નવી દિલ્‍હી તા.૧: નવેમ્‍બરમાં શરૂ થનારી લગ્નની મોસમ આ વર્ષે અર્થતંત્રને વેગ આપવાની ધારણા છે. વેપાર સંગઠન કન્‍ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્‍ડિયા ટ્રેડર્સ (CAIT) અનુસાર, ૧ નવેમ્‍બરથી ૧૪ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫ દરમિયાન દેશભરમાં અંદાજે ૪.૬ મિલિયન લગ્નો થવાની ધારણા છે. આ લગ્નો આશરે રૂા.૬.૫૦ લાખ કરોડનું ટર્નઓવર પેદા કરે તેવી ધારણા છે.

જોકે, આ વર્ષે લગ્નોની સંખ્‍યા ગયા વર્ષ કરતાં થોડી ઓછી હશે. ૨૦૨૪માં, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ૪.૮ મિલિયન લગ્નો થયા હતા, પરંતુ ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે, આ વર્ષે ટર્નઓવર વધુ રહેશે. CAT ના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ પ્રવીણ ખંડેલવાલના જણાવ્‍યા અનુસાર, આ વર્ષે પ્રતિ લગ્ન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે એકંદર ટર્નઓવરમાં વધારો કરશે તે નિﾍતિ છે.

CAT ના મહાસચિવ અને દિલ્‍હીના ચાંદની ચોકના સંસદ સભ્‍ય પ્રવીણ ખંડેલવાલે જણાવ્‍યું હતું કે આ વ્‍યાપક અભ્‍યાસ ૧૫ થી ૨૫ ઓક્‍ટોબર, ૨૦૨૫ દરમિયાન દેશના ૭૫ મુખ્‍ય શહેરોમાં હાથ ધરવામાં આવ્‍યો હતો. અભ્‍યાસમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ભારતનું લગ્ન અર્થતંત્ર સ્‍થાનિક વેપારનો મજબૂત સ્‍તંભ છે. તે પરંપરા, આધુનિકતા અને આત્‍મનિર્ભરતાનો સંગમ છે. આ માત્ર બજારને મજબૂત બનાવતું નથી પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્‍તારો સહિત સમાજના વિવિધ વર્ગોને રોજગારીની તકો પણ પૂરી પાડે છે.

તેમણે સમજાવ્‍યું કે આ વર્ષે, આ સિઝનમાં લગ્નોની સંખ્‍યા લગભગ ગયા વર્ષ જેટલી જ છે. જોકે, પ્રતિ લગ્ન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. સોના અને ચાંદીના ભાવ હાલમાં આસમાને પહોંચી રહ્યા છે. વધુમાં, કપડાં પણ વધુ મોંઘા થયા છે. પાર્ટી ખર્ચમાં વધારો થયો છે, જેમ કે લગ્ન હોલના ભાડામાં પણ વધારો થયો છે. પરિણામે, સરેરાશ લગ્ન ખર્ચ પાંચથી દસ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે.

ખંડેલવાલ કહે છે કે અંદાજિત રૂા.૬.૫ લાખ કરોડના લગ્ન ખર્ચમાં કપડાં અને સાડીઓ ૧૦%, ઘરેણાં ૧૫%, ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ અને ઇલેક્‍ટ્રિકલ્‍સ ૫%, સૂકા ફળો અને મીઠાઈઓ ૫્રુ, કરિયાણા અને શાકભાજી ૫%, ભેટ વસ્‍તુઓ ૪% અને અન્‍ય વસ્‍તુઓ ૬% હશે. સેવા ક્ષેત્રમાં, ઇવેન્‍ટ મેનેજમેન્‍ટ ૫%, કેટરિગ ૧૦%, ફોટોગ્રાફી અને વિડીયોગ્રાફી ૨%, મુસાફરી અને આતિથ્‍ય ૩%, ફૂલોની સજાવટ ૪%, સંગીત જૂથો ૩%, પ્રકાશ અને ધ્‍વનિ ૩% અને અન્‍ય સેવાઓ ૩% ફાળો આપશે.

તેમનું કહેવું છે કે આ સિઝન દરમિયાન દિલ્‍હીમાં ૪.૮ લાખ લગ્નો થશે. આનાથી લગભગ ૧.૮ લાખ કરોડ રૂપિયાનો વ્‍યવસાય થવાની ધારણા છે. સૌથી મોટો ખર્ચ ઘરેણાં, ફેશન અને સ્‍થળો પર થશે. રાજસ્‍થાન અને ગુજરાતમાં વૈભવી અને ડેસ્‍ટિનેશન લગ્નો લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યા છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને પંજાબમાં પરંપરાગત સજાવટ અને કેટરિગ પર ભારે ખર્ચ થઈ રહ્યો છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાં ઇવેન્‍ટ મેનેજમેન્‍ટ અને બેન્‍ક્‍વેટ સેવાઓની માંગ વધી છે. હેરિટેજ અને મંદિર લગ્નો દક્ષિણ રાજ્‍યોમાં પ્રવાસનને વેગ આપી રહ્યા છે.

CAIT ના ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૪ માં આ સિઝન દરમિયાન ૪.૮ મિલિયન લગ્નો થયા હતા, જેનાથી રૂા.૫.૯૦ લાખ કરોડનું ટર્નઓવર થયું હતું. એક વર્ષ અગાઉ, ૨૦૨૩ માં, આ સિઝન દરમિયાન આશરે ૨.૩ મિલિયન લગ્નો થયા હતા, જેનાથી રૂા.૪.૭૪ લાખ કરોડના બજારને ટેકો મળ્‍યો હતો. એક વર્ષ અગાઉ, ૨૦૨૨ માં, ૩.૨ મિલિયન લગ્નોએ રૂા.૩.૭૫ લાખ કરોડનું ટર્નઓવર કર્યું હતું.

CAIT કહે છે કે આ લગ્ન સિઝનમાં ૧૦ મિલિયનથી વધુ લોકો માટે કામચલાઉ અને અંશકાલિક રોજગારીનું સર્જન થવાની ધારણા છે. આમાં ડેકોરેટર્સ, કેટરર્સ, ફલોરિસ્‍ટ, ટ્રાન્‍સપોર્ટર્સ, કલાકારો અને હોટેલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા લોકોનો સમાવેશ થશે.

આ વર્ષે, લગ્ન સમારોહમાં ડિજિટલ અને આધુનિક વલણો ઝડપથી અપનાવવામાં આવી રહ્યા છે. લગ્નના બજેટનો ૧ થી ૨ ટકા હિસ્‍સો હવે સોશિયલ મીડિયા કવરેજ અને ડિજિટલ સામગ્રી બનાવવા પર ખર્ચવામાં આવી રહ્યો છે. ઓનલાઈન આમંત્રણો અને AI-આધારિત આયોજન સાધનોમાં પણ ૨૫ ટકાનો વધારો જોવા મળ્‍યો છે.

પરિવારો હવે વિદેશી સ્‍થળો કરતાં ભારતીય સ્‍થળોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. આનાથી દેશની અર્થવ્‍યવસ્‍થા મજબૂત થશે જ નહીં પરંતુ ભારતીય સંસ્‍કૃતિનું આકર્ષણ પણ વધશે. એકંદરે, ૨૦૨૫ ની લગ્નની મોસમ ભારતીય બજાર માટે સુવર્ણ ઋતુ સાબિત થઈ શકે છે, જેમાં વ્‍યવસાય, રોજગાર અને ઉજવણીઓ ખીલશે.(૩૮.૧૩)