નવી દિલ્‍હી તા.૩: જો તમારૂ કે તમારા કોઈ પ્રિયજનનું ક્‍યારેય ઓપરેશન થયું હોય, તો તમે જોયું હશે કે, ડોકટરો અથવા હોસ્‍પિટલ સ્‍ટાફ ઓપરેશન પહેલાં ઘણા કલાકો સુધી કંઈ પણ ખાવા કે પીવાની ના પાડે છે. ઘણીવાર, દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો ખાલી પેટે ઓપરેશન કરવાનો અર્થ સમજી શકતા નથી. ઘણા લોકો વિચારે છે કે, થોડું પાણી કે ચા પીવાથી શું ફરક પડશે? કેટલાક લોકો તો દર્દીને કંઈક ખાવા માટે દબાણ પણ કરે છે.

જોકે, ઓપરેશન પહેલાં કંઈ ખાવું કે પીવું ખૂબ ખતરનાક બની શકે છે. તે દર્દીના જીવનને પણ જોખમમાં મૂકી શકે છે. તેથી, ડોકટરો વારંવાર ભારપૂર્વક કહે છે કે, લોકોએ સર્જરી પહેલાં ઓછામાં ઓછા ૬ થી ૮ કલાક સુધી કંઈપણ ન ખાવું જોઈએ. તો ચાલો જાણીએ કે, ઓપરેશન પહેલાં ડોકટરો કંઈપણ ખાવા કે પીવાની મનાઈ કેમ કરે છે અને તેનાથી શું અસર થાય છે.

જ્‍યારે ઓપરેશન કરવામાં આવે છે, ત્‍યારે મોટાભાગના કિસ્‍સાઓમાં, દર્દીને જનરલ એનેસ્‍થેસિયા આપવામાં આવે છે, એક દવા જે દર્દીને સંપૂર્ણપણે બેભાન કરી દે છે. આ દરમિયાન, ગળી જવા, ખાંસી આવવા અથવા ઉલટી રોકવા જેવા કેટલાક સામાન્‍ય શારીરિક કાર્યો અસ્‍થાયી રૂપે બંધ થઈ જાય છે. જો ખોરાક અથવા પ્રવાહી પેટમાં હોય, તો તે એનેસ્‍થેસિયા દરમિયાન ઉલટી થઈ શકે છે અને શ્વસન માર્ગમાં પ્રવેશી શકે છે. આનાથી ખોરાક અથવા પ્રવાહી ફેફસાં સુધી પહોંચી શકે છે. આ સ્‍થિતિને એસ્‍પિરેશન કહેવામાં આવે છે.

એસ્‍પિરેશન ખૂબ જ ગંભીર પરિસ્‍થિતિઓનું કારણ બની શકે છે, જેમ કે ફેફસામાં ચેપ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અને જીવ પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આને એસ્‍પિરેશન ન્‍યુમોનાઇટિસ કહેવામાં આવે છે. તેથી, આ જોખમને ટાળવા માટે ઓપરેશન પહેલાં પેટને સંપૂર્ણપણે ખાલી કરવું ખૂબ જ મહત્‍વપૂર્ણ છે.

ઉલટી અથવા ઉબકાઃ ઓપરેશન પછી ઉલટી આવવી એક સામાન્‍ય બાબત છે. પેટ ખાલી રાખવાથી ઉલટી અથવા ઉબકા આવવાની શક્‍યતા ઓછી થાય છે.

એસ્‍પિરેશનનું જોખમઃ જો ખોરાક પેટમાં હોય અને તે ફેફસાંમાં જાય, તો તે જીવલેણ બની શકે છે.

ઓપરેશન દરમિયાન મુશ્‍કેલીઃ ખાસ કરીને પેટ અથવા આંતરડાની સર્જરી દરમિયાન, જો દર્દી કંઈક ખાય છે, તો પેટ યોગ્‍ય રીતે સાફ થઈ શકતું નથી, જે સર્જરીમાં વિલંબ અથવા મુશ્‍કેલી લાવી શકે છે.(૩૮.૨)