નવી દિલ્‍હી, તા.૧૦: એક મોટો ખતરો ટળી ગયો છે. જો આતંકવાદીઓ તેમના કાવતરામાં સફળ થયા હોત તો તેના પરિણામો ભયાનક હોત. ગુજરાત ATS એ સફળતાપૂર્વક એક મોટું ઓપરેશન હાથ ધર્યું અને ત્રણ શંકાસ્‍પદ આતંકવાદીઓના કાવતરાને નિષ્‍ફળ બનાવ્‍યું. શષાોના જથ્‍થા ઉપરાંત, તેઓએ ઘાતક ઝેર રિસિન પણ જપ્ત કર્યું. આતંકવાદીઓના કાવતરાની તીવ્રતાનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે આ ઝેરનો એક નાનો કણ પણ વ્‍યક્‍તિને મારવા માટે પૂરતો છે.

દેશમાં બે દિવસમાં બે મોટા આતંકવાદી કાવતરાનો પર્દાફાશ થયો છે. હરિયાણાના ફરીદાબાદમાં ૩૫૦ કિલો એમોનિયમ નાઈટ્રેટ જપ્ત કરવામાં આવ્‍યું હતું, જ્‍યારે ગુજરાતના અમદાવાદમાં ઝેરી રાસાયણિક રિસિનનો મોટો જથ્‍થો બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હતો.

ગુજરાત આતંકવાદ વિરોધી ટુકડી  દ્વારા ધરપકડ કરાયેલા ત્રણ ISIS આતંકવાદીઓમાંથી એક, એક ડૉક્‍ટર, કથિત રીતે અત્‍યંત ઝેરી રાસાયણિક રિસિન તૈયાર કરી રહ્યો હતો.

આરોપી ડૉક્‍ટરે સોમવારે ત્રણ શહેરોમાં ભીડભાડવાળા ખાદ્ય બજારોનું સર્વેક્ષણ કર્યું હતું, એમ અધિકારીઓએ જણાવ્‍યું હતું. પોલીસના જણાવ્‍યા અનુસાર, ડૉક્‍ટરે છેલ્લા છ મહિનામાં દિલ્‍હીની આઝાદપુર મંડી, અમદાવાદની નરોડા ફળ બજાર અને લખનૌમાં RSS કાર્યાલયનું સર્વેક્ષણ કર્યું હતું. ગીચ ભીડ અને ઉચ્‍ચ જાહેર પ્રવળત્તિને કારણે પસંદ કરાયેલા આ સ્‍થળોને સંભવિત લક્ષ્ય માનવામાં આવતા હતા.

ATS એ જણાવ્‍યું હતું કે હૈદરાબાદ સ્‍થિત અહમદ મોહીઉદ્દીન સૈયદ નામનો ૩૫ વર્ષીય ડૉક્‍ટર એરંડાના બીજમાંથી કાઢવામાં આવતા પ્રોટીન, રિસિનને સંભવિત હુમલા માટે હથિયાર બનાવવાની રીતો શોધી રહ્યો હતો.

રિસિનનું ઝેર દુર્લભ છે અને સામાન્‍ય રીતે બીજ ખાવાથી જ થાય છે. જોકે આ ઝેર મોટી માત્રામાં જીવલેણ બની શકે છે, નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ગુનાહિત ઉપયોગના કિસ્‍સાઓ અસામાન્‍ય છે અને સામાન્‍ય રીતે સમયસર તબીબી સંભાળ સાથે તેની સારવાર કરી શકાય છે.

આ ઝેર ઇન્‍જેક્‍ટ કરી શકાય છે, ગળી શકાય છે અથવા શ્વાસમાં લઈ શકાય છે. ૨૦૨૦ માં રિસિનનો ઉપયોગ કરીને યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પની હત્‍યા કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્‍યો હતો. ભૂતપૂર્વ રાષ્‍ટ્રપતિ બરાક ઓબામાને બે વાર આ ઝેર પરબિડીયાઓમાં મોકલવામાં આવ્‍યું હતું.

