્ય વિકાસ ટ્રિગર ગણાવ્યું છે, અને અંબાણીની એન્ટ્રી સાથે, જેનો ગ્રાહક આધાર ક્વાર્ટર-ટુ-ક્વાર્ટર ૧૨૦% વધી રહ્યો છે, આ બજારમાં હવે વાસ્તવિક સ્પર્ધા શરૂ થઈ છે.