નવી દિલ્‍હી, તા.૧૩: જો તમને કયારેય કોઈ બેંક દ્વારા ખોટા ચાર્જ લગાવીને હેરાન કરવામાં આવ્‍યા હોય, તો દિલ્‍હીના એક ગ્રાહકની આ વાર્તા તમને હિંમત આપશે. સ્‍ટેટ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (SBI) એ ખોટા ECS બાઉન્‍સ ચાર્જ માટે માત્ર રૂ.૪,૪૦૦ વસૂલ્‍યા હતા, પરંતુ ૧૫ વર્ષની કાનૂની લડાઈ પછી, તે જ બેંકને હવે તેણીને રૂ.૧.૭ લાખ વળતર ચૂકવવાની ફરજ પડી છે. ચાલો સમગ્ર કેસની વિગતવાર તપાસ કરીએ.હકીકતમાં, દિલ્‍હીની એક મહિલાએ ૨૦૦૮ માં HDFC બેંકમાંથી રૂ.૨.૬ લાખની કાર લોન લીધી હતી. તેણીએ SBI ની કરવલ નગર શાખામાં તેના બચત ખાતામાંથી ECS દ્વારા ઓટો-ડિડક્‍શન સક્રિય કર્યું હતું જેથી EMI ચૂકવી શકાય. EMI દર મહિને રૂ.૭,૦૫૪ હતો, પરંતુ આશ્‍ચર્યજનક રીતે, EMI ૧૧ વખત બાઉન્‍સ થયો, અને SBI દરેક વખતે  રૂ.૪૦૦ વસૂલતી હતી, જે કુલ રૂ.૪,૪૦૦ થાય છે.

મહિલાના જણાવ્‍યા મુજબ, તેણીના ખાતામાં હંમેશા પૂરતું બેલેન્‍સ હતું, છતાં બેંકે ECS ચુકવણીને અસ્‍વીકાર્ય બતાવી. તેણીએ તરત જ બેંક અધિકારીઓને ફરિયાદ કરી અને બેંક સ્‍ટેટમેન્‍ટ મેળવ્‍યા જેથી સાબિત થાય કે બેલેન્‍સ કયારેય ઓછું નહોતું. જોકે, SBI એ તેણીની અરજીને અવગણી.

૧૫ વર્ષ લાંબી કાનૂની લડાઈ : મહિલાએ ત્‍યારબાદ ૨૦૧૦ માં જિલ્લા ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ દાખલ કરી, પરંતુ તેનો દાવો નકારી કાઢવામાં આવ્‍યો. નિરાશ થયા વિના, તેણી આ મામલો રાષ્‍ટ્રીય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગ (NCDRC) પાસે લઈ ગઈ, જેણે તેને બીજી સુનાવણી માટે દિલ્‍હી રાજ્‍ય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગને મોકલી દીધો. છેવટે, ૯ ઓક્‍ટોબર, ૨૦૨૫ ના રોજ, દિલ્‍હી રાજ્‍ય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ પંચે તેના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્‍યો.

SBI ની દલીલ અને

કમિશનનો જવાબ

SBI એ જણાવ્‍યું હતું કે EMI કાપવામાં ન આવવાનું કારણ ECS આદેશ (એટલે કે, ઓટો પેમેન્‍ટ ફોર્મ) માં ભૂલ હતી. જોકે, ગ્રાહક કમિશને બેંકના દાવાને ફગાવી દીધો. કમિશને જણાવ્‍યું હતું કે જો ફોર્મ ખોટું હતું, તો બાકીના મહિનાઓ માટે EMI એ જ ફોર્મનો ઉપયોગ કરીને કેવી રીતે કાપવામાં આવી શકેરૂ. આ અસમર્થ છે. વધુમાં, SBI એ સાબિત કરવા માટે કોઈ પુરાવા પૂરા પાડવામાં નિષ્‍ફળ ગયા કે ગ્રાહકના ખાતામાં કોઈપણ મહિનામાં ભંડોળનો અભાવ હતો. જોકે, મહિલાએ તેના બેંક સ્‍ટેટમેન્‍ટ બતાવીને સાબિત કર્યું કે તેના ખાતામાં દર મહિને EMI ચૂકવવા માટે પૂરતું ભંડોળ હતું.

કમિશનનો આદેશઃ દિલ્‍હી રાજ્‍ય ગ્રાહક કમિશને SBI ને સેવામાં ખામી માટે દોષિત ઠેરવ્‍યું. કમિશને બેંકને મહિલાને માનસિક હેરાનગતિ અને તણાવ માટે વળતર તરીકે રૂ.૧૫૦,૦૦૦ ચૂકવવાનો પણ આદેશ આપ્‍યો. વધુમાં, બેંકે મુકદ્દમા ખર્ચ તરીકે રૂ.૨૦,૦૦૦ ચૂકવવા પડશે. બેંકે આ રકમ ત્રણ મહિનાની અંદર ચૂકવવી પડશે, નહીં તો ૭% વાર્ષિક વ્‍યાજ લાગુ પડશે. કમિશને તેના આદેશમાં જણાવ્‍યું હતું કે ફરિયાદી ૨૦૦૮ થી આ કેસથી પીડાઈ રહી છે. SBIની ભૂલથી તેણીને માત્ર નાણાકીય નુકસાન જ નહીં પરંતુ માનસિક તકલીફ પણ થઈ છે.

ગ્રાહકનો વિજય એક ઉદાહરણ છે

આ નિર્ણય લાખો ગ્રાહકો માટે એક પાઠ બની શકે છે જેમને બેંકો અને નાણાકીય સંસ્‍થાઓ દ્વારા વાજબી કારણો વિના ચાર્જ લગાવીને હેરાન કરવામાં આવે છે. આ કેસમાં મહિલાની દ્રઢતા અને ૧૫ વર્ષની કાનૂની લડાઈ સાબિત કરે છે કે જો તમારી પાસે પુરાવા અને સત્‍ય હોય, તો સૌથી મોટી બેંકને પણ જવાબદાર ઠેરવી શકાય છે.

ગ્રાહકોએ આ બાબતો ધ્‍યાનમાં રાખવી જોઈએ : જો તમારા ખાતામાંથી કોઈ ખોટા ચાર્જ કાપવામાં આવે છે, તો તાત્‍કાલિક લેખિત ફરિયાદ દાખલ કરો, તમારું બેંક સ્‍ટેટમેન્‍ટ સાચવો અને જો જરૂરી હોય તો, ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ દાખલ કરો.