બિહાર ચૂંટણીની અસરઃ શ્રમિકોની અછતથી ઉદ્યોગજગત હચમચ્યું
ચૂંટણી બિહારમાં થઈ રહી છે પણ તામિલનાડુથી લઈને પંજાબ સુધી કારખાનાઓમાં શ્રમિકોની કારમી આછત
નવી દિલ્હી,તા.૦૫: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીના પડઘા સેંકડો કિલોમીટર દૂર અન્ય રાજ્યોમાં પણ સ્પષ્ટપણે સંભળાઈ રહ્યા છે. ૭૪ મિલિયનથી વધુ લાયક મતદારો ધરાવતું બિહાર ૬ અને ૧૧ નવેમ્બરના રોજ મતદાન કરવાનું છે. બિહારમાં ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે, ત્યારે તમિલનાડુના કાપડ કારખાનાઓથી લઈને પંજાબના અસંખ્ય કારખાનાઓ સુધી ઘણા રાજ્યોમાં ઉદ્યોગ ધીમો પડી રહ્યો છે. તેનું કારણ બિહારી કામદારો છે, જે ઘણા રાજ્યોમાં ઉદ્યોગ અને અન્ય વ્યવસાયોનો મુખ્ય આધાર છે. આ રાજ્યોમાં ૩૦ થી ૬૦ ટકા બિહારી કામદારો ૨૫ ઓક્ટોબરથી શરૂ થયેલા છઠ તહેવાર માટે તેમના રાજ્યોમાં પાછા ફર્યા હતા અને ૧૧ નવેમ્બરના રોજ મતદાન કર્યા પછી જ પાછા ફરશે.
ઘણા ઉદ્યોગ સૂત્રોએ બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડને જણાવ્યું હતું કે લોકસભા ચૂંટણીઓ અથવા સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ દરમિયાન આવું નહોતું. જોકે, વિધાનસભા ચૂંટણીઓ માટે, મોટી સંખ્યામાં બિહારી કામદારો પાછા ફર્યા છે, જેના કારણે તમામ મુખ્ય ઔદ્યોગિક રાજ્યોમાં બાંધકામ, ઉત્પાદન અને પરિવહન ક્ષેત્રો પર અસર પડી છે.
ઉદાહરણ તરીકે, તમિલનાડુનું તિરુપુર, બિહારના ૨.૫ લાખ લોકોને રોજગારી આપે છે. તિરુપુર એક્સપોર્ટર્સ એન્ડ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (TEMA) ના પ્રમુખ એમ. મુથુરત્નમે જણાવ્યું હતું કે, અમારું કામ પ્રભાવિત થયું છે કારણ કે આ વખતે ૨.૫ લાખ લોકોમાંથી ૫૦-૬૦ ટકા લોકો પાછા ફર્યા છે. આ વખતે ચૂંટણી રાજકીય પક્ષો માટે કરો યા મરોની લડાઈ છે, તેથી લોકો પાછા ફર્યા છે. ઘણા લોકોને તેમના સંબંધીઓ અને અન્ય લોકોએ ટિકિટ મોકલીને લલચાવ્યા છે.
અસંગઠિત કામદારો માટે ઇ-શ્રમ પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ ડેટા અનુસાર, જેમાં નોંધાયેલા સ્થળાંતર કામદારોનો પણ સમાવેશ થાય છે, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને પﾍમિ બંગાળના લોકો કામની શોધમાં અન્ય રાજ્યોમાં સ્થળાંતર કરે તેવી શક્યતા સૌથી વધુ છે. આમાંથી, બિહારી મજૂરોની સંખ્યા લગભગ ૩૦ મિલિયન છે. તિરુપુર એકલું નથી જ્યાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ ઠપ્પ થઈ ગઈ છે.
દક્ષિણ ભારતની એક મોટી સિમેન્ટ કંપનીના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, બિહારમાં ચૂંટણીને કારણે આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યોમાં બાંધકામ અને અન્ય માળખાગત પ્રવૃત્તિઓ પહેલાથી જ ધીમી પડી ગઈ છે. સિમેન્ટની માંગમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. ઉદ્યોગના અન્ય જાણકારો આ માટે બિહાર ચૂંટણીને લગતા મુદ્દાઓને જવાબદાર માને છે, જેમાં બેરોજગારી, ગરીબી અને સ્થળાંતર સૌથી વધુ ચર્ચાતા મુદ્દાઓ છે.
