નવી દિલ્હી : નેપાળ હવે ચીનમાં તેની નવી ₹1000 ની નોટ છાપવા જઈ રહ્યું છે. નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંકે ₹430 મિલિયન (430 મિલિયન) છાપવા માટે ચીનની સરકારી કંપની ચાઇના બેંકનોટ પ્રિન્ટિંગ એન્ડ મિન્ટિંગ કોર્પોરેશનને કોન્ટ્રાક્ટ આપ્યો છે. બેંક અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ આશરે $16.98 મિલિયન (આશરે ₹142 કરોડ) અંદાજવામાં આવ્યો છે.

નેપાળે આ કંપનીને ડિઝાઇન, પ્રિન્ટિંગ અને સપ્લાય માટે ઇરાદો પત્ર જારી કર્યો. આ ચીની કંપનીએ અગાઉ નેપાળની ₹5, ₹10, ₹100 અને ₹500 ની નોટ છાપી છે. આ વખતે તેની સૌથી ઓછી બોલીના આધારે તેની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. તાજેતરના Gen-Z વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા સરકારને ઉથલાવી દેવામાં આવ્યા બાદ નેપાળનું આ પગલું આવ્યું છે.

નેપાળનો નિર્ણય ભારત અને ચીન વચ્ચે વધતી પ્રાદેશિક અને આર્થિક સ્પર્ધાના સમયે આવ્યો છે. નેપાળ પરંપરાગત રીતે તેના ઘણા સુરક્ષા અને ચલણ છાપવાના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભારત પર આધાર રાખતો હતો, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં, તે ચીન તરફ વળી રહ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું નેપાળ અને ચીન વચ્ચે વધતા આર્થિક સંબંધોનો સંકેત આપે છે. ભારત માટે, આ એક વ્યૂહાત્મક સંકેત હોઈ શકે છે કે નેપાળ હવે ચલણ છાપવા જેવી સંવેદનશીલ પ્રક્રિયાઓ માટે પણ તેના પાડોશી ચીન પર આધાર રાખી રહ્યું છે.

નેપાળ નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંક (NRB) દ્વારા તેની ચલણ નોટો છાપે છે, પરંતુ તેની પાસે પોતાની નોટો છાપવા માટે મશીનરી નથી. તેથી, તે ટેન્ડર દ્વારા વિદેશી કંપનીઓને કોન્ટ્રાક્ટ આપે છે. ઐતિહાસિક રીતે, બ્રિટનની ડી લા રુ કંપની અને ભારતના નાસિક પ્રેસ દ્વારા નોટો છાપવામાં આવતી હતી. 2015 થી, ચીનની ચાઇના બેંકનોટ પ્રિન્ટિંગ અને મિન્ટિંગ કોર્પોરેશન (CBPM) એ તેનો પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર જીત્યો છે, જેમાં 1,000 રૂપિયાની નોટનો પણ સમાવેશ થાય છે.

ચાઇના બેંકનોટ પ્રિન્ટિંગ અને મિન્ટિંગ કોર્પોરેશન વિશ્વની સૌથી મોટી બેંકનોટ પ્રિન્ટિંગ કંપની છે, જે મુખ્યત્વે પોતાનું ચલણ (રેનમિન્બી) છાપે છે. જો કે, 2015 થી, બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) હેઠળ, તે ઘણા દેશો માટે નોટો છાપી રહી છે. આ દેશો મુખ્યત્વે વિકાસશીલ દેશો છે, જે તેની ઓછી કિંમત અને અદ્યતન સુરક્ષા સુવિધાઓ માટે ચીન પર આધાર રાખે છે. ચીન મુખ્યત્વે નવ દેશો માટે નોટો છાપે છે: નેપાળ, થાઇલેન્ડ, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, મલેશિયા, બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના, પોલેન્ડ અને પાકિસ્તાન.