એક સત્તાવાર નિવેદનમાં, ગુજરાત એટીએસે જણાવ્‍યું હતું કે, અહમદ મોહિઉદ્દીન સૈયદ એક મોટો આતંકવાદી હુમલો કરવા માટે રાઇઝિન (રિસિન) નામનું અત્‍યંત ઘાતક ઝેર તૈયાર કરી રહ્યા હતા. આ હેતુ માટે, તેમણે પહેલાથી જ જરૂરી સંશોધન શરૂ કરી દીધું હતું, સાધનો, કાચો માલ ખરીદ્યો હતો અને તેની તૈયારી માટે જરૂરી પ્રારંભિક રાસાયણિક પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી હતી.

ગુજરાત ATS એ ત્રણ વ્‍યક્‍તિઓની ધરપકડ કરી છે તેલંગાણાના ડૉ. અહેમદ મોઇયુદ્દીન સૈયદ, શામલીના દરજી આઝાદ સુલેમાન શેખ અને લખીમપુરીના મોહમ્‍મદ સુહેલ મોહમ્‍મદ સલીમ ખાન. ડૉ. સૈયદ ચીનની એક મેડિકલ કોલેજમાંથી MBBS ડિગ્રી ધરાવે છે. તે ખતરનાક રિસિન લેથલ ટોક્‍સિનના ઉત્‍પાદનમાં સામેલ વ્‍યક્‍તિ છે. હથિયારો ઉપરાંત, પોલીસે ૧૦ લિટર એરંડા તેલ પણ જપ્ત કર્યું. પોલીસના જણાવ્‍યા અનુસાર, સૈયદ આ ઝેરનો ઉપયોગ કરીને ભારતમાં આતંકવાદી હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો.

રિસિનને અત્‍યંત ખતરનાક રાસાયણિક હથિયાર તરીકે વર્ગીકળત કરવામાં આવ્‍યું છે. કેમિકલ વેપન્‍સ કન્‍વેન્‍શનના શેડ્‍યૂલ ૧ માં તેનો સમાવેશ કરીને તેને પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્‍યું છે. તે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત છે. આતંકવાદીઓ આ ઝેર તૈયાર કરીને ભારતમાં આતંકવાદી હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા.

રિસિન એ એરંડાના બીજમાંથી કાઢવામાં આવેલું એક અત્‍યંત ખતરનાક ઝેર છે. તે એરંડા તેલના ઉત્‍પાદન પછી બચેલા કચરામાંથી કાઢવામાં આવે છે. આ ઝેરને વિશ્વના સૌથી ઘાતક જૈવિક અને રાસાયણિક ઝેરમાંનું એક માનવામાં આવે છે. થોડા મિલિગ્રામ, અથવા મીઠાના નાના દાણા જેટલું પણ, કોઈને મારવા માટે પૂરતું છે. આ ઝેર ઇન્‍જેક્‍શન દ્વારા, ખોરાકમાં ભળીને અને શ્વાસ દ્વારા પણ શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.

આનો અર્થ એ છે કે જો આ ઝેર હવામાં ફેલાય છે, તો તેના સંપર્કમાં આવતા લોકો પીડાદાયક મળત્‍યુ પામી શકે છે. શરીરમાં પ્રવેશતા જ, રિસિન તરત જ કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે અને પ્રોટીન બનાવવાની પ્રક્રિયામાં વિક્ષેપ પાડે છે. થોડીક સેકન્‍ડોમાં, યકળત અને કિડની સહિતના અંગો કાર્ય કરવાનું બંધ કરી દે છે. સૌથી ખતરનાક વાત એ છે કે, આ ઝેર માટે હાલમાં કોઈ મારણ કે સારવાર નથી. આનો અર્થ એ છે કે જો તે આખા શરીરમાં ફેલાય તો મળત્‍યુ નિﾍતિ છે.

આ ઝેરનો ઉપયોગ કરીને અગ્રણી અમેરિકન વ્‍યક્‍તિઓને નુકસાન પહોંચાડવાનું કાવતરું ઘડવામાં આવ્‍યું હતું. ૨૦૧૩ માં, યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ બરાક ઓબામાને એક અનામી પત્ર મળ્‍યો જેમાં રિસિન હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્‍યો હતો. ૨૦૨૦ માં, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પને પણ આવો જ પત્ર મોકલવામાં આવ્‍યો હતો. જો કે, આ કાવતરું તેના પ્રારંભિક તબક્કે નિષ્‍ફળ ગયું હતું. (રર.૨૫)