નવી દિલ્‍હી તા.૩: અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ટેરિફને કારણે ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. થિક ટેન્‍ક ગ્‍લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના એક નવા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે મે અને સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫ વચ્‍ચે સતત ચાર મહિના દરમિયાન ભારતની અમેરિકામાં નિકાસમાં ૩૭.૫%નો ઘટાડો થયો હતો. એપ્રિલની શરૂઆતમાં અમેરિકા દ્વારા ટેરિફ વધાર્યા પછી આ ઘટાડો શરૂ થયો હતો. ઓગસ્‍ટના અંત સુધીમાં, તે ૫૦% સુધી પહોંચી ગયો હતો. પરિણામે, ભારતના સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદાર અમેરિકામાં નિકાસ ઼૮.૮ બિલિયનથી ઘટીને ઼૫.૫ બિલિયન થઈ ગઈ. તાજેતરના વર્ષોમાં આ સૌથી તીવ્ર ઘટાડામાંનો એક છે.

રવિવારે પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલમાં, GTRI એ મે થી સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધીના વેપાર ડેટાની તુલના કરીને ટેરિફ વધારાની તાત્‍કાલિક અસરનું મૂલ્‍યાંકન કર્યું. અમેરિકાએ ૨ એપ્રિલથી ભારતીય ઉત્‍પાદનો પર ટેરિફ વધારવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં, તે ૧૦% હતા. ઓગસ્‍ટની શરૂઆતમાં તે ૨૫% સુધી વધારી દેવામાં આવ્‍યા હતા. પછી, તે મહિનાના અંત સુધીમાં, ઘણા ભારતીય ઉત્‍પાદનો પર તે ૫૦% સુધી વધારી દેવામાં આવ્‍યા હતા.

જે ઉત્‍પાદનો પર અગાઉ કોઈ ટેરિફનો સામનો કરવો પડ્‍યો ન હતો તેમને સૌથી વધુ અસર થઈ. આ ઉત્‍પાદનો ભારતની કુલ યુએસ નિકાસમાં લગભગ ત્રીજા ભાગનો હિસ્‍સો ધરાવતા હતા. આ નિકાસ મે મહિનામાં ડોલર ૩.૪ બિલિયનથી ઘટીને સપ્‍ટેમ્‍બરમાં ડોલર૧.૮ બિલિયન થઈ ગઈ.

GTRI એ જણાવ્‍યું હતું કે, સ્‍માર્ટફોન અને ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ સૌથી વધુ ભોગ બન્‍યા. સ્‍માર્ટફોન નિકાસમાં ૫૮% ઘટાડો થયો. એપ્રિલ-સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪ અને આ વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન તેઓ ૧૯૭% વધ્‍યા હતા. મે મહિનામાં તેઓ ડોલર ૨.૨૯ બિલિયન હતા, જે સપ્‍ટેમ્‍બરમાં ઘટીને ડોલર૮૮૪.૬ મિલિયન થઈ ગયા. જૂનમાં તેઓ ઼૨ બિલિયન, ઓગસ્‍ટમાં ડોલર ૯૬૪.૮ મિલિયન હતા અને પછી સપ્‍ટેમ્‍બરમાં વધુ ઘટ્‍યા.

આ જ સમયગાળા દરમિયાન ફાર્માસ્‍યુટિકલ નિકાસમાં પણ ૧૫.૭ડોલરનો ઘટાડો થયો, જે ૭૪૫.૬ મિલિયન ડોલરથી ૬૨૮.૩ મિલિયન ડોલર થઈ.

ઔદ્યોગિક ધાતુઓ અને ઓટો ઘટકો, જે બધા દેશોમાં સમાન ટેરિફને આધિન હતા, તેમાં ૧૬.૭%નો પ્રમાણમાં નાનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો, જે ૦.૬ બિલિયન ડોલરથી ઘટીને ૦.૫ બિલિયન ડોલર થઈ ગયો. એલ્‍યુમિનિયમની નિકાસ ૩૭%, તાંબાની ૨૫%, ઓટો ભાગોની ૧૨% અને લોખંડ અને સ્‍ટીલની નિકાસ ૮% ઘટી.

