નવી દિલ્હી : ભારતમાં રિફાઇન્ડ તેલ અને માખણની તુલનામાં દેશી ઘીની માંગમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. ભારતીય બજારોમાં ઘીની માંગ નિકાસ કરતાં વધી ગઈ છે. વાર્ષિક પ્રતિ વ્યક્તિ ઘીનો વપરાશ 3.27 કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. ગીર ગાયનું ઘી, દેશી ગાયનું ઘી, હિમાલયનું ઘી, બિલોના ઘી અને ભેંસનું ઘી ભારતમાં સૌથી વધુ વેચાતું ઘી છે.

આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે કોવિડ પછી, લોકો સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધુ સભાન બની રહ્યા છે. તેઓ માખણ અને રિફાઇન્ડ તેલ કરતાં વધુ દેશી ઘી ખરીદી રહ્યા છે. યુવા પેઢી તેનો વધુ ઉપયોગ કરી રહી છે, જેના કારણે દેશી ઘીની માંગમાં વધારો થયો છે. GST ઘટાડાથી તેનો વપરાશ પણ વધ્યો છે.

ઘીમાં રસ વધવાને કારણે ભારતીય ડેરી ક્ષેત્રને નવો વિકાસ દર મળ્યો છે. GSTમાં ઘટાડાથી ઘીના ભાવમાં 6 થી 10 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. આનાથી વપરાશમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે.

સ્થાનિક વપરાશની સાથે, ભારતની દેશી ઘીની નિકાસમાં પણ વધારો થયો છે. ભારત આશરે ₹1,500 કરોડના ઘીની નિકાસ કરી રહ્યું છે. ઘણા દેશોમાં ભારતીય ઘી પસંદગીનું સ્થાન બની ગયું છે. ખાસ કરીને, ગલ્ફ રાષ્ટ્ર, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ 2023-24 માં ભારત પાસેથી $30 મિલિયનનું ઘી ખરીદ્યું હતું. UAE ભારતીય ઘીનો સૌથી મોટો ખરીદનાર છે.

દેશી ઘીના વપરાશ અંગેના આ આંકડા તમને આશ્ચર્યચકિત કરશે.

માર્કેટ ઇન્ટેલિજન્સ ફર્મ iMARC (માર્કેટ રિસર્ચ કંપની, રિપોર્ટ્સ અને કન્સલ્ટિંગ સર્વિસીસ) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, 2014 માં પ્રતિ વ્યક્તિ દેશી ઘીનો વપરાશ ફક્ત 2.68 કિલોગ્રામ હતો, જ્યારે 2023-24 માં તે વધીને 3.27 કિલોગ્રામ થવાનો અંદાજ છે. ૨૦૩૪ સુધીમાં તે પ્રતિ વ્યક્તિ ચાર કિલોગ્રામ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ભારતનું ઘી બજાર ૨૦૨૩માં ₹૩.૨ લાખ કરોડથી વધીને ૨૦૩૨ સુધીમાં ₹૬.૯૩ લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે. ડેરી ઉદ્યોગ આશરે ₹૧૪ લાખ કરોડનો છે. દેશી ઘીનો વપરાશ વધવાની સાથે, અર્થતંત્રમાં પણ વધારો જોવા મળશે.

જાહેરાત

ભારતમાં ઘી અને માખણનું ઉત્પાદન

ભારતનો કુલ ઘીનો વ્યવસાય ₹૩.૫ થી ₹૪ લાખ કરોડનો છે.

૨૦૩૨ સુધીમાં ઘીનો વ્યવસાય ₹૭ લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે.

માત્ર ઘી પર વાર્ષિક GST કલેક્શન આશરે ₹૭.૫ હજાર કરોડ છે.

ભારતમાં માખણનું બજાર ₹૫૫ થી ₹૬૦ હજાર કરોડનું છે.

દેશનું માખણ બજાર ૨૦૩૨ સુધીમાં ₹૧ થી ₹૧.૨૫ લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે.

ભારતનું કુલ માખણ ઉત્પાદન આશરે ૬ મિલિયન ટન છે.

ભારત વિશ્વના માખણ ઉત્પાદનના ૫૮ ટકા ઉત્પાદન કરે છે.

યુરોપિયન યુનિયન વૈશ્વિક માખણ ઉત્પાદનમાં ૧૮ ટકા ફાળો આપે છે, ત્યારબાદ અમેરિકા ૮ ટકા અને ન્યુઝીલેન્ડ ૪ ટકા ફાળો આપે છે.

૨૦૧૪-૧૫માં ભારતનું દૂધ ઉત્પાદન ૧૪૬ મિલિયન ટન હતું.

૨૦૨૪-૨૫માં ભારતનું દૂધ ઉત્પાદન ૨૪૦ મિલિયન ટન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.

દર વર્ષે સ્થાનિક બજારમાં કેટલું ઘી વેચાય છે?

ભારતીય ડેરી એસોસિએશનના પ્રમુખ અને અમૂલના ભૂતપૂર્વ એમડી ડૉ. આર.એસ. સોઢીએ કિસાન તકને જણાવ્યું હતું કે દેશના સંગઠિત ડેરી ક્ષેત્રમાં ઘીનો વ્યવસાય આશરે ₹૫૦,૦૦૦ કરોડનો છે. જો બાકીના અસંગઠિત ક્ષેત્રનો સમાવેશ કરવામાં આવે તો કુલ ₹૩.૫ થી ₹૪ લાખ કરોડનો થાય છે. આશરે ₹૧,૫૦૦ કરોડના ઘીની નિકાસ થાય છે. જો આપણે ઘી માટે નવી માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના વિકસાવવામાં સફળ થઈએ, તો આ વ્યવસાય બમણો થઈ શકે છે.