સ્કૂલ-કોલેજો-હોસ્પિટલો-બસ-રેલ્વે સ્ટેશનો પરથી રખડતા ઢોર-કુતરા હટાવો
માર્ગો-હાઈવે પર અડિંગો જમાવતા શ્વાન-ઢોર મામલે સુપ્રિમ કોર્ટ આકરાપાણીએઃ ગુજરાત સહિત તમામ રાજ્યોને આપ્યો કડક આદેશઃ મુખ્ય સચિવોને ત્વરિત પાલનની સૂચના : રખડતા કુતરાઓને ‘ડોગ શેલ્ટર હોમ'માં મોકલવામાં આવેઃ ૮ સપ્તાહનો આપ્યો સમયઃ રખડુ કુતરા પ્રવેશી ન શકે તે માટે મહત્વના સ્થળોએ ફેન્સીંગ પણ લગાડો
નવી દિલ્હી, તા.૭: સુપ્રીમ કોર્ટે રખડતા કૂતરાઓના મુદ્દા પર એક મોટો આદેશ આપ્યો, જાહેર સ્થળોએથી તેમને દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો. દેશભરમાં કૂતરા કરડવાની વધતી જતી સંખ્યા પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા, સુપ્રીમ કોર્ટે એક મોટો આદેશ આપ્યો. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે રાજ્ય સરકારો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો બે અઠવાડિયામાં જિલ્લા હોસ્પિટલો, જાહેર રમતગમત સંકુલ અને રેલ્વે સ્ટેશન સહિત તમામ સરકારી સંસ્થાઓની ઓળખ કરે અને ખાતરી કરે કે રખડતા કૂતરાઓના પ્રવેશને રોકવા માટે યોગ્ય સીમા દિવાલો બનાવીને પરિસર સુરક્ષિત છે. આ કાર્ય આઠ અઠવાડિયામાં પૂર્ણ કરવાનું છે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક સંસ્થાઓ (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો, મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલો, વગેરે) આ વિસ્તારોમાંથી રખડતા કૂતરાઓને પકડવા માટે જવાબદાર રહેશે. તેમણે તેમને પકડી લેવા જોઈએ, તેમને રસી આપવી જોઈએ, તેમને નસબંધી કરવી જોઈએ અને પછી તેમને નિયુક્ત કૂતરા આશ્રયસ્થાનોમાં મૂકવા જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે કૂતરાઓને તે જ સ્થળોએ પાછા છોડવા જોઈએ નહીં, કારણ કે આમ કરવાથી આ સંસ્થાઓને કૂતરાઓથી મુક્ત કરવાનો હેતુ નિષ્ફળ જશે. કોર્ટે સ્થાનિક સંસ્થાઓને સમયાંતરે નિરીક્ષણ કરવાનો પણ આદેશ આપ્યો હતો જેથી ખાતરી થાય કે રખડતા કૂતરાઓ આ વિસ્તારોમાં ફરીથી કબજો ન કરે. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ, સંદીપ મહેતા અને એન.વી. અંજારિયાની બેન્ચે રખડતા કૂતરાઓ પરના સુઓમોટો કેસમાં આ આદેશ આપ્યો હતો.
કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને આદેશનું કડક પાલન સુનિﾍતિ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતાના પરિણામે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે વ્યક્તિગત કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ નિર્દેશોને અમલમાં મૂકવા માટે સ્થાપિત સિસ્ટમની વિગતો આપતા ૮ અઠવાડિયાની અંદર સ્ટેટસ રિપોર્ટ સબમિટ કરવો આવશ્યક છે. ન્યાયાધીશ મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે ત્રીજો ભાગ સંસ્થાઓની સુરક્ષા સાથે સંબંધિત છે. કૂતરા કરડવાની વધતી જતી ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે આ જરૂરી નિર્દેશો જારી કર્યા છે.
૨૮ જુલાઈના રોજ, ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યાની સુનાવણી શરૂ કરી હતી. ૧૧ ઓગસ્ટના રોજ, કોર્ટે કૂતરા કરડવા અને હડકવાના વધતા જતા કેસ પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને દિલ્હી સરકારને તમામ વિસ્તારોમાંથી રખડતા કૂતરાઓને પકડીને કૂતરાઓના આશ્રયસ્થાનોમાં મોકલવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો, તેમને પાછા છોડવા નહીં. આ આદેશો દિલ્હી, તેમજ નોઈડા, ગુરુગ્રામ અને ગાઝિયાબાદમાં લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા.
કોર્ટે એવી પણ ચેતવણી આપી હતી કે કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા સંગઠન જે અધિકારીઓને કૂતરાઓને પકડવામાં અવરોધે છે અથવા અવરોધે છે તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. કોર્ટે કહ્યું કે જો જરૂરી હોય તો, આ હેતુ માટે એક અલગ ટીમ અથવા દળની રચના કરી શકાય છે. જો કે, ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ, મામલો નાટકીય વળાંક પર પહોંચ્યો જ્યારે કેટલાક વકીલોએ મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. સમક્ષ દલીલ કરી. ગવઈએ જણાવ્યું હતું કે પારડીવાલા બેન્ચના આદેશો અગાઉના કેટલાક આદેશોનો વિરોધાભાસ કરે છે. ત્યારબાદ આ મામલો ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથની આગેવાની હેઠળની ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચને મોકલવામાં આવ્યો હતો.
