નવી દિલ્હી :  ભારતીયોમાં વિદેશી શિક્ષણ માટેનો ઉત્સાહ હવે મંદ પડી રહ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં, ભારતમાં લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ (LRS) હેઠળ વિદેશી શિક્ષણ પાછળ કરવામાં આવેલા ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે આ ક્ષેત્ર માટે આઠ વર્ષનો સૌથી નીચો સ્તર છે.

એક વર્ષમાં ૨૪% નો જંગી ઘટાડો
અહેવાલ મુજબ, ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં વિદેશ શિક્ષણ માટે ભારતમાંથી બહાર મોકલાયેલા નાણાં વાર્ષિક ધોરણે ૨૪% ઘટીને લગભગ $૦.૩૨ બિલિયન થઈ ગયા, જે ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ માં $૦.૪૨ બિલિયન હતા. ૨૦૧૭ પછીના ઓગસ્ટ મહિના માટે આ સૌથી નોંધપાત્ર ઘટાડો છે.

પૃથ્વી એક્સચેન્જ (ઇન્ડિયા) લિમિટેડના એમડી પવન કાવડેએ જણાવ્યું કે, "શિક્ષણ રેમિટન્સમાં ૨૪%નો ઘટાડો દર્શાવે છે કે ભારતના બાહ્ય વિદેશી હૂંડિયામણના પ્રવાહ વૈશ્વિક નીતિ, આર્થિક અને વર્તણૂકીય પરિવર્તનના જટિલ મિશ્રણ સાથે કેટલા ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે."

ઘટાડાના મુખ્ય કારણો: વિઝા અને ROI ની ચિંતા
નિષ્ણાતો આ મોટા ઘટાડા પાછળ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક બંને કારણોને જવાબદાર ગણાવી રહ્યા છે:
૧. કડક વિઝા ધોરણો: યુએસ, યુકે અને કેનેડા જેવા ટોચના અભ્યાસ સ્થળોએ કડક વિઝા ધોરણો, ઉચ્ચ અસ્વીકાર દર અને લાંબી પ્રક્રિયાને કારણે પરિવારો ચુકવણીમાં વિલંબ કરી રહ્યા છે.

૨. Return on Investment (ROI) ની ચિંતા: શિક્ષણ સલાહકાર કરણ ગુપ્તાએ જણાવ્યું કે વિદેશમાં ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમો અથવા મધ્યમ-સ્તરની યુનિવર્સિટીઓ માટે લક્ષ્ય રાખતા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ હવે પુનર્વિચાર કરી રહ્યા છે, કારણ કે રોકાણ પર વળતર હવે વધતું નથી.

૩. ભારતમાં બહેતર વિકલ્પો: પ્રતિભા જૈને જણાવ્યું કે યુએસ દરવાજા બંધ કરી રહ્યું હોવાથી વિદ્યાર્થીઓ અન્ય દેશોમાં જતા નથી, પરંતુ ઘરે જ રહેવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, કારણ કે ભારતની યુનિવર્સિટીઓ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો સાથે તુલનાત્મક વિવિધ અભ્યાસક્રમો ઓફર કરે છે.

હવે વૈકલ્પિક સ્થળો તરફ પ્રયાણ
જોકે ટોચના અને તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ હજી પણ વિદેશમાં અરજી કરી રહ્યા છે, પરંતુ ઘણા પરિવારો હવે ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ જેવા વધુ સસ્તું સ્થળોએ સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે, જે સરળ વિઝા પ્રક્રિયાઓ અને ઓછા જીવન ખર્ચ ઓફર કરે છે. આ સાથે, માતાપિતા હવે ચલણની અસ્થિરતા અને અનિશ્ચિતતાઓનું સંચાલન કરવા માટે આંશિક ચુકવણીઓ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, જે એક વધુ સાવચેત અને વ્યૂહાત્મક અભિગમ દર્શાવે છે.