GTRI રિપોર્ટ જણાવે છે કે, બધા વૈશ્વિક સપ્‍લાયર્સને સમાન ટેરિફનો સામનો કરવો પડ્‍યો હોવાથી, આ ઘટાડો ભારતીય સ્‍પર્ધાત્‍મકતાના કોઈપણ નુકસાન કરતાં યુએસ ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિમાં મંદી સાથે વધુ સંબંધિત હોય તેવું લાગે છે.

કાપડ, રત્‍નો અને ઘરેણાં, રસાયણો, કૃષિ-ખાદ્ય પદાર્થો અને મશીનરી જેવા શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોમાં ૩૩% ઘટાડો નોંધાયો છે. એકસાથે, આ ભારતની યુએસમાં નિકાસનો આશરે ૬૦% હિસ્‍સો ધરાવે છે. નિકાસ મે મહિનામાં ૪.૮ બિલિયન ડોલરથી ઘટીને સપ્‍ટેમ્‍બરમાં ૩.૨ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ.

રત્‍નો અને ઝવેરાતની નિકાસમાં પણ ૫૯.૫%નો તીવ્ર ઘટાડો થયો, જે ડોલર૫૦૦.૨ મિલિયનથી ઼૨૦૨.૮ મિલિયન થઈ ગયો, જેનાથી સુરત અને મુંબઈ જેવા ઉત્‍પાદન કેન્‍દ્રોને મોટો ફટકો પડ્‍યો. અહેવાલ મુજબ, થાઈલેન્‍ડ અને વિયેતનામને ભારતના ખોવાયેલા યુએસ ઓર્ડરનો નોંધપાત્ર હિસ્‍સો મળ્‍યો છે.

સોલાર પેનલની નિકાસમાં ૬૦.૮%નો ઘટાડો થયો છે. આ એક સમયે ભારતની નવીનીકરણીય ઉર્જા નિકાસનો વધતો ઘટક હતો, જે ઼૨૦૨.૬ મિલિયનથી ઘટીને ઼૭૯.૪ મિલિયન થઈ ગયો. GTRI એ આને સ્‍પર્ધાત્‍મકતાના નોંધપાત્ર નુકસાનને આભારી છે. આનું કારણ એ છે કે ચીનને સમાન ઉત્‍પાદનો પર માત્ર ૩૦% ટેરિફનો સામનો કરવો પડ્‍યો હતો, જ્‍યારે વિયેતનામને ૨૦% ટેરિફનો સામનો કરવો પડ્‍યો હતો.

અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્‍યું છે કે રસાયણો, દરિયાઈ અને સીફૂડ, કાપડ અને પ્રોસેસ્‍ડ ફૂડ નિકાસમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્‍યો હતો.

નિકાસકારો હવે આ કટોકટીને પહોંચી વળવા માટે તાત્‍કાલિક નીતિ સહાયની માંગ કરી રહ્યા છે. GTRI એ જણાવ્‍યું હતું કે, પ્રાથમિકતાનાં પગલાંમાં ફાઇનાન્‍સિંગ ખર્ચ ઘટાડવા માટે વ્‍યાજ સમાનતા સપોર્ટમાં વધારો, પ્રવાહિતાના દબાણને ઓછું કરવા માટે ઝડપી ડ્‍યુટી મુક્‍તિ અને પ્‍લ્‍પ્‍ચ્‍ નિકાસકારો માટે કટોકટી ક્રેડિટ લાઇનનો સમાવેશ થાય છે.

તાત્‍કાલિક હસ્‍તક્ષેપ વિના, ભારત વિયેતનામ, મેક્‍સિકો અને ચીન જેવા દેશો સામે બજારહિસ્‍સો ગુમાવવાનું જોખમ ધરાવે છે, જ્‍યાં તે પરંપરાગત રીતે પ્રભુત્‍વ ધરાવતું ક્ષેત્રોમાં પણ.

GTRI એ નિષ્‍કર્ષ કાઢ્‍યો, ૅતાજેતરના ડેટા એક વાત સ્‍પષ્ટ કરે છે. ટેરિફથી માત્ર ભારતના વેપાર માર્જિન જ નહીં પરંતુ મુખ્‍ય નિકાસ ઉદ્યોગોમાં માળખાકીય નબળાઈઓ પણ છતી થઈ છે.(૩૮.૧૪)