મુંબઈ : ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ શુક્રવારે બેંકોને કોર્પોરેટ એક્વિઝિશન (સંપાદન) માટે ધિરાણ કરવાની મંજૂરી આપતા ડ્રાફ્ટ નિયમો બહાર પાડ્યા છે. આ નિયમો હેઠળ, બેંકોના આવા સોદાઓમાં કુલ એક્સપોઝર (કુલ રોકાણ) તેમની ટિયર-૧ કેપિટલના ૧૦% સુધી સીમિત કરવામાં આવ્યું છે.
આ પગલું ભારતના મૂડી બજારોને વધુ ગહન બનાવવા અને મર્જર અને એક્વિઝિશન (M&A) માં ક્રેડિટ ફ્લોને પ્રોત્સાહિત કરવાના વ્યાપક પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.
નવા નિયમોની મુખ્ય જોગવાઈઓ
RBI દ્વારા પ્રસ્તાવિત ડ્રાફ્ટ સર્ક્યુલર મુજબ, નિયમોની મુખ્ય જોગવાઈઓ નીચે મુજબ છે:
 * કુલ એક્સપોઝર મર્યાદા: બેંકોનું મૂડી બજારમાં એકંદર એક્સપોઝર તેમની ટિયર-૧ કેપિટલના ૪૦% થી વધુ ન હોવું જોઈએ, જ્યારે તેમની કુલ ડાયરેક્ટ કેપિટલ માર્કેટ અને એક્વિઝિશન ફાઇનાન્સનું સંયુક્ત એક્સપોઝર આ કેપિટલના ૨૦% ની અંદર જ રહેવું જોઈએ.
 * ફાઇનાન્સની મર્યાદા: પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ, બેંકોને એક્વિઝિશનની કુલ ડીલ વેલ્યૂના ૭૦% સુધીનું ધિરાણ કરવાની છૂટ આપવામાં આવશે. બાકીના ૩૦% રકમ હસ્તગત કરનાર કંપની દ્વારા યોગદાન આપવું પડશે.
 * પાત્રતા માપદંડ: ધિરાણ માટે માત્ર સંતોષકારક નેટ વર્થ ધરાવતી અને છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી નફાકારકતાનો ટ્રેક રેકોર્ડ ધરાવતી લિસ્ટ થયેલી કંપનીઓ (Listed Companies) જ પાત્ર ગણાશે.
સ્થિરતા જાળવવા પર ભાર
ટિયર-૧ કેપિટલ, જેમાં બેંકની મુખ્ય ઇક્વિટી મૂડી, જાળવી રાખેલી કમાણી અને અન્ય ક્વોલિફાઇંગ સાધનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નુકસાન સામે પ્રાથમિક બફર તરીકે કામ કરે છે અને સંસ્થાની નાણાકીય સ્થિરતા નક્કી કરે છે.
RBI એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ પ્રસ્તાવ એક્વિઝિશન-સંબંધિત ધિરાણના દાયરાને વિસ્તૃત કરતી વખતે સમજદારીપૂર્વક એક્સપોઝર મેનેજમેન્ટ સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં, સેન્ટ્રલ બેંકે એક્વિઝિશન માટે ધિરાણની મંજૂરી આપીને અને પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (IPO) માં સબ્સ્ક્રાઇબ કરવા માટેની લોનની મર્યાદા વધારીને બેંક ધિરાણ પરના નિયંત્રણોમાં રાહત આપી હતી.
નિષ્ણાતોના મતે, આ પગલું કંપનીઓને સ્થાનિક ધિરાણનો નિયંત્રિત સ્ત્રોત પૂરો પાડીને ભારતના વિકસતા M&A બજારને નોંધપાત્ર પ્રોત્સાહન આપી શકે છે, જ્યારે કડક એક્સપોઝર કેપ્સ દ્વારા નાણાકીય સ્થિરતા જાળવી શકાશે.