પટના, મંગળવાર, 04 નવેમ્બર 2025: મહાત્મા ગાંધીના પ્રથમ સત્યાગ્રહ માટે જાણીતું, ચંપારણ એક સમયે લૂંટ અને અપહરણની હિંસક ઘટનાઓને કારણે કુખ્યાત હતું. 1980 અને 1990 ના દાયકામાં ગુનાહિત ગેંગનો દબદબો હતો, જે 2005 સુધી યથાવત્ રહ્યો. બેરોજગારી અને કાયદો-વ્યવસ્થાની ચિંતાઓએ બિહારને ઉત્તર પ્રદેશ પછી સ્થળાંતર કરનારાઓની સંખ્યામાં દેશમાં બીજા ક્રમે ધકેલી દીધું હતું. પરંતુ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લામાં પરિસ્થિતિ પલટાઈ હોય તેવું લાગે છે!

"અંધારું થાય તોય દુકાન ખુલ્લી રહે છે!" - બદલાયેલું ચંપારણ
કોવિડ રોગચાળા દરમિયાન જ્યારે મોટી સંખ્યામાં સ્થળાંતર કરનારાઓ નોકરી ગુમાવીને પાછા ફર્યા, ત્યારે પશ્ચિમ ચંપારણ એવા જિલ્લાઓમાંનો એક હતો જ્યાં લોકોએ પાછા ફરવાનું પસંદ કર્યું.

રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર નાનું ભોજનાલય ચલાવતા સંજય ગુપ્તાએ કહ્યું, "મેં પાછા આવવાનું નક્કી કર્યું કારણ કે મને લાગ્યું કે અહીં રહેવું વધુ સુરક્ષિત છે. સારા રસ્તાઓ અને હાઇવે હોવાથી, હું દુકાન ખોલી શકું. પહેલા, અમે અંધારું થાય ત્યારે દુકાન ખુલ્લી રાખવાનું વિચારી શકતા ન હતા અને હવે મારી દુકાન મોડી સાંજ સુધી ખુલ્લી રહે છે.”

બેતિયામાં રહેતા શીલા દેવી માટે રાહતની વાત છે કે તેમના પુત્ર નરેશને મુંબઈ જવાની જરૂર ન પડી, જ્યાં તેના મોટા ભાઈને બીમાર પડતા મોટો ખર્ચ થયો હતો. 22 વર્ષીય નરેશ સ્થાનિક માછલી બજારમાં કામ કરે છે: "હું કદાચ વધારે કમાણી કરતો નથી, પણ હું મારા પોતાના ઘરમાં સૂઈ શકું છું અને મારા પરિવાર અને મિત્રો સાથે રહી શકું છું."

આવી 'સુરક્ષાની ભાવના' અને સારા માળખાગત સુવિધાઓના કારણે, શીલા અને તેમના પરિવાર જેવા ઘણા મતદારો આગામી ચૂંટણીમાં મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર અને NDAને ફરીથી સમર્થન આપવા માટે તૈયાર છે.
 
નીતિશ 'જંગલ રાજ' સામે સન્માનના હકદાર
લાલુ પ્રસાદના યુગના "જંગલ રાજ" સામે શાસક ગઠબંધનના આક્રમક અભિયાનને કારણે લોકોમાં રોમાંચ જોવા મળ્યો છે. પશ્ચિમ ચંપારણના લોકો, ખાસ કરીને મહિલાઓ, કાયદો અને વ્યવસ્થામાં સુધારો અને સારા રસ્તાઓ માટે નીતિશને શ્રેય આપે છે, અને કહે છે કે "બિહાર માટે તેમણે જે કર્યું છે તેના માટે તેમની પ્રશંસા થવી જોઈએ".

વકીલ રામ બાબુ કુમારના મતે, નીતિશની નીતિઓએ "જિલ્લામાં સ્થળાંતર 3-5% ઘટાડ્યું છે." જોકે ફરિયાદોની યાદી લાંબી છે, પરંતુ તેઓ માને છે કે NDA સરકાર રાજ્ય માટે "કંઈક" કરી શકે છે.
 
યુવાનોનો ગુસ્સો: "રસ્તાઓ પૂરતા નથી!"
સ્થાનિક યુવાનોની મોટી સંખ્યા નોકરીઓના અભાવ અંગે ફરિયાદ કરે છે. 28 વર્ષીય રાજ કુમાર, જે પોતાની પત્ની અને નાના બાળકોને છોડીને હૈદરાબાદમાં બાંધકામ કંપનીમાં કામ કરવા ગયા હતા, તે કહે છે:
"તમે દરેક ચૂંટણીમાં રસ્તાઓ માટે અથવા કાયદો અને વ્યવસ્થામાં સુધારો કરવા માટે મત માંગતા રહી શકતા નથી. સારા વિકાસ રેકોર્ડનો દાવો કરવા માટે રસ્તાઓ પૂરતા નથી. જો સરકારે યુવાનો માટે કંઈક કર્યું હોત, તો મને કામ માટે બીજા રાજ્યમાં જવું ન પડત."

આવા યુવાનોની આશાઓ હવે પ્રશાંત કિશોરના જન સુરાજ પર ટકેલી છે, જે જાતિ-પ્રભાવિત રાજ્ય રાજકારણમાં "અલગ ભાષા"નો ઉપયોગ કરી રહી છે. કરિયાણાની દુકાનના માલિક પ્રદીપ કુમાર (જે પહેલા લદ્દાખમાં કામ કરતા હતા) એ પણ જન સુરાજને ટેકો આપવાનું નક્કી કર્યું છે, કારણ કે તેમના પરિવારને લાગે છે કે "બિહારને પરિવર્તનની જરૂર છે."

આ બદલાવનો આહવાન બેતિયામાં ભાજપના પાંચ ટર્મના ધારાસભ્ય અને ભૂતપૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી રેણુ દેવી માટે મોટો પડકાર છે.
 
આર્થિક બૂસ્ટ: ખાંડ મિલો અને જમીનના વધતા મૂલ્યો
ચાણક્ય કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશનના ચેરમેન પ્રતીક એડવિન શર્માના મતે, 2005માં નીતિશ સત્તામાં આવ્યા પછી ગુંડાઓ અને ડાકુઓને ભગાડ્યા. જોકે રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માટે બિહારના ભૌગોલિક ગેરફાયદા છે (બંદર દૂર છે), પરંતુ કૃષિ-આધારિત ઉદ્યોગોએ આશા જગાવી છે.
આ પ્રદેશમાં લગભગ છ ખાંડ મિલો કાર્યરત છે.
હવે શેરડીના ખેડૂત માટે 25-40 કિમીની અંદર તેમના ઉત્પાદનો વેચવાનું શક્ય બન્યું છે.
આના કારણે જમીનના મૂલ્યમાં 20 વર્ષમાં ઓછામાં ઓછો 200% વધારો થયો છે.
જિલ્લો રાજ્યમાં સૌથી વધુ ટ્રેક્ટર ખરીદવાનો રેકોર્ડ ધરાવે છે, જે બિહારના ખાંડ ઉત્પાદનમાં 40% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.

શર્માએ સ્વીકાર્યું કે સ્થળાંતર ઘટ્યું છે, પરંતુ 'બ્રેઇન ડ્રેઇન' (પ્રતિભાનું નિકંદન) તીવ્ર છે. તેમણે માનવ સંસાધન પર વધુ ખર્ચ કરવા પર ભાર મૂક્યો.

નીતિશ સરકાર મહાગઠબંધન સાથેના 18 મહિનાના ગાળામાં ચાણપટિયા બ્લોકમાં સ્ટાર્ટ-અપ ઝોનનું પુનરાવર્તન કરવાના વચનને પૂર્ણ કરવામાં સંઘર્ષ કરી રહી છે, જેનો દોષ ભાજપ નેતાઓ મહાગઠબંધન સરકાર પર ઢોળી રહ્યા છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે હવે પશ્ચિમ ચંપારણના કુમારબાગમાં મલ્ટી-સેક્ટર SEZની જાહેરાત કરી છે, જે આગામી સમયમાં આર્થિક ગતિ લાવવાની અપેક્ષા છે.