બેઇજિંગ/સિંગાપોર : વિશ્વભરના કોફી બજારમાં, ખાસ કરીને એશિયામાં, એક મોટો વ્‍યાપારિક સંઘર્ષ શરૂ થયો છે. સ્‍ટારબક્‍સ જેવી દાયકાઓ જૂની વૈશ્વિક કોફી ચેઇન્‍સને ચીન અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાની નવી સ્‍થાનિક (લોકલ) કંપનીઓ તરફથી ભારે સ્‍પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ચીનની ‘લકિન કોફી' અને મલેશિયાની ‘ઝુસ કોફી' જેવી બ્રાન્‍ડો આક્રમક કિંમતો, સ્‍થાનિક સ્‍વાદ મુજબના પીણાં અને મોબાઈલ એપ્‍લિકેશન જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીના જોરે ગ્રાહકોને ઝડપથી આકર્ષી રહી છે.

કોફીના વૈશ્વિક બજારમાં ‘વૈશ્વિક કોફી યુદ્ધ' (ગ્‍લોબલ કોફી વોર) તરીકે ઓળખાતી એક નવી અને તીવ્ર સ્‍પર્ધા શરૂ થઈ છે. આ યુદ્ધનું કેન્‍દ્રબિંદુ એશિયા ખંડ છે, જ્‍યાં અમેરિકા સ્‍થિત સ્‍ટારબક્‍સ જેવી દિગ્‍ગજ આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓને નવી, સ્‍થાનિક સ્‍ટાર્ટઅપ કંપનીઓ જોરદાર પડકાર ફેંકી રહી છે.

ચીન તાજેતરમાં જ અમેરિકાને પાછળ છોડીને બ્રાન્‍ડેડ કોફી શોપ્‍સ માટે વિશ્વનું સૌથી મોટું બજાર બની ગયું છે. આ બજારમાં, સ્‍થાનિક બ્રાન્‍ડ 'લકિન કોફી' (Luckin Coffee) અને 'કોટી કોફી' (Cotti Coffee) એ સ્‍ટારબક્‍સ સામે સીધું કિંમત યુદ્ધ (પ્રાઇસ વોર) છેડ્‍યું છે. આ કંપનીઓ અત્‍યાધુનિક મોબાઈલ એપ્‍લિકેશન દ્વારા ગ્રાહકોને ઓર્ડર આપવા, ઝડપી ‘ટેક-અવે' (લઈ જવાની) સુવિધા અને આક્રમક ડિસ્‍કાઉન્‍ટ (વળતર) આપે છે. આ રણનીતિને કારણે તેઓએ બજારનો મોટો હિસ્‍સો કબજે કર્યો છે. એટલું જ નહીં, ‘લકિન કોફી' એ હવે અમેરિકામાં પણ પોતાના સ્‍ટોર ખોલીને સ્‍ટારબક્‍સને તેના જ ઘરઆંગણે પડકાર ફેંક્‍યો છે.

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, જેમાં મલેશિયા, ઇન્‍ડોનેશિયા, થાઇલેન્‍ડ અને વિયેતનામ જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે, ત્‍યાં પણ આ જ વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. અહીંની સ્‍થાનિક બ્રાન્‍ડો પﾍમિી સ્‍વાદને બદલે ‘પ્રાદેશિક સ્‍વાદ' (લોકલ ફલેવર) અને પરંપરા પર ભાર મૂકી રહી છે.

મલેશિયાની ‘ઓલ્‍ડટાઉન વ્‍હાઇટ કોફી' (OldTown White Coffee) અને ‘ઝુસ કોફી' (ZUS Coffee), ઇન્‍ડોનેશિયાની ‘કોપી કેનાંગન' (Kopi Kenangan) અને થાઇલેન્‍ડની ‘કાફે એમેઝોન' (Caf$ Amazon) જેવી કંપનીઓ ગ્રાહકોને તેમની સંસ્‍કૃતિ સાથે જોડાયેલા પીણાં અને વાજબી ભાવ ઓફર કરી રહી છે. આ કંપનીઓ માત્ર કોફી વેચી રહી નથી, પરંતુ ‘સ્‍થાનિક ગૌરવ' (લોકલ પ્રાઇડ)ની ભાવના પણ વેચી રહી છે, જે યુવા ગ્રાહકોને ખૂબ પસંદ આવી રહી છે. આમ, આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ માટે એશિયાનું બજાર જીતવું હવે પહેલા જેટલું સરળ રહ્યું નથી.