નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાંથી એક મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અહેવાલ મુજબ, ચીને તેની નાણાકીય વ્યવસ્થામાં મોટા પાયે ફેરફારો કર્યા છે, જેનો સ્પષ્ટ હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં યુએસ ડોલર પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને આખરે ડોલરના વર્ચસ્વને પડકારવાનો છે.

ચીન શું કરી રહ્યું છે?
રિપોર્ટ જણાવે છે કે ચીને એક સંપૂર્ણ વૈકલ્પિક નાણાકીય માળખું ઊભું કર્યું છે, જેનાથી તે યુએસ ડોલર પર આધાર રાખ્યા વિના વિશ્વભરમાં વ્યવહાર કરી શકે. આ વ્યૂહરચનાના મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે:

• યુઆનનું વૈશ્વિકરણ: ચીન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થામાં તેના ચલણ, યુઆન (રેનમિન્બી), ને મજબૂત બનાવવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે.

• રોકાણ પ્રવાહમાં વધારો: છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, ચીની બેંકો દ્વારા બાહ્ય યુઆન-મૂળભૂત લોન, થાપણો અને બોન્ડ રોકાણ ચાર ગણા વધીને ૩.૪ ટ્રિલિયન યુઆન (આશરે $૪૮૦ બિલિયન) થઈ ગયા છે.

• બોન્ડ માર્કેટ ખોલ્યું: બેઇજિંગ હવે વિદેશી રોકાણકારો માટે યુઆન-મૂળભૂત બોન્ડમાં રોકાણ કરવા માટે વધુ રસ્તાઓ ખોલી રહ્યું છે.

ડોલરને 'હથિયાર' તરીકે વાપરવાનો જવાબ:
નિષ્ણાતો માને છે કે ચીનનું આ પગલું યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયનની નીતિઓના સીધા પ્રતિભાવ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે, જેઓ ડોલરનો ઉપયોગ 'હથિયાર' તરીકે કરે છે.

તાજેતરમાં, યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા રશિયાને શસ્ત્રોના ઘટકો પૂરા પાડવામાં મદદ કરવાના આરોપમાં ચીની બેંકો પર પ્રતિબંધો મૂકવામાં આવ્યા હતા. આનાથી ચીનને પ્રેરણા મળી છે કે તે એક એવી સિસ્ટમ વિકસાવે જે તેને ભવિષ્યમાં આવા પ્રતિબંધોથી બચાવી શકે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ચીનની લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના છે જે વૈશ્વિક સ્તરે યુઆનને એક મજબૂત અને સ્વીકૃત ચલણ તરીકે સ્થાપિત કરીને ડોલરના વર્ચસ્વને પડકારવા માંગે છે.