દરેક સંસ્થાના મેનેજમેન્ટે પરિસરની જાળવણી માટે જવાબદાર નોડલ અધિકારીની નિમણૂક કરવી આવશ્યક છે. સ્થાનિક મ્યુનિસિપલ સંસ્થા આ સુવિધાઓનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરશે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે રખડતા કૂતરાઓ તેમના માટે સંવર્ધન સ્થળ ન બને. સરકારી સંસ્થાઓના પરિસરમાં જોવા મળતા કોઈપણ રખડતા કૂતરાને તાત્કાલિક દૂર કરીને આશ્રયસ્થાનમાં લઈ જવામાં આવશે, જ્યાં તેને વંધ્યીકળત કરવામાં આવશે અને ત્યાં રાખવામાં આવશે. કૂતરાઓને તે જ સ્થળે પાછા છોડવા પર પ્રતિબંધ છે જ્યાં તેમને પકડવામાં આવ્યા હતા. આમ કરવાથી સમગ્ર કામગીરી નિરર્થક થઈ જશે.
જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે બીજો રાજસ્થાન હાઇકોર્ટના નિર્દેશો સાથે સંબંધિત છે. નિર્દેશોને ફરીથી સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તમામ રાજ્યોના નોડલ અધિકારીઓ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો વગેરે પરથી રખડતા પ્રાણીઓને દૂર કરવાની ખાતરી કરશે. હાઇવે, રસ્તાઓ અથવા એક્સપ્રેસવે પર જોવા મળતા તમામ પ્રાણીઓને તાત્કાલિક દૂર કરવા માટે સંયુક્ત, સંકલિત ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવશે. ઢોર અને અન્ય પ્રાણીઓને તમામ જરૂરી સંભાળ પૂરી પાડવામાં આવશે. તેમના નિર્ણયમાં, ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે બેન્ચનો આદેશ ત્રણ ભાગમાં છે. પહેલો પાલન અંગેનો આદેશ છે. એમિકસ રિપોર્ટની સામગ્રી અમારા આદેશના અભિન્ન ભાગ તરીકે વાંચવામાં આવશે. રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ આગામી સુનાવણી પહેલાં એક વ્યાપક સોગંદનામું દાખલ કરશે, જેમાં રિપોર્ટમાં દર્શાવેલ ખામીઓને દૂર કરવા માટે લેવામાં આવેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવશે. આ સંદર્ભમાં કોઈપણ ઢીલને ગંભીરતાથી જોવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્દેશમાં વધુમાં જણાવ્યું હતું કે દરેક ઓથોરિટી હાઇવે અને અન્ય એક્સપ્રેસવે પર રખડતા પશુઓની જાણ કરવા માટે હાઇવે પેટ્રોલ ટીમ બનાવશે. બધા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર રખડતા પશુઓની હાજરીની જાણ કરવા માટે હેલ્પલાઇન નંબર હશે. બધા રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો આ નિર્દેશોનું કડક પાલન સુનિﾍતિ કરશે. વધુમાં, દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કોર્ટના નિર્દેશો અને એમિકસ રિપોર્ટનું પાલન સુનિﾍતિ કરવા માટે વ્યાપક સોગંદનામું ફાઇલ કરશે. રખડતા કૂતરાના કેસમાં, સુ-ીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે એમિકસ રિપોર્ટ રેકોર્ડ પર લેવામાં આવે અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનો ભાગ બને.
૧૪ ઓગસ્ટના રોજ, ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે આ મામલાની સુનાવણી કરી અને ૧૧ ઓગસ્ટના આદેશ પર સ્ટે મૂકવો કે નહીં તે અંગેનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો. ૨૨ ઓગસ્ટના રોજ, આ બેન્ચે પારડીવાલા બેન્ચના ૧૧ ઓગસ્ટના આદેશ પર વચગાળાનો સ્ટે આપ્યો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, ૧૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫માં આપેલો નિર્દેશ, સારવાર અને રસીકરણ પછી પણ કૂતરાઓને છોડવા ન દેવાનો આદેશ ખૂબ કઠોર છે.
કોર્ટે વધુમાં કહ્યું હતું કે, જે કૂતરાઓ નસબંધી, રસીકરણ અને કળમિનાશક પછી સ્વસ્થ હોય તેમને તે જ વિસ્તારમાં પાછા છોડવા જોઈએ જ્યાંથી તેમને પકડવામાં આવ્યા હતા, સિવાય કે જે કૂતરાઓ હડકવાથી સંક્રમિત હોય, ચેપગ્રસ્ત હોવાની શંકા હોય અથવા આક્રમક વર્તન દર્શાવતા હોય. કોર્ટે જાહેર સ્થળોએ રખડતા કૂતરાઓને ખોરાક આપવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકયો હતો અને કહ્યું હતું કે આ માટે અલગ નિયુક્ત સ્થળો બનાવવા જોઈએ. (રર.૧૯)
(2:49 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