સેન્ટર ફોર માઇગ્રેશન એન્ડ ઇન્ક્લુઝિવ ડેવલપમેન્ટ (CMID) ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર, જે સ્થળાંતરિત કામદારો સાથે કામ કરતી બિન-સરકારી સંસ્થા છે, વિનય પીટરે જણાવ્યું હતું કે, ચૂંટણી દરમિયાન બિહારી કામદારો આટલી મોટી સંખ્યામાં ક્યારેય ગયા નથી. તેમના જવાથી કેરળમાં બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ અને ફૂટવેર જેવા મુખ્ય ઉદ્યોગો પર પણ અસર પડી છે.
પીટરના મતે, આ વખતે બિહારમાં, નીતિશ કુમારની આગેવાની હેઠળની રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જોડાણ (NDA) સરકાર અને મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ, રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) વચ્ચે કરો યા મરોનો જંગ ચાલી રહ્યો છે, જેના કારણે તેમનું જવાનો વાજબી લાગે છે. તેમણે કહ્યું, આ અસ્તિત્વ માટેનો સંઘર્ષ છે, તેથી પક્ષો સ્થળાંતર કરનારાઓને પાછા આવવા અને મતદાન કરવા માટે કહી રહ્યા છે. છઠ પછી ચૂંટણી હોવાથી, કામદારોએ એક મહિનાની રજા લીધી.
પંજાબમાં રમકડા ઉદ્યોગ પહેલાથી જ યુએસ ટેરિફની અસરથી પીડાઈ રહ્યો હતો, અને હવે બિહારથી સ્થળાંતર કરનારા કામદારોના પાછા ફરવાથી સમસ્યા વધી ગઈ છે. રમતગમતના સામાન બનાવતી કંપની, સાવી ઇન્ટરનેશનલના ડિરેક્ટર મુકુલ વર્માના મતે, તેમના ઉત્પાદનમાં ૩૫-૪૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. તેમણે કહ્યું, અમારા મોટાભાગના કામદારો ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના છે. તેમાંથી મોટાભાગના દિવાળી પહેલા ઘરે જવા રવાના થઈ ગયા. ઉત્તર પ્રદેશના કામદારો દિવાળી પછી પાછા ફર્યા, પરંતુ મોટાભાગના બિહારી કામદારો આવ્યા નહીં. હવે, છઠ્ઠી તારીખે મતદાનના પ્રથમ તબક્કા પછી તેઓ પાછા ફરે તેવી અપેક્ષા છે.
સ્પોર્ટ્સ એન્ડ ટોય્ઝ એક્સપોર્ટર્સ એસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ સુમિત શર્મા કહે છે કે જલંધર અને લુધિયાણા ત્રણ મુખ્ય ઉદ્યોગો પર આધાર રાખે છે સ્પોર્ટ્સ અને રમકડાં, હેન્ડ ટૂલ્સ અને ચામડું. તેમણે ઉમેર્યું કે આ બધા ક્ષેત્રોમાં ઘણી મજૂરીની જરૂર પડે છે. છઠ પહેલા મોટાભાગના લોકો બિહાર જતા રહેવાને કારણે લગભગ એક મહિનાથી ઉત્પાદન ઠપ્પ થઈ ગયું છે. આનાથી ત્રણેય ઉદ્યોગોનો રૂ.૭૦૦ થી રૂ.૧,૦૦૦ કરોડનો વ્યવસાય ખોરવાઈ ગયો છે. તેઓ કહે છે, આ સમસ્યાઓના કારણે આપણે પાકિસ્તાન અને ચીનથી પાછળ રહી ગયા છીએ. શિયાળો આવી રહ્યો છે. જો ચામડા ઉદ્યોગ હવે માલનું ઉત્પાદન નહીં કરે, તો સિઝન શરૂ થાય તે પહેલાં આપણે વેપારીઓને માલ કેવી રીતે પહોંચાડીશું? આવી સ્થિતિમાં, લોકોને ચીન અને પાકિસ્તાનથી માલ આયાત કરવો પડશે.
કામદારોની અછત ફક્ત લુધિયાણા અને જલંધરના ઉદ્યોગોને અસર કરી રહી નથી. અમૃતસરના પ્રવાસન ઉદ્યોગને પણ અસર થઈ છે. ગુરુ નાનક જયંતીના દિવસે, શહેર સુવર્ણ મંદિરની મુલાકાત લેતા પ્રવાસીઓથી ભરેલું છે. પરંતુ આ વખતે, શહેરની હોટલોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. એક હોટેલ માલિકે કહ્યું, એક વર્ષની મુશ્કેલી પછી, હોટલો આખરે સામાન્ય થઈ ગઈ છે. સરહદી તણાવને કારણે, ત્રણ મહિનાથી કોઈ આવી રહ્યું ન હતું. હવે બધું સામાન્ય થઈ ગયું છે, ત્યારે મદદ કરવા માટે કોઈ કામદાર નથી.
રેસ્ટોરન્ટ અને હોટલો ભરાઈ ગઈ છે, પરંતુ કામદારોના અભાવે, અમે મહેમાનોને યોગ્ય રીતે સેવા આપી શકતા નથી. પ્રવાસીઓ મોટી હોટલોમાં પણ ખામીઓ અંગે ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પણ પ્રવાસન વ્યવસાયને અસર થઈ છે, જ્યાં બિહારના લોકો પ્રવાસન ઉદ્યોગમાં કામ કરે છે.
દાલ લેક પર હોડી ચલાવતા અસદ કહે છે, આ ચોક્કસ પ્રકારના પ્રવાસીઓ માટેનો સમય છે. સામાન્ય રીતે, બિહારી કામદારો છઠ ઉજવ્યા પછી એક અઠવાડિયામાં પાછા ફરે છે, પરંતુ આ વખતે, ચૂંટણીને કારણે, તેઓ પાછા રોકાઈ ગયા છે. હાલમાં, દરેકને દિવસમાં સરેરાશ ૧૦ ટ્રિપ મળી રહી છે. પરંતુ કોઈ કામદારો નથી, તેથી અમે ફક્ત આઠ જ કરી શક્યા છીએ. તફાવત બહુ વધારે નથી, પરંતુ જો આપણે બધી ટ્રિપ્સનો સરવાળો કરીએ, તો તે ખૂબ જ નોંધપાત્ર તફાવત છે, અને કોઈપણ રીતે, ડિસેમ્બરથી અમારી પાસે કોઈ કામ નહીં હોય.
દિલ્હીમાં, બિલ્ડરો પણ બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ પર અસર થવાની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. દિલ્હીના એક બિલ્ડરે કહ્યું, મજૂરોની અછતને કારણે કામ ધીમું પડી ગયું છે. પ્રદૂષણ પણ વધી રહ્યું છે, તેથી બાંધકામ થોડા દિવસો માટે બંધ રહેશે. આનાથી લોકોને તેમના ઘર મેળવવામાં વિલંબ થશે, અને અમારે પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવણી કરવી પડશે.
વ્યાપાર સંગઠન CAITના સ્થાપક પ્રવીણ ખંડેલવાલ કહે છે, બિહાર અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશના કામદારો મોટી સંખ્યામાં ચૂંટણી અને છઠ પૂજા પહેલા પાછા ફર્યા હતા. આવું દર વર્ષે થાય છે, પરંતુ આ વખતે રિટેલ, લોજાિસ્ટિક્સ અને બાંધકામ જેવા ક્ષેત્રોમાં કામદારોની નોંધપાત્ર અછત જોવા મળી છે. જોકે, દિલ્હીના મોટાભાગના વ્યવસાયોએ આની અપેક્ષા રાખી હતી અને અગાઉથી વ્યવસ્થા કરી હતી. તેથી, અહીં બહુ ઓછી અસર થઈ છે.
(1:20 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
