નવી દિલ્હી :પોલિયોને વૈશ્વિક સ્તરે સમાપ્ત કરવા માટે ચાલી રહેલા યુદ્ધ સ્તરના પ્રયાસો વચ્ચે એક પડકારજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. જર્મનીના હેમ્બર્ગ શહેરમાં ગંદા પાણી (વેસ્ટ વોટર)ના એક નમૂનામાં વાઇલ્ડ પોલિયોવાયરસ ટાઇપ 1 (WPV1) મળી આવ્યો છે. યુરોપિયન સેન્ટર ફોર ડિસીઝ પ્રિવેન્શન એન્ડ કંટ્રોલ (ECDC) એ આ શોધને પોલિયો નાબૂદીના પ્રયાસો માટે એક મોટો પડકાર ગણાવ્યો છે. જોકે, સૌથી મોટી રાહતની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી કોઈ પણ મનુષ્યમાં આ ચેપની પુષ્ટિ થઈ નથી.

યુરોપિયન યુનિયનની એજન્સી ECDC ના જણાવ્યા મુજબ જર્મનીમાં ગંદા પાણીના નમૂનામાં WPV1 મળી આવવો અસામાન્ય છે. WPV1 ના જીનોમ સિક્વન્સિંગ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે તે અફઘાનિસ્તાનના એક આનુવંશિક ક્લસ્ટર સાથે અત્યંત સમાનતા ધરાવે છે. હાલમાં, WPV1 માત્ર અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનમાં જ ફેલાઈ રહ્યો છે, પરંતુ ભૂતકાળમાં તે આ દેશોની બહાર પણ જોવા મળ્યો છે, જેમ કે ઈરાન (2019), માલાવી (2021) અને મોઝામ્બિક (2022). ઉલ્લેખનીય છે કે 2024ના અંતથી જર્મનીમાં ઘણા સ્થળોના ગંદા પાણીના નમૂનાઓમાં વેક્સિન-વ્યુત્પન્ન પોલિયોવાયરસ ટાઇપ 2 (cVDPV2) પણ મળી આવ્યો હતો.

WPV1 અને cVDPV2 બંને વાયરસ તેવા લોકોમાં પોલિયોનું કારણ બની શકે છે જેમનું રસીકરણ થયું નથી અથવા જેમનું સંપૂર્ણ રસીકરણ થયું નથી. તેમ છતાં, ECDC માને છે કે જર્મનીમાં WPV1 મળવાથી યુરોપિયન વસ્તી માટેનું જોખમ ખૂબ જ ઓછું માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ સમગ્ર પ્રદેશમાં રસીકરણનો દર સામાન્ય રીતે ખૂબ ઊંચો છે અને મોટાભાગના EU/EEA દેશોમાં કવરેજ 90 ટકાથી વધુ છે. જ્યાં સુધી પોલિયોનો વૈશ્વિક સ્તરે સંપૂર્ણ નાબૂદી ન થાય ત્યાં સુધી યુરોપમાં આ વાયરસ ફરી ફેલાવવાનો ભય રહે છે.

ECDC એ ભલામણ કરી છે કે જાહેર આરોગ્ય સત્તાવાળાઓએ નિયમિત રસીકરણ કાર્યક્રમોમાં પોલિયો-યુક્ત રસીઓ સમયસર આપવામાં આવે તેની ખાતરી કરવી, ખાસ કરીને નાના બાળકો માટે. આ પગલું સમાજના તમામ સ્તરો પર ઓછામાં ઓછું 90% રસીકરણ કવરેજ જાળવવા માટે જરૂરી છે. ECDC રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો સાથે મળીને પરિસ્થિતિનું નિરીક્ષણ અને માર્ગદર્શન આપવાનું કામ ચાલુ રાખશે.