નવી દિલ્હી: ભારત સરકારે દેશમાં મોબાઇલ ફોન અને અન્ય ટેલિકોમ્યુનિકેશન સાધનોનું ઉત્પાદન, આયાત અને વેચાણ કરતી તમામ કંપનીઓ અને વેપારીઓને IMEI (ઇન્ટરનેશનલ મોબાઇલ ઇક્વિપમેન્ટ આઇડેન્ટિટી) નંબરોની ફરજિયાત નોંધણી અને IMEI સાથે છેડછાડના ગંભીર પરિણામો વિશે સત્તાવાર રીતે ચેતવણી આપી છે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ, 2023 હેઠળ IMEI સહિત કોઈપણ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઓળખકર્તા સાથે છેડછાડ કરવી એ સખત પ્રતિબંધિત છે. કલમ 42(3)(c) અને 42(3)(f) હેઠળ, માત્ર IMEI સાથે ચેડા કરવા જ નહીં, પરંતુ ચેડા કરેલ કે અનધિકૃત IMEI ધરાવતું ઉપકરણ (જેમ કે મોબાઇલ ફોન, મોડેમ કે સિમ બોક્સ) જાણી જોઈને રાખવું પણ હવે ગુનો ગણાશે.

આ ગુનાઓ ગંભીર (Cognizable) અને બિન-જામીનપાત્ર છે, અને દોષિતોને 3 વર્ષ સુધીની કેદ, ₹50 લાખ સુધીનો દંડ, અથવા બંને સજા થઈ શકે છે.

IMEI નોંધણી કેવી રીતે લાગુ પડશે?: નવા ટેલિકોમ સાયબર સુરક્ષા નિયમો, 2024 અનુસાર, ભારતમાં ઉત્પાદન, પરીક્ષણ, સંશોધન અને વિકાસ (R&D) અથવા વેચાણ થતા દરેક ઉપકરણનો IMEI નંબર તેના પ્રથમ વેચાણ પહેલાં સરકારી ડિવાઇસ સેતુ (ICDR) પોર્ટલ પર રજીસ્ટર કરાવવો ફરજિયાત છે. આ જ નિયમ ભારતમાં સાધનો આયાત કરનારાઓ માટે પણ આયાત કરતા પહેલા લાગુ પડશે. DoT એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ પગલાં નેટવર્ક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અને નકલી ઉપકરણોના પ્રવેશને રોકવા માટે જરૂરી છે, જે દેશના ડિજિટલ અર્થતંત્રનો આધાર